چک لیست: طراحی مدل کسب‌وکار

مدل کسب­‌و­کار ابزاری است که تصویر کاملی از کسب‌­و­کار در اختیارتان قرار می­‌دهد و نشان‌دهنده‌ مجموعه­ فعالیت­‌های موردنیاز برای کسب درآمد و برنامه­‌ریزی کلی برای بقای کسب­‌و­کار است. به‌طورکلی مدل کسب‌وکار دارای ۹ بعد است که  چک‌لیست پیش رو به شما کمک می‌کند تا به‌صورت گام‌به‌گام هر بعد از مدل کسب­‌و­کار خود را به‌راحتی طراحی کنید. بنابراین با در نظر گرفتن و تمرکز بر ایده یا موضوع کسب­‌و­کار، بوم مدل کسب‌وکار خود را به ترتیب زیر کامل کنید:

 

۱-بخش‌­بندی مشتریان:

مشتریان قلب هر مدل کسب‌وکار را تشکیل می‌­دهند و بدون آن‌ها هیچ سودآوری امکان ندارد. باید به‌روشنی مشخص کنید که مشتریان شما چه افراد یا شرکت‌هایی هستند. در دنیای کارآفرینی و کسب‌وکار، هر‌کسی مشتریان شما نیستند.

  • فهرستی از تمامی گرو‌‌‌ه­‌های مختلف(افراد یا سازمان­ها) که ممکن است به‌عنوان مشتری کسب­‌وکار شما باشند˓ تهیه کنید.

افراد/سازمان­‌های موجود در لیست تهیه‌شده را بر اساس یکی از معیارهای زیر دسته­‌بندی کنید:

  • تفاوت در نیاز (نیاز مرتبط با موضوع و حوزه فعالیت کسب‌­و­کارتان را در نظر بگیرید)
  • تفاوت در دسترسی(چنانچه دسترسی به هریک از این گروه‌ها از طریق کانال‌های توزیع متفاوتی امکان‌پذیر باشد)
  • تفاوت در نحوه برقراری ارتباط
  • تفاوت در میزان سودآوری مشتریان برای شما
  • پس از دسته‌بندی˓ گروه یا گروه­‌های هدف خود را تعیین کنید (بایستی هوشیارانه تصمیم بگیرید که خواهان ارایه خدمت به چه بخش‌ها یا چشم‌پوشی از چه بخش‌هایی هستید. این انتخاب باید به‌صورت واقع‌بینانه و بر اساس توانایی کسب­‌و­کار شما تعیین شود).
  • سعی کنید شناخت بیشتر و عمیق‌­تری در رابطه با گروه/گروه‌های هدف مشتریان خود کسب کنید. بنابراین در خصوص موارد زیر اطلاعات لازم را به دست آورده و سپس در بخش‌بندی مشتریان بنویسید:
  • ویژگی‌های آن‌ها
  • ترجیحات آن‌ها
  • علایق آن‌ها
  • الگوی رفتاری آن‌ها
  • انگیزه‌های خرید آن‌ها

اکنون تعیین کنید کدام‌یک از انواع بخش‌های مشتریان را در نظر گرفته‌­اید (نیازی ندارد این بخش را در مدل کسب‌وکارتان بیاورید. فقط بدانید که در بین موارد زیر کدام دسته را انتخاب کرده‌­اید. هرکدام از موارد زیر استراتژی‌های خاص خود را دارد):

  • بازار انبوه (زمانی که تمایزی میان بخش‌های مختلف مشتری قائل نیستید و تمرکز شما بر مشتریان با نیازها و مسائل مشابه است)
  • بازار گوشه‌­ای (زمانی که نیازهای بخش‌های ویژه و خاصی از مشتریان را برآورده می­‌کنید)
  • بازارهای بخش‌بندی شده (زمانی که بین بخش‌های بازار با نیازها و مسائل به نسبت متفاوت، تمایز قائل می­‌شوید)
  • مشتریان متنوع (زمانی که با گروه­‌های متنوع از مشتریان سروکار دارید و به دو بخش مشتری ناهمگون و با نیازها و مسائل به‌شدت متفاوت، خدمت ارایه می­‌کنید)
  • پلتفرم‌های چندوجهی (زمانی که به دو یا چند بخش از مشتریان وابسته به هم خدمت ارایه می­‌دهید)

 

۲-ارزش پیشنهادی:

ارزش پیشنهادی، ترکیبی متمایز از عناصری است که نیازهای بخشی از مشتریان را برآورده کرده و از این طریق خلق ارزش می­‌کند.

