انتقال ریسک فین‌تک‌ها به شرکت‌های پرداخت
برنامه بانک مرکزی اعلام شد

انتقال ریسک فین‌تک‌ها به شرکت‌های پرداخت

رییس‌کل بانک مرکزی پذیرش هوشمندانه و کنشی فناوری را مستلزم تغییر در نگرش سیاست‌گذار و صاحبان و مدیران کسب‌وکار به‌صورت توأمان دانست و گفت: مدیران بانک‌ها و موسسات مالی باید بیش از پیش، آگاهی و شناخت دقیقی نسبت به ماهیت تغییرات فناوری محور و اثرات آن بر کسب‌وکار پولی و بانکی حاصل کرده و به‌صورت مستقیم در تصمیمات راهبردی مشارکت کنند.

ولی‌الله سیف در آیین افتتاحیه هفتمین همایش نظام‌های پرداخت و بانکداری الکترونیکی با انتقاد از رویکرد نسبتاً منفعلانه فضای کسب‌وکار در به‌کارگیری فناوری‌های نوین گفت: مواجهه و پذیرش اثرات فناوری می‌تواند تبعی و واکنشی یا هوشمندانه و کنشی باشد. متاسفانه تجربیات پیش از این در کشور، بیانگر رویکرد نسبتاً منفعلانه کسب‌وکار در به‌کارگیری و پذیرش فناوری است؛ به‌گونه‌ای که با سرمایه‌گذاری و هزینه کرد سنگین، منافع حداقلی برای بانک‌ها و مشتریان آن‌ها و اقتصاد حاصل شده است.

فین‌تک‌ها مهم هستند!

رییس‌کل بانک مرکزی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع فناوری‌های مالی پرداخت و گفت: موضوع روز جهان و ایران در حوزه پولی و بانکی، ظهور فناوری‌های مالی یا پدیده FinTech است. فناوری‌های مالی فرصت‌ها و افق‌های جدیدی را برای بهره‌گیری حداکثری از امکانات فناوری در نظام مالی فراهم می‌کند. دو جنبه اساسی در فناوری‌های مالی، نوآوری در کیفیت و دسترس‌پذیری خدمات و محصولات موجود و تحول در ماهیت خدمات و محصولاتی است که پیش از این به‌صورت سنتی در انحصار بانک‌ها و موسسات مالی بزرگ بود. این دو جنبه، دو محور مختصاتی را تشکیل می‌دهند که نقشه تغییرات فناوری در سپهر صنعت مالی را ترسیم می‌کنند.

او افزود: تغییر مهم دیگر، ادغام و ترکیب شدن بخش‌های مختلف بازارهای مالی و ارایه محصولات و خدمات ترکیبی است. به‌گونه‌ای که بازارهای پول، سرمایه، خدمات مالی نظیر بیمه و بازارهای مستقلات و ترهین در فرایندهای نوآورانه به یکدیگر اتصال یافته و نظم جدیدی را در بازارهای مالی ایجاد می‌کنند که سیاست‌گذاران را به لحاظ کیفیت و نگرش نظارت بر آن با چالش روبه‌رو می‌سازند.

سیف با بیان اینکه بانک مرکزی با نظر داشت تحولات فناوری‌های نوین، رویکرد بالنسبه جدیدی را برای سیاست‌گذاری و ترسیم نقشه بازار پول در پیش گرفته است، گفت: الگوی جدید مبتنی بر چرخه‌ای دایم از فرایند رصد، سیاست و مراقبت است که با تعامل و مشارکت ذینفعان بازار و فناوران مالی صورت می‌پذیرد. در سپهر فناوری مالی، هیچ تغییر و نوآوری قابل پیش‌بینی قطعی نیست و لذا سیاست‌گذار نیز باید از قالب صلب خود خارج شده و پویایی بازار را در فرایند مقررات گذاری خود وارد کند.

 دلیل احتیاط بانک مرکزی در حوزه بلاک‌چین

سیف گفت: اگرچه ظرفیت‌های فناوری زنجیره بلوک (که برای نخستین بار در رمزینه پول‌ها تبلور یافت) افق‌های نوینی را برای تحول در روش‌های بانکداری گشود، اما تهدیداتی نظیر سفته‌بازی، ایجاد حباب محتمل در ارزش رمزینه پول‌ها، نوسانات شدید قیمتی آن‌ها و از دست رفتن تدریجی خواص آن به‌عنوان ابزار پرداخت قابل اتکا، تمامی بانک‌های مرکزی و سیاست‌گذاران پولی جهان از جمله بانک مرکزی را به حزم و احتیاط در خصوص پذیرش یا به رسمیت شناختن آن‌ها دعوت کرده است.

