کسب‌وکارهای اینترنتی و افق روشن رونق اقتصادی

کسب‌وکارهای اینترنتی و افق روشن رونق اقتصادی

کسب‌وکارهای اینترنتی سهم قابل توجهی از اشتغال‌زایی در حوزه‌های فناوری‌های نوین ارتباطات را به خود اختصاص داده‌اند. تسهیل شرایط، فرهنگ‌سازی، بهبود زیرساخت‌ها، حمایت‌های لازم از کارآفرینان در این فضا و برطرف کردن موانع آن می‌تواند چشم‌انداز روشنی را برای رونق اقتصادی کشور ترسیم کند.

گسترش شبکه‌های اجتماعی به‌طور روزافزون سبب شده است، عده‌ای از کاربران گوشی‌های هوشمند در این فضاها حضور یابند و افزایش استفاده از این شبکه‌ها در سراسر دنیا و نقش پررنگ آن‌ها در زندگی مردم زمینه را برای صاحبان مشاغل و مدیران شرکت‌ها جهت معرفی محصولات و خدمات خود و اثرگذاری بر مخاطبان فراهم آورده است.

بر پایه آمارها، میزان کاربران شبکه‌های اجتماعی در آینده‌ای نزدیک به بیش از سه میلیارد تن خواهد رسید که این تعداد می‌تواند بر توسعه و رونق کسب‌وکارهای دیجیتالی تاثیر شگرفی بگذارد. کسب‌وکارهای اینترنتی نوعی شبکه‌ای جهانی از اقتصاد و فعالیت‌های اجتماعی را دربرمی گیرد که به‌وسیله فناوری اطلاعات و ارتباطات مانند اینترنت، موبایل و شبکه‌ها، امکان‌پذیر می‌شود.

آذری جهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات در دیدار با فعالان حوزه کسب‌وکارهای نوپا پس از شنیدن سخنان فعالان استارت‌آپ‌ها با اشاره به تاثیرگذاری فناوری بر فرهنگ و زندگی بشر، گفت: فناوری زندگی بشر را تغییر داده است و ایستادگی در برابر آن منطقی نیست و هر فردی باید شیوه‌نامه خود را در برابر فناوری داشته باشد تا خود را تثبیت کند. اگر با استفاده از ظرفیت‌های موجود از‌ موانع استارت‌آپ‌ها جلوگیری نکنیم، بازار را به بازار خارجی باخته‌ایم. اکنون شرکت‌های فناوری اطلاعات جای آن‌ها را گرفته‌اند و آمریکایی‌ها سرمایه‌گذاری جدی را در این عرصه انجام داده‌اند. گزارش‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که از نظر شاخص‌های مربوط به خلاقیت ایران در مقایسه با تمام دنیا در رتبه بالاتری قرار دارد که این نشان می‌دهد که در کشور خلاقیت داریم و لذا نیاز به چشم‌انداز، راهبرد و سیاست در این حوزه احساس می‌شود.

یکی از اصلی‌ترین مشخصه بازارهای مجازی رونق زیاد آن‌ها است، در این باره دیدگاه‌های کارشناسانه مرتضی یادگاری، کارشناس هوش مصنوعی و مدرس دانشگاه تهران را جویا شدیم.

تحول فناوری‌های جدید اینترنتی و ارتباط آن با توسعه اقتصادی

برداشته شدن فاصله‌های فیزیکی به‌عنوان یکی از قابلیت‌های برجسته فناوری‌های نوین، موضوع بسیار مهمی در مطلوب ساختن تعامل اقتصادی به شمار می‌رود. اقتصاد جدید در برگیرنده مؤلفه‌هایی چون ارتباطات، اطلاعات، اینترنت، نوآوری و توسعه است و تحول رو به پیشرفت این فناوری‌های ارتباطی بر بستر اینترنت نقش بسزایی در تسهیل و افزایش تعامل اقتصادی دارد که به ارتقای شاخص‌های توسعه پایدار منجر می‌شود. کشورهای مختلف با سرمایه‌گذاری‌های مناسب در این فضا باعث گسترش سطح توسعه‌یافتگی خود در زمینه اقتصادی شده‌اند.

دسته‌بندی کشورهای دنیا در کسب‌وکار اینترنتی

کشورها از نظر وضعیت اقتصاد اینترنتی و بر پایه نتایج ارزیابی محرک‌های اقتصادی در ‌پنج گروه مختلف نوظهور، عقب‌مانده، بازیگر، مشتاق و بومی دسته‌بندی می‌شوند. گروه‌های بومی از بیشترین سهم اینترنت در اقتصاد برخوردار هستند و کشورهایی همچون انگلیس،‌ کره جنوبی و ژاپن در این دسته جای دارند. مکزیک و کره شمالی نیز به‌صورت قابل توجهی در بخش‌های صادرات اینترنت توسعه‌یافته‌اند و در میان کشورهای گروه ۲۰، آمریکا سود بسیاری را از این موج اینترنتی شدن کسب می‌کند.