  • مشخص کنید چه چیزی در رابطه با محصول/خدمات ارایه‌شده توسط کسب‌وکار شما ارزشمند است؟
  • مشخص کنید چه ارزش‌هایی را می‌­خواهید به مشتریان ارایه دهید؟
  • مشخص کنید می­‌خواهید کدام‌یک از مشکلات مشتریان خود را حل کنید؟
  • مشخص کنید چه نیازهایی از مشتریان را می­‌توانید برآورده کنید؟
  • تعیین کنید چه بسته‌ای از محصولات و خدمات را به هر بخش از مشتری ارایه می‌­دهید؟

 

یک یا چند مورد از موارد زیر را می‌­توانید به‌عنوان ارزش پیشنهادی خود برای ارایه به مشتریان انتخاب کنید و در بوم مدل کسب‌وکارتان بنویسید:

  • دسترسی راحت: چگونه می­‌توانید میزان دسترسی به محصول یا خدمات خود را افزایش دهید؟ (به‌سادگی، قیمت‌گذاری˓ قابلیت‌ها و توزیع بیندیشید)
  • مصرف مشارکتی: استفاده به‌جای مالکیت، اجاره به‌جای خریدن، مصرف مشارکتی بر پایه این روند ساخته‌شده که مصرف­‌کننده به ارزشی بهتر از مالکیت دسترسی پیدا کند. درباره نحوه عرضه­ خود بیندیشید، چگونه اجاره دادن، قرض دادن، مبادله، داد­و­ستد، اهدا کردن یا به اشتراک‌گذاری، می­تواند ارزش محصول شما را بالا ببرد؟
  • پیشنهاد‌های مکمل فروش یک محصول یا خدمات جدید به مشتریان اصلی، یکی از رایج‌­ترین و حائز ارزش­‌ترین استراتژی­‌های رشد است. این رویکرد باعث اولین پیروزی­‌ها می­‌شود، چندان پرخطر نیست و احتمالاً دیگران را از کاری که کرده­‌اید ناراحت نمی‌­کند. در ضمن شما می­‌توانید راجع به انواع محصولات و خدماتی که ارایه می‌­دهید، خلاق باشید.
  • آسودگی: چگونه می‌­توانید آسودگی مشتریان خود را تضمین کنید؟ کاری کنید که مشتریان خیلی راحت محصول شما را تحویل بگیرند.
  • کاهش قیمت /توان مالی: چگونه می‌­­توانید هزینه‌ها را برای مشتریان خود کاهش دهید؟ به‌طور گسترده درباره هزینه‌ها فکر کنید. هزینه می‌تواند شامل: زمان، منابع و مسائل مالی را باشد.
  • سفارشی‌سازی : یک محصول با ویژگی­‌های یکسان کار شما را راه نخواهد انداخت. آیا تابه‌حال به این فکر کرده‌اید که این فرصت را در اختیار مشتریانتان قرار بدهید تا محصولات را بر مبنای نیازهای خاص خود بسنجند؟ تحقیقات نشان داده­ است که مشتریان حاضرند برای محصولات خاص بیشتر پول بدهند. سفارشی‌­سازی تعهد و پذیرندگی مصرف‌کننده را بالا می‌برد.
  • طراحی بی‌نظیر: آیا محصول شما خوب به نظر می­‌آید؟ آیا طراحی آن کارآمد و راحت است؟ ظاهر محصول به‌صورت فوق­العاده‌­ای روی اولین برخورد تاثیر می‌گذارد.
  • سهولت استفاده : مردم‌ دوست ندارند چیزهای جدید یاد بگیرند. این مسئله را در زمان طراحی محصولات و خدمات در ذهن داشته باشید. اگر محصولات و خدمات شما به‌راحتی مورداستفاده قرار می­‌گیرند، مردم بسیار سریع‌تر به استفاده از آن‌ها رو می­‌آورند. در بسیاری از موارد، سادگی، کلید یک تجربه کاربری عالی است.
  • افزایش بهره‌وری :چگونه به مشتریانتان کمک می­‌کنید که بهره‌­وری خود را افزایش دهند؟ به‌عنوان‌مثال، به آن‌ها برای انجام امور روزانه‌­شان چه کمکی می‌­کنید؟ یا چه کمکی به کامل و سریع انجام دادن امور روزانه‌شان با هزینه کمتر می‌­کنید؟
  • ذهنیت مثبت: آیا می­توانید ذهنیت مثبتی برای مشتریان خود ایجاد کنید؟ برای مثال، پیشنهادات لوکس به مشتریان احساس خوبی می­بخشد. به احساسات مثبتی که می‌توانید در رابطه با محصول/خدمت خود ایجاد کنید، فکر کنید.

