با چه استدلالی بیت‌کوین ممنوع شده است؟
یادداشت رضا قربانی، سردبیر راه‌ پرداخت

با چه استدلالی بیت‌کوین ممنوع شده است؟

در فضای پر ابهام سال ۱۳۹۷ موضوع مبهم دیگری ذهن فعالان را مشغول خودش کرد. امروز طی پیگیری‌های راه پرداخت خبری منتشر شد که معاملات ارزهای رمزنگاری شده ممنوع است. کلیات موضوع مبهم است و بسیاری از مسایل گنگ و نامفهوم است. فعلا همه آن چیزی که وجود دارد نامه‌ای است که بانک مرکزی به بانک‌ها ابلاغ کرده است. منتها در کمال تعجب امضای پای این نامه نه معاونت فناوری‌های نوین بانک مرکزی است نه معاونت ارزی این بانک. امضای پای نامه مربوط به مدیریت کل مقررات، مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی است.

«تعجب» ما از این جهت است که پیش از این معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی در کنفرانس خبری درباره ارزهای رمزنگاری شده‌ای مانند بیت‌کوین صحبت کرده بود. حتی شایعه‌هایی شنیده می‌شد که در بانک مرکزی این موضوع محل اختلاف است که بیت‌کوین در محدوه معاونت فناوری قرار می‌گیرد یا معاونت ارزی. در تمام صحبت‌ها هیچ وقت صحبتی از مدیریت مجوزهای بانکی و مبارزه با پولشویی نشده بود. این که این مدیریت با ارسال نامه‌ای به سیاق گذشته ناگهان موضوعی را که درباره ان بحث و نظر وجود داشت به یک باره ممنوع اعلام کرده است تقریبا به این معناست که در بانک مرکزی یا نهادهای بالاتر از بانک مرکزی، بیت‌کوین ابزار پولشویی است. متاسفانه این تصور از بیت‌کوین پر‌ت‌ و پلاترین تصویری است که از این نوآوری در ذهن افراد جا افتاده است. بیت‌کوین همان اندازه می‌تواند برای پولشویی استفاده شود که دلار و یوروی کاغذی.

متاسفانه برخی ناآگاه هم مدام تکرار می‌کنند که بیت‌کوین را کسانی طراحی کردند که دلارها و یوروهای مردم ایران را به غارت ببرند. حال آن که این عده هیچ وقت فرصت نکردند از خودشان سوال بپرسند که اگر در سال‌های گذشته به خاطر مزیت‌های رقابتی که ما داشتیم سعی می‌کردیم در عرصه «ماینینگ» پیشرو باشیم الان برای تهیه بیت‌کوین و سایر ارزهای رمزنگاری شده نه تنها نیازی به مصرف دلار و یورو نداشتیم بلکه می‌توانستیم بیت‌کوینی که در ایران استخراج شده را به جهان بفروشیم و دلار و یورو وارد ایران کنیم. به سبک برنامه‌های تلویزیونی می‌شد آمد گفت که این موضوع فلان قدر ارز آوری برای ایران داشته است. این که ما با بی‌خردی زمینه پیش‌روی ایران در این حوزه را محدود کردیم و اگر کسی امروز بخواهد وارد شود برای تهیه بیت‌کوین و سایر ارزهای رمزنگاری شده به خارج از ایران وابسته باشد به دلیل بی‌خردی ماست نه چیزی دیگر.

در همین راستا شنیده شده است که گمرک هم محدودیت‌هایی در زمینه واردات ابزارهای ماینینگ ایجاد کرده است گفته است که واردات این ابزارها نیاز به مجوز بانک مرکزی دارد. متاسفانه کسانی که در ایران فعالیت می‌کنند باید تکلیف‌شان را با خودشان مشخص کنند و بدانند که در ایران اگر می‌خواهند فعالیت اقتصادی کنند، هر روز باید منتظر یک شوک تازه باشند.

در هر حال من نه می‌گویم بیت‌کوین را آزاد کنیم و نه می‌گویم بیت‌کوین را ممنوع کنیم. می‌گویم قانون را شفاف و صریح و روشن و جامع و جهانشمول بیان کنیم. موضوعات فناورانه و نوآورانه مانند دلار کاغذی و صرافی‌ها نیست که ناگهان نیمه شب بیاییم در تلویزیون و بگوییم هر کسی این کاغذها را معامله کند قاچاقچی است. موضوعات نوآورانه و فناورانه زبان دیگری دارند.

در هر حال امیدواریم حتی اگر قرار است بیت‌کوین ممنوع شود، استدلا‌ل‌های کسانی که می‌خواهند آن را ممنوع کنند بشنویم و بدانیم که با چه استدلالی تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری می‌کنند. سال‌هاست که دوران دستورات و آیین‌نامه‌ها و ابلاغ‌های ناگهانی و یک شبه به سر آمده است.