فرصت ۶ ماهه سکوهای تامین مالی جمعی برای دریافت مجوز

فرصت ۶ ماهه سکوهای تامین مالی جمعی برای دریافت مجوز

دستورالعمل تامین مالی جمعی در شورای عالی بورس و اوراق بهادار به تصویب رسید. این دستورالعمل سال گذشته(۱۳۹۶) با مشارکت بخش خصوصی و چند دستگاه دولتی ازجمله وزارتخانه‌های ارتباطات و فناوری اطلاعات، کار و تعاون و اقتصاد، تدوین شد و برای تصویب نهایی به شورای عالی بورس ارسال شد.

در شورای عالی بورس دستورالعمل پیشنهادی با تغییراتی به تصویب رسید که مهم‌ترین این تغییرات این است که دریافت مجوز راه‌اندازی پلات فرم در انحصار نهادهای مالی قرارگرفته و البته عاملان نیز می‌توانند با این نهادها قرارداد همکاری ببندند.

تدوین و تصویب این دستورالعمل کمتر از یک سال به طول انجامید که به نظر می‌رسد یک رکورد در حوزه قانون‌گذاری در ایران باشد.

دستورالعمل چه می‌گوید؟

بر اساس این دستورالعمل در تامین مالی جمعی، منابع مورد نیاز راه‌اندازی یا توسعه یک کسب‌وکار تامین شده و تامین کننده منابع، نقش مشارکت‌کننده در طرح را داشته و در سود و زیان طرح شریک است.

همچنین عامل موظف است برای انجام تامین مالی جمعی نسبت به اخذ مجوز فعالیت از کارگروه ارزیابی مطابق این دستورالعمل اقدام کند.

عامل تامین سرمایه جمعی صرفا از طریق انعقاد قرارداد با نهادهای مالی تحت نظارت سازمان بورس مجاز به تامین مالی جمعی هستند. در این خصوص نهادهای مالی می‌توانند با اصلاح اساسنامه خود مطابق مقررات، نسبت به انتقاد قرارداد با عامل اقدام کنند.

نهادهای مالی دارای مجوز از سازمان نیز می‌توانند پس از اصلاح اساسنامه مطابق مقررات و اخذ مجوز فعالیت تامین مالی جمعی از کارگروه ارزیابی، خود نیز به‌عنوان عامل اقدام به تامین مالی جمعی کنند. همچنین هر نهاد مالی می‌تواند در هر زمان حداکثر با ۵ عامل به‌منظور انجام فعالیت تامین مالی جمعی طرف قرارداد باشد.

فهرست نهادهای مالی مجاز به فعالیت در زمینه تامین مالی جمعی و ضوابط مربوط به نحوه فعالیت آن‌ها، ظرف مدت حداکثر ۲ ماه پس از تصویب این دستورالعمل به تصویب سازمان بورس خواهد رسید. علاوه بر حداقل مفادی که لازم است در قرارداد منعقده بین عامل و نهاد مالی درج شود، ظرف مدت ۲ ماه پس از تصویب این دستورالعمل به پیشنهاد فرابورس به تصویب سازمان می‌رسد.

سکوهای موجود تامین مالی جمعی حداکثر ۶ ماه پس از تصویب این دستورالعمل فرصت اخذ مجوز فعالیت از کارگروه ارزیابی را دارند. پس از این تاریخ به صورت مستمر فهرست سکوهای مجاز به تامین مالی جمعی از طریق سامانه فرابورس اعلام خواهد شد و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات اقدام به مسدودسازی تمامی سکوهای خارج از این لیست خواهد کرد.

حوزه جغرافیایی اجرای طرح در داخل کشور بوده ولی جمع‌آوری منابع مورد نیاز طرح‌ها از تامین کنندگان خارج از کشور نیز بلامانع است.

۵ مرحله تامین مالی

مراحل تامین مالی در این دستورالعمل به این صورت است:

الف- ارزیابی اولیه متقاضی و طرح توسط عامل یا ناظر فنی/مالی حسب تشخیص عامل، به‌منظور مطابقت با شرایط ثبت‌نام

ب- عقد قرارداد با متقاضی و دریافت مستندات و اطلاعات وی

ج- دریافت نماد اختصاصی از فرابورس

د- انتشار فراخوان تامین در سکو شامل مشخصات

ه-  اعلام فراخوان جمع‌آوری وجوه.