خلق یک ارزش پیشنهادی نیازمند زمان و بررسی زیادی است. حتماً این مقاله از سایت «مرکز توانمندسازی و تسهیل‌گری کسب‌وکارهای نوپای فاوا» را به دقت مطالعه کنید.

 

۳-ارتباط با مشتری

ارتباط با مشتری بیانگر نحوه برخورد و دریافت نیاز و بازخوردهای هر یک از بخش‌های مشتریانی است که در قسمت‌های قبلی مشخص کرده‌اید.

یک یا چند تا از انواع شیوه‌های ارتباط با مشتری را انتخاب کنید و در بخش ارتباط با مشتری در بوم مدل کسب‌وکار بنویسید:

  • کمک شخصی: در این شیوه ارتباطی برای مشتریان خاص که اهمیت بسیاری دارند یک مسئول ارتباط مشتری تخصیص پیدا می‌­کند. 
  • سلف سرویس : در این شیوه ارتباطی سازمان هیچ ارتباط مستقیمی با مشتری ندارد و همه امکانات لازم برای اینکه مشتری˓ خودش نیازهایش را برآورده کند فراهم کرده است.
  • سرویس‌های مساعدت خودکار: در این شیوه˓ روش‌های پیچیده‌تر سلف‌­سرویس با پروسه‌های خودکار ادغام می‌شوند. برای مثال˓ داشتن حساب شخصی در وب‌سایت یک شرکت به شما امکان استفاده از امکانات مختلف ارتباطی را خواهد داد. در این حالت امکان شناختن هر مشتری به‌صورت خاص وجود دارد و می‌­توان بنا به نیازها و رفتارهای او خدمات و محصولات را به او ارایه کرد و در ایده‌‌آ‌‌ل‌­ترین حالت حتی می‌­تواند تمایلات و ارتباطات او را پیش­‌ینی کرده و به او پیشنهاد ارایه دهد.
  • انجمن‌ها: در سال­‌های اخیر با رشد قابل‌توجهی، سازمان سعی می‌کنند انجمن‌هایی را برای مشتریان خود ایجاد کنند که هم از نظرات و چشم‌اندازهای آن‌ها بهره‌مند شوند و هم ارتباط میان اعضا را سهولت ببخشند. این انجمن‌ها معمولاً در قالب انجمن‌های آنلاین ایجاد می‌شوند و این امکان را به مشتریان می‌دهند که هم به تبادل اطلاعات و دانش خود بپردازند و هم مشکلات یکدیگر را حل کنند. همچنین انجمن‌ها این امکان را به سازمان‌ها می­‌دهند که مشتریان خود را بهتر درک کنند.
  • مشارکت در ساخت: اغلب شرکت‌­ها در حال پشت سر گذاشتن مرزهای ارتباطی گذشته هستند و از مشتریان خود درخواست می­‌کنند که برای آن‌ها ارزش­‌آفرینی هم کنند.

 

۴-کانال‌ها در مدل کسب‌وکار

کانال‌ها مجموعه راه‌هایی است که می­‌توانید با مشتریان ارتباط برقرار کنید و ارزش کلیدی خود را به آن‌ها ارایه ­دهید.

  • مشخص کنید بخش‌های مختلف مشتریان چه کانا‌ل‌­هایی را برای دسترسی به شما ترجیح می‌دهند.
  • مشخص کنید هم‌اکنون چگونه به مشتریان دسترسی دارید.
  • تعیین کنید کدام‌یک از آن‌ها (کانال­‌ها) به بهترین شکل کار می­‌کنند.
  • تعیین کنید کدام‌یک از کانال­‌های ارتباطی به‌صرفه‌تر هستند.
  • مشخص کنید چگونه با عادات مشتریان هماهنگ می‌شوید.
  • مشخص کنید کدام‌یک از موارد زیر را برای کانال‌های انتخابی خود در نظر دارید:

آگاه‌سازی مشتریان نسبت به محصولات و خدمات

کمک‌رسانی به مشتریان برای ارزیابی ارزش‌های ارایه شده توسط کسب‌وکار

آماده‌سازی شرایط مختلف خرید محصولات و خدمات

تحویل ارزش‌ها در قالب محصولات و خدمات به مشتری

فراهم آوردن شرایط پشتیبانی پس از خرید برای مشتری

با جمع‌بندی موارد بالا مشخص کنید کدام‌یک از انواع کانال‌های زیر را مدنظر قرار داده‌اید و در بوم مدل کسب‌وکار خود یادداشت کنید.