سیاست فعلی بانک مرکزی، رصد تحولات، همکاری و تعامل با سایر بانک‌های مرکزی و نهادهای سیاستی و اتخاذ رویه‌هایی است که با نظر داشت ریسک و مخاطره بالای رمزینه پول‌ها، بتوان از فناوری پشتیبان آن‌ها برای کاربردهای جدید بهره‌برداری کرد.

او افزود: با این حال نباید از قابلیت فناوری‌های زنجیره بلوک و دفاتر توزیع یافته و امکانات بی‌نظیر آن در ایجاد زیرساخت اعتماد، ره‌گیری و انکار ناپذیری معاملات و مبادلات غافل شد.

نقشه بانک مرکزی برای فین‌تک‌ها

ناصر حکیمی معاون فناوری اطلاعات بانک مرکزی نیز در این همایش با تایید بر لزوم نظارت دقیق بر فعالیت فین‌تک‌ها گفت: بانک مرکزی در زمینه حوزه‌های پرداخت از این پس مجوزی صادر نخواهد کرد و از طریق تعریف چارچوبی برای ارزیابی به دنبال نظارت بر شرکت‌های پرداخت بر فین‌تک‌ها خواهد بود.

او افزود: اهمیت فین‌تک‌ها و لزوم تعریف چارچوبی برای مسئولیت‌پذیری در کسب‌وکارهای نوپای بانکی به حدی است که باید از طریق رگلاتور نظارت‌های دقیق و متشکلی بر اساس تعریف ساختارهای جدید ایجاد شود.

او با بیان اینکه بانک مرکزی از این پس برای فعالیت فین‌تک‌ها در حوزه‌های پرداخت مجوزی صادر نخواهد کرد، گفت: ناظر شبکه پولی و بانکی از طریق تعریف چارچوبی به‌منظور ارزیابی عملکرد شرکت‌های پرداخت، نظارت بر فین‌تک‌ها را از طریق شرکت‌های PSP راهبری خواهد کرد و از این طریق ریسک فین‌تک را به مجری PSP منتقل می‌کند.

فقط ما استارت‌آپ‌ها را به رسمیت می‌شناسیم

معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی در پاسخ به انتقاداتی که درباره عدم حمایت این بانک از استارت‌آپ‌ها مطرح می‌شود، گفت: تنها جایی که استارت‌آپ‌ها را به رسمیت شناخته، بانک مرکزی است. این در حالی است که باید شفافیت در حوزه پرداخت‌های مالی ایجاد شود. او با بیان اینکه حدود ۱۲ جلسه با استارت‌آپ‌ها برای رفع دغدغه‌های آن‌ها برگزار شد، گفت: علاوه بر این جلسات و دریافت نظرات آن‌ها، نتایج سیاست‌های به دست آمده را روی سایت نیز گذاشتیم تا اگر مشکلات دیگری از سوی استارت‌آپ‌ها وجود دارد که به آن پرداخته نشده، از طریق نظرات دریافت شود. او ادامه داد: در نتیجه الگوی نسبتاً جدید و خوبی به دست آمد که در آن مشکلات ذی‌نفعان نیز دیده شود.

بنابراین در فرایند مقررات گذاری که در سیاست بانک مرکزی در خصوص فناوری‌های مالی انجام شد نتیجه و جواب خوبی به دست آمد زیرا این موضوع یک پدیده مدرن بوده و با مسایل سنتی و جا افتاده گذشته فرق می‌کرد. حکیمی گفت: استارت‌آپ‌ها بیان می‌کنند که بانک مرکزی از ما حمایت نمی‌کند اما باید بگوییم تمام تلاش خود را برای حل دغدغه‌های آن‌ها انجام داده‌ایم و تا جایی که امکان داشته باشد خود را تطبیق داده‌ایم، زیرا می‌دانیم فناوری و تکنولوژی در حال حرکت بوده و منتظر رگلاتور نمی‌ماند.