همچنین انتقال گواهی شراکت به غیر بر اساس رویه‌ای که ظرف مدت حداکثر 2 ماه پس از تصویب این دستورالعمل به پیشنهاد فرابورس به تصویب سازمان خواهد رسید، انجام می‌پذیرد.

تامین مالی برای پروژه‌های زیر ۲۰ میلیارد ریال

بر اساس این دستورالعمل حداکثر مقدار قابل تامین از طریق تامین مالی جمعی برای هر طرح ۲۰ میلیارد ریال در نظر گرفته شده است و هر عامل هم حداکثر نمی‌تواند بیش‌از ۲۰۰ میلیارد ریال طرح باز پذیرش کند.

نکته دیگر اینکه متقاضی خود باید حداقل ۱۰ درصد وجه مورد نیاز طرح را تامین کند و تنها از یک سکو هم می‌تواند اقدام به جمع‌آوری مبلغ کند.

تغییرات مهم دستورالعمل

درباره دستورالعمل مصوب شورای عالی بورس با جعفر محمدی، یکی از فعال‌ترین اعضای جامعه کراودفاندینگ کشور، گفت‌وگو کرده‌ایم. او نخستین کسی بود که تز دکترایش در سال ۱۳۸۹را بر مبنای کراود فاندینگ تعریف کرد و یکی از بنیان‌گذاران نخستین سایت تامین سرمایه جمعی (مهربانه) محسوب می‌شود. او همچنین یکی از اعضای کارگروه تدوین این دستورالعمل زیر نظر وزارت کار محسوب می‌شود.

جعفر محمدی درباره تغییرات این دستورالعمل گفت: مهم‌ترین تغییر این دستورالعمل نسبت به آنچه با توافق سه وزارت خانه کار، ارتباطات و اقتصاد و همکاری بخش خصوصی به شورای عالی بورس ارسال شد، این است که بر اساس نظر ما هر کسی می‌توانست به صورت مستقیم تقاضای راه‌اندازی پلات فرم تامین سرمایه جمعی کند اما در این سند این موضوع به نهادهای مالی زیر نظر بورس منحصر شده است. البته امکان اینکه بقیه اشخاص حقوقی با این نهادهای مالی قرارداد بسته و سکوی موردنظر خود را راه‌اندازی کنند.

او با بیان اینکه نهادهای مالی، گسترده وسیعی از کارگزاری‌ها، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و ... شامل می‌شوند گفت: قرار است ظرف دو ماه آینده نهادهای مالی موردنظر دستورالعمل دقیقا مشخص شوند.

چگونه باید مجوز گرفت

عضو کمیته تدوین دستورالعمل تامین جمعی مالی گفت: پس از آنکه فهرست نهادهای مالی که امکان دریافت فعالیت تامین مالی جمعی را دارند مشخص شد، آن نهاد مالی می‌تواند  درخواست خود را به کمیته ارزیابی داده و خودش سکوی تامین مالی جمعی راه‌اندازی کند.

او افزود: این نهادهای مالی همچنین باید اساسنامه خود را تغییر دهند تا بتوانند با دیگر عاملان این حوزه قرارداد همکاری امضا کنند.

 البته فرابورس باید ظرف مدت دو ماه قرارداد مابین نهاد مالی و عامل تامین مالی جمعی را آماده کند. درنهایت هم متقاضی پس از آنکه با یک‌نهاد مالی به توافق رسید، خودش هم باید مدارک لازم را به کارگروه ارزیابی که در فرابورس تشکیل می‌شود ارایه بدهد و تنها امضای قرارداد با نهاد مالی، کافی نیست.

مدل فعالیت پلات فرم‌ها محدود شد
محمدی با بیان اینکه در دستورالعمل نخست سه مدل تامین سرمایه جمعی شامل پاداش، اهدا و مشارکت دیده‌شده بود گفت: دستورالعمل مصوب سازمان بورس تنها به مدل مشارکت پرداخته و به مدل‌های اهدا و مشارکت ورود نکرده است. مدل وام نیز نیازمند دستورالعمل‌های بانک مرکزی است و طبیعی بود که جایی در این دستورالعمل نداشت.

او افزود: با توجه به سکوت دستورالعمل، مدل اهدا که عمدتاً شامل نهادهای خیریه می‌شود، مانند گذشته باید فعالیت خود را در چارچوب قوانین وزارت کشور انجام داده و صاحبان این نوع پلات فرم‌ها باید مجوز موسسه خیریه دریافت کنند.