محرک‌های رشد کسب‌وکار اینترنتی

ارزیابی وضعیت کشورها در میزان پیشرفت در اقتصاد اینترنتی در سه بخش توانمندی، مخارج، میزان استفاده از اینترنت تعیین می‌شود. به این مولفه‌ها، محرک‌های اقتصادی نیز می‌گویند زیرا تعیین‌کننده جایگاه کشورها در این حوزه است. مصرف؛ مهم‌ترین محرک اقتصاد اینترنتی در بیشتر کشورها به شمار می‌رود. در نتیجه ۲ عاملِ کاربر بیشتر و امکان دسترسی سریع‌تر و عمومی به اینترنت باندپهن، نقش مهم و تاثیرگذاری در رتبه‌بندی پیشرفت اقتصادی کشورها دارد. امکان دسترسی به تلفن‌های هوشمند و دیگر ابزارهای موبایل و محبوبیت رسانه‌های اجتماعی به نفوذ هرچه بیشتر کسب‌وکارهای اینترنتی می‌انجامد.

سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های کشورها

تأثیر مستقیم سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها به‌منظور نیل به کسب‌وکار اینترنتی مطلوب و کارآمد به رشد شاخص‌های اقتصادی کلان در جامعه منجر می‌شود. در این اقتصاد نوین، شبکه‌سازی دیجیتالی و زیرساخت‌های ارتباطی بستری جهانی فراهم می‌آورد که در آن افراد و سازمان‌ها به تعامل‌های سازنده با یکدیگر می‌پردازند.

ایران و جایگاه آن در کسب‌وکار اینترنتی

در مرحله نخست، نقش دولت به‌عنوان یک وظیفه در توسعه کسب‌وکار اینترنتی بسیار پررنگ است. در حقیقت با توجه به ظرفیت‌های زیادی که در این حوزه وجود دارد می‌بایست هر کشور رو به پیشرفتی در عصر ارتباطات و اینترنت، سرمایه‌گذاری‌های مناسبی را در این ارتباط صورت دهد، ایران نیز از این قاعده مستثنی نیست و تلاش‌های درخور توجهی را نیز در چند سال گذشته در این راستای صورت داده است اما این‌که این تلاش‌ها چقدر مؤثر بوده و تا چه اندازه در مقایسه با دیگر کشورها، باعث پیشرفت جایگاه جهانی ایران شده به بررسی بیشتر نیازمند است.

دولت الکترونیک به‌عنوان یکی از شاخص‌هایی که ارتباط تنگاتنگ و مستقیمی با پیشرفت اقتصاد اینترنتی در کشورها دارد، محسوب می‌شود. بر پایه ارزیابی‌های انجام گرفته از مؤلفه‌های توسعه دولت الکترونیک در ۲۰۱۷ میلادی، کشور جمهوری اسلامی ایران در میان ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل، با کسب عدد ۰.۴۶۴۹ رتبه ۱۰۶ جهان را دارا است. پیشرفت‌های کنونی کشور در مقایسه با وضعیت دیگر کشورها چندان چشمگیر نیست و این آمار نشان می‌دهد که تا بلوغ دیجیتالی فاصله معنی داری وجود دارد که امید آن می‌رود تا با سرمایه‌گذاری‌های مناسب‌تر و با الگوبرداری از کشورهای توسعه‌یافته بتوان در آینده نزدیک به جایگاه مناسبی در کسب‌وکار اینترنتی رسید.

تاثیر فیلتر شدن شبکه‌های اینترنتی بر فضای کسب‌وکار اینترنتی

کسب‌وکارها از لحاظ میزان برخورداری از اینترنت در چهار گروه بسیار برخوردار،‌ برخوردار متوسط،‌ کم برخوردار و بدون اینترنت قابل تعریف است. بر پایه آمار رسمی جهانی رشد درآمد کسب‌وکارهای بسیار برخوردار از اینترنت در سه سال گذشته ۲۲ درصد بیشتر از کسب‌وکارهای کم برخوردار یا بدون اینترنت بود. جامعه رو به پیشرفت ایران نیز همگام با جامعه جهانی از قواعد استفاده از کسب‌وکار اینترنتی پیروی می‌کند. بنا بر اعلام مسوولان مخابرات، شمار کاربران شبکه‌های اجتماعی در کشور بیش از ۴۰ میلیون تن است. شبکه‌های اجتماعی در توسعه کسب‌وکارها بسیار نقش‌آفرین هستند. این شبکه‌ها با دارا بودن ویژگی‌های متنوعی چون اثربخشی بسیار بالا، هدفمندی، بازخورد پذیری، کاهش هزینه‌های بازاریابی، وفادار سازی مشتری، برندسازی، ایجاد فرصت‌های تجاری بیشتر، نیاز سنجی، شناسایی واکنش به مخاطبان بیشتر نیاز دارند. پس استفاده از این شبکه‌ها در تجارت‌های خرد و کلان، نه‌تنها یک فرصت بوده، بلکه به‌عنوان ابزاری کارآمد به‌تدریج به یک نیاز تبدیل می