کانال­‌های مستقیم:

  • مسئول فروش
  • فروش از طریق وب 

کانال­‌های غیرمستقیم:

  • فروشگاه‌های شرکت 
  • فروشگاه‌های شریک
  • عمده‌فروشی


۵-مدل­‌های درآمدی

  • مشخص کنید مشتریان برای کدام‌یک از ارزش‌‌های پیشنهادی شما تمایل به پرداخت پول‌ دارند.
  • مشخص کنید مشتریان برای چه اقدام و فعالیتی تمایل به پرداخت پول‌ دارند.
  • مشخص کنید هر جریان درآمدی چه سهمی از کل درآمدها را به خود اختصاص می‌دهد.

در زیر انواع مدل‌های درآمدی معرفی‌شده‌اند که شما می‌­توانید با جمع‌بندی موارد بالا، یک یا چند مورد از انواع مدل‌­های درآمدی که در زیر معرفی‌شده‌اند را انتخاب کنید و در بوم مدل کسب‌وکار خود بنویسید:

  • پرداخت به ازای هر بار استفاده: با مدل «پرداخت به ازای هر بار استفاده» مشتری شما فقط به ازای آنچه استفاده کرده است، به شما هزینه پرداخت می‌کند.
  • بر پایه کارایی: ربطی به ارزش محصول یا خدمات ندارد، بلکه به کارایی ارایه شده بستگی دارد. مشتریان بابت یک شاخص کارایی از پیش تعریف‌شده، بهای معینی می‌پردازند.
  • درآمد قبل از هزینه: قبل از تولید محصول/خدمت مبلغی به‌عنوان پیش‌پرداخت دریافت می‌شود.
  • به اشتراک‌گذاری درآمد: به اشتراک‌گذاری درآمد، به اشتراک­ منافع و ضررها با شرکای تجاری برمی­‌گردد. این مدل تقسیم درآمد، زمانی رایج می‌شود که هر دو طرف از یک پیشنهاد سود ببرند، برای مثال در بازاریابی وابسته. (بازاریابی وابسته معرفی کالا و خدمات یک فروشنده به یک خریدار است).
  • فروش­ : در ازای تبادل محصولات یا خدمات پول دریافت می‌کنید و از این طریق به کسب درآمد می­‌پردازید.
  • جذب حمایت مالی: جذب سرمایه‌گذار و تامین سرمایه مالی
  • اشتراک: به‌جای فروش پیشنهادات و محصولات و خدمات ارایه شده به‌صورت تک­ پرداخت، یک اشتراک بر اساس پرداخت‌های دوره‌ای اجازه می‌دهد که استفاده، دسترسی و دریافت یک محصول یا خدمات برای یک دوره زمانی خاص امکان‌پذیر باشد.
  • تبلیغات: یکی از رایج‌ترین جریان­‌های درآمدی این است که به مشتریان تبلیغاتی خود این فرصت را بدهید که برخی از انواع پیام‌های بازاریابی و پیشنهادات خود را به‌عنوان بخشی از محصولات یا خدمات شما تبلیغ کنند و موجب درآمدهای اضافی برای شما شوند.
  • فروش دارایی و اموال:  در این مدل درآمدی، شما با فروش یک دارایی، اختیار کامل استفاده از آن را به مشتری خود می‌دهید و با دریافت هزینه‌ای در قبال آن، هیچ ادعایی نسبت به آن برای شما باقی نمی‌ماند.
  • کارمزد: در زمان فروش، درخواست کارمزد تکنیک رایجی برای دستیابی به مقاصد ویژه است. معمولاً وجوه بر اساس درصدی از قیمت کالا یا خدمات فروخته‌شده محاسبه می‌­شوند.
  • کمک مالی: اگر محصولات و خدمات خود را به‌صورت مجانی در اختیار افراد قرار دهید، درخواست کمک‌های مالی می‌تواند رویکرد مناسب و قابل‌دوامی برای جریان درآمدی در نظر گرفته شود. به‌عنوان‌مثال Wikipedia که از همین طریق فعالیت می‌کند و کمک‌های مالی چشمگیری دریافت کرده است.
  • قیمت‌گذاری پویا: قیمت‌گذاری پویا به تنظیم قیمت‌ها مربوط می­‌شود که به عوامل مختلفی بستگی دارند. به‌عنوان‌مثال تقاضا، زمان، تفاوت‌های بین گروه‌های مشتریان، تملک و غیره. 
  • قیمت‌های ثابت:  ثابت نگه‌داشتن قیمت‌­ها باعث می‌­شود که پیشنهادهای شما برای مشتریان و شرکتتان بیشتر قابل‌انتظار و محاسبه باشد. از سوی دیگر، انعطاف‌­پذیری، شما را در برخورد با نوسانات تقاضا یا تملک کاهش می‌دهد.
  • نرخ ثابت: مشتری شما، هزینه پیشنهادی که به او داده‌اید را به‌صورت یکجا پرداخت می‌کند. با استفاده از نرخ ثابت برای مشتری آسان‌تر است که درحالی‌که از استفاده نامحدود از محصول یا خدمات شما لذت می‌برد، هزینه‌ها را کنترل کند.
  • حق امتیاز: به‌عنوان کسی که حق امتیاز اعطا می‌کند، شما یک تامین کننده هستید که به نمایندگی‌ها اجازه می‌دهد که از بخشی از کسب‌وکار شما استفاده کنند(علامت تجاری، محصولات، تجهیزات، فرآیندها و غیره) و در عوض از آن‌ها هزینه دریافت می‌کنید.
  • رایگان:  بذل و بخشش محصولات و یا خدمات که ارایه آن‌ها به‌صورت رایگان، ارزش بالایی برای مشتری شما دارد و برای شما محبوبیت زیادی ایجاد می‌کند.
  • فریمیوم:  مدل فریمیوم درواقع تلفیقی از دو مدل رایگان و پریمیوم است. در این مدل می­‌توانید به این موضوع فکر کنید که ورژن اولیه و ساده‌ای از محصول خود با فیچرهای کمتر را به‌صورت رایگان در اختیار مشتری قرار دهید تا مشتری اولیه خود را توسعه دهید. سپس برای ورژن پیشرفته محصول خود و یا ورژن پریمیوم با فیچرهای بیشتر، از مشتریان خود هزینه دریافت کنید.
  • صدور مجوز : کسب درآمد از طریق صدور مجوز به شما اجازه می‌دهد که بر روی توسعه تکنولوژی‌ها و یا انواع دیگر از دارایی‌های معنوی تمرکز کنید. سایر کمپانی‌ها مجاز به استفاده از اختراع شما برای ساخت محصولات و یا سرویس‌های خود بر پایه آن هستند. در عوض شما هزینه مجوزهایی که ارایه می‌­دهید را دریافت خواهید کرد. اگرچه ممکن است هزینه‌هایی که دریافت می‌کنید در مقایسه با درآمد حاصل از فروش کمتر به نظر برسد ولی صدور مجوز، سرعت انتشار محصولات و یا خدمات برجسته شما را برای رسیدن به  فروش تعداد بالاتر با سرعت بالاتر بیشتر می‌کند.

 

۶-منابع کلیدی

هر مدل کسب‌وکاری به منابع کلیدی احتیاج دارد. این منابع به هر کسب‌وکار این توانایی را می‌دهند که به تولید و ارایه ارزش پیشنهادی خود بپردازد، به بازار هدف دسترسی پیدا کند، با مشتریان روابطش را حفظ کند و جریان درآمدی ایجاد کند.

  • مشخص‌ کنید ارزش­‌های پیشنهادی شما به چه منابع کلیدی احتیاج دارند.
  • مشخص کنید کانال‌های توزیع شما به چه منابع کلیدی احتیاج دارند.
  • مشخص کنید برای برقراری ارتباط با مشتری باید چه منابعی را در نظر بگیرید.
  • مشخص کنید به‌منظور ایجاد جریان‌های درآمدی به چه منابعی احتیاج دارید.

منابع کاید مربوط به کسب‌وکار خود را بر اساس هرکدام از دسته‌های زیر و با جمع‌بندی موارد بالا مشخص کنید: 

  • فیزیکی: امکانات تولیدی˓ ساختمان­‌ها˓ وسایل نقلیه˓ ماشین­‌آلات˓ سیستم­‌ها˓ پایانه‌های فروش˓ شبکه­‌های توزیع
  • نامشهود: دانش تخصصی˓ حق اختراع­‌ها˓ حق تکثیر­ها˓ مشارکت‌­ها˓ پایگاه‌­های داده مشتریان˓ برندها
  • انسانی: در صنایع دانش‌بنیان و خلاقانه˓ منابع انسانی اهمیت بسیار بالایی دارند
  • مالی: پول˓ اعتبارات بانکی و ...

 

۷-فعالیت‌های کلیدی

این بخش بیانگر مهم‌ترین فعالیت‌هایی است که یک کسب‌وکار باید انجام دهد تا یک مدل کسب‌وکار به‌خوبی به اجرا در بیاید:

با جمع‌بندی موارد بالا مشخص کنید کدام‌یک از انواع فعالیت‌های کلیدی زیر مربوط به کسب‌وکار شما است :

  • مشخص کنید ایجاد هر ارزش پیشنهادی شما نیازمند چه فعالیت‌هایی است.
  • مشخص کنید هر کانال توزیع به چه فعالیت‌هایی نیاز دارد.
  • مشخص کنید ارتباط با مشتری به چه فعالیت­‌هایی نیاز دارد.
  • مشخص کنید هر جریان درآمدی به چه فعالیت‌­هایی نیاز دارد.

با جمع‌بندی موارد بالا مشخص کنید کدام‌یک از انواع فعالیت‌های کلیدی زیر مربوط به کسب‌وکار شما است :

  • تولید: این فعالیت‌ها معمولاً در قالب طراحی، تولید و تحویل محصولات در تعداد بسیار بالا و/یا کیفیت بالا انجام می‌شود. این دسته‌بندی از فعالیت‌ها معمولاً شرکت‌های تولیدکننده را پوشش می‌­دهد.
  • حل مسئله: این سبک از فعالیت‌های کلیدی با ارائه راه‌حل‌های جدید برای مشکلات تک‌تک مشتریان همراه است. فعالیت­هایی که در سازمان‌های مشاوره­ای، بیمارستان‌ها و سایر سازمان‌های سرویس محور انجام می‌شود معمولاً از این نوع هستند. مدل کسب‌وکار این دسته معمولاً در قالب مدیریت دانش و آموزش مداوم است.
  • پلتفرم / شبکه: معمولاً مدل‌های کسب‌وکاری که از پلتفرم به‌عنوان منبع کلیدی استفاده می‌کنند، از فعالیت‌های شبکه‌ای یا پلتفرمی به‌عنوان فعالیت کلیدی بهره‌مند می‌شوند. شبکه‌ها، پلتفرم‌های ارایه تطبیق˓ نرم‌افزار و حتی برندها می‌توانند به‌عنوان پلتفرم استفاده شوند.

 

۸-مشارکت‌های کلیدی در مدل کسب‌وکار

این بخش بیانگر مجموعه‌ای از شرکا و تامین کنندگان و توزیع‌کنندگانی که نیاز هستند تا کسب‌وکار جریان داشته باشد.

  • مشخص کنید برای دستیابی به اهداف کسب‌وکار نیازمند  شریک شدن با چه کسانی هستید؟ 
  • مشخص کنید تامین کنندگان کلیدی شما (تامین کنندگان مواد اولیه˓ تجهیزات و ...) چه کسانی هستند؟
  • مشخص کنید کدام‌یک از منابع کلیدی را از طریق شرکا به دست می‌­آورید؟
  • مشخص کنید کدام‌یک از فعالیت­‌های کلیدی توسط شرکا انجام می­‌شوند؟

در حالت کلی چهار نوع شراکت وجود دارد. بنابراین با جمع‌بندی موارد بالا مشخص کنید کدام نوع را برای کدام شریک باید انتخاب کنید و بعد در قسمت مشارکت‌های کلیدی در بوم مدل کسب‌وکارتان بنویسید:

  • همکاری راهبردی بین شرکت‌هایی که باهم رقابتی ندارند.
  • مشارکت راهبردی رقبا به‌منظور ایجاد یک برنامه برد – برد.
  • سرمایه‌گذاری مشترک دو یا چند شریک به‌منظور پیشبرد کسب‌وکار جدید.
  • شراکت فروشنده – خریدار به‌منظور تامین نیازهای کسب‌وکار.