عضو انجمن فین تک درباره مدل پاداش نیز گفت: این مدل با ملاحظاتی، می‌تواند به شکل پیش‌فروش باشد که از نظر قانون، محدودیت خاصی برای این مدل پیش‌بینی‌نشده است.

آیا پلات فرم‌های فعلی فیلتر می‌شوند؟

محمدی درباره اینکه در این دستورالعمل آمده است که کلیه پلات فرم‌های تامین مالی جمعی باید ظرف ۶ ماه از تصویب این دستورالعمل مجوز بگیرند و در غیر این صورت وزارت ارتباطات آن‌ها را مسدود می‌کند گفت: با توجه به اینکه این دستورالعمل صرفا درباره مدل مشارکتی است، بنابراین معنی این بند این است که همه مدل‌های مشارکتی فعلی باید برای گرفتن مجوز ظرف ۶ ماه اقدام کنند و این موضوع شامل مدل‌های اهدا و پاداش نمی‌شود.

افزایش سقف فعالیت عاملان

عضو کمیته تدوین دستورالعمل تامین جمعی مالی گفت: یکی از تغییرات خوبی که شورای عالی بورس در این دستورالعمل ایجاد کرده، در سقف مالی فعالیت عاملان تامین مالی است. پیش‌تر سقف مبلغ جمع‌آوری برای هر پروژه تنها یک میلیارد تومان تعیین شده بود که به ۲ میلیارد تومان افزایش یافته است. همچنین هر پلات فرم نیز اجازه داشت میزان مبلغ تسویه نشده‌ای که در اختیار دارد تا ۱۰ میلیارد تومان باشد که این نیز دو برابر شده است.

او افزود: یک تغییر جالب دیگر در این دستورالعمل این است که متقاضی تامین مالی جمعی باید ۱۰درصد مبلغ مورد نیاز پروژه‌اش را خودش تامین کند.

دستورالعمل چه زمانی عملیاتی می‌شود؟
محمدی درباره اینکه با توجه به آیین‌نامه‌های مورد نیاز این دستورالعمل، چه زمانی می‌توان شاهد راه‌اندازی نخستین پلات فرم‌های تامین جمعی مالی بود گفت:  چند گام باید به صورت عملیاتی برداشته شود ازجمله اینکه بورس نهادهای مالی مجاز را مشخص کند، کمیته ارزیابی تشکیل و قالب قرارداد میان عامل و نهاد مالی تعیین شود.

همچنین سامانه جامع فرابورس قرار است راه‌اندازی شود که در آن پروژه‌ها و تمام حمایت‌های انجام‌شده ثبت خواهد شد تا امکان هرگونه تقلب و دست‌کاری از بین برود.

او ادامه داد: مشارکت‌کنندگان نیز باید کد بورسی بگیرند که برای سهولت در این کار از طریق سامانه جامع، این کار ممکن می‌شود.

محمدی ادامه داد: همچنین بر اساس این دستورالعمل عامل باید حساب بانکی تفصیلی داشته باشد که این امکان قبلا وجود نداشت و باید دید بانک مرکزی چه زمانی امکان باز کردن حساب‌های تفصیلی را فراهم می‌کند.

عضو انجمن فین تک گفت: با توجه به این شرایط فکر می‌کنم حداقل ۶ ماه مراحل اولیه طول خواهد کشید و تا پایان سال شاهد راه‌اندازی حداقل یک پلات فرم با مدل مشارکتی باشیم.

پلات فرم‌هایی آماده سرمایه‌گذاری

محمدی درباره سایت مهربانه توضیح داد: با توجه به اینکه این پلات فرم با مدل اهدا فعالیت می‌کند و به‌عنوان یک موسسه خیریه نیز ثبت‌شده است، کماکان به فعالیتش ادامه خواهد داد.

او افزود: در حوزه پاداش نیز ما یک سایت برای پیش‌فروش محصولات تولیدی و خدمات استارت‌آپ‌ها آماده کرده‌ایم و با توجه به اینکه محدودیت قانونی در این زمینه وجود ندارد، به‌محض توافق با یک شریک سرمایه‌گذار کار را آغاز می‌کنیم.محمدی گفت: در مدل مشارکتی نیز ما پلات فرم آماده داریم اما باید ببینیم فضا به چه صورت پیش خواهد رفت و با طی مراحل قانونی، آمادگی مشارکت برای ارایه و پشتیبانی پلات فرم را در این حوزه داریم.