 

۹-ساختار هزینه

این بخش بیانگر همه هزینه‌هایی است که پرداخت می‌شود تا کسب‌وکار جریان داشته باشد.

  • مشخص کنید که تمام هزینه‌های معمول کسب­‌وکار شما کدامند­.
  • مشخص کنید که کدام منابع بیشترین هزینه را دارند­.
  • مشخص کنید که کدام فعالیت‌ها بیشترین هزینه را دارند­.
  • مشخص کنید که کدام مشارکت‌­ها بیشترین هزینه را تولید می­‌کنند­.
  • هزینه‌های ثابت را مشخص کنید و در بوم مدل کسب‌وکارتان یادداشت کنید: هزینه‌­هایی که با تغییر میزان تولید محصولات یا خدمات تغییری نمی­‌کنند. مثل حقوق کارمندان، اجاره‌بها و تجهیزات فیزیکی.
  • هزینه‌های متغیر را مشخص کنید و در بوم مدل کسب‌وکارتان یادداشت کنید: هزینه­‌هایی که با تغییر میزان تولید محصولات یا خدمات تغییر می­‌کند.  
  • برای کاهش هزینه‌ها یکی از دودسته ساختار هزینه زیر را مدنظر قرار دهید:

مبتنی بر هزینه: این رویکرد قصد دارد ساختار هزینه کسب‌وکار را با استفاده از ارزش­‌های پیشنهادی ارزان‌تر، اتوماسیون اداری یا برون‌سپاری‌های متعدد، تا حد ممکن کاهش دهد.

 مبتنی بر ارزش: ارزش­‌های پیشنهادی خاص و سرویس‌دهی‌های اختصاصی معمولاً هسته اصلی این کلاس از ساختارهای هزینه را تشکیل می‌دهد.

با تکیمل این ۹ جز، طراحی بوم مدل کسب‌وکار شما به پایان رسیده است.

نکته: مواردی که در این چک‌لیست به آن‌ها اشاره‌شده تنها نمونه‌هایی برای کمک به شما در طراحی بوم مدل کسب‌وکار هستند. قطعاً مدل کسب‌وکار شما نیازمند موارد بیشتری در هر بخش هست که بستگی به قدرت خلاقیت شما و صنعتی دارد که قرار است استارت‌آپ خود را در آن راه‌اندازی کنید.

نکته خیلی مهم: در حال حاضر که بوم مدل کسب‌وکارتان را کامل کردید باید به این نکته توجه کنید که بخش‌های مختلف از بوم شما به مرور زمان تغییر می‌کند و توسعه می‌باید. ممکن است ارزش پیشنهادی خود را بارها تغییر دهید و یا گروه جدیدی به لیست مشتریان خود اضافه کنید. این تغییرات نه‌تنها نشانه ضعف مدل شما نیست بلکه نشان‌دهنده پختگی شما و حرکت به سمت طراحی یک مدل کسب‌وکار قدرتمند است.

 

 

 

منابع:

  • محمدیان، ایوب. (۱۳۹۵)˓«پیاده‌سازی مدل‌های کسب‌وکار تجارت الکترونیک: یک رویکرد جامع و سیستمی»˓  تهران: انتشارات ادیبان روز.
  • کلارک. تیم˓ استروالدر.الکساندر˓ پیگنیور. ایو˓ (۲۰۱۲)˓ «مدل کسب‌وکار شما»˓ ترجمه  حسام‌الدین ساروقی و دیگران(۱۳۹۴)˓ تهران: انتشارات آریانا قلم
  • کلارک. تیم˓ استروالدر.الکساندر˓ پیگنیور. ایو˓ (۲۰۱۰)˓ «خلق مدل کسب‌وکار »˓ ترجمه  غلامرضا توکلی و دیگران(۱۳۹۴)˓ تهران: انتشارات آریانا قلم

http://groohan.com/content/

http://www.dummies.com/business/start-a-business/business-plans/defining-your-business-model/

https://businessmodelgallery.com/design/

https://hbr.org/2015/01/what-is-a-business-model

https://hbr.org/video/5072479512001/the-explainer-what-is-a-business model

https://strategyzer.com/canvas/business-model-canvas

https://www.cleverism.com/cost-structure-block-in-business-model-canvas/

https://www.udemy.com/business-model-canvas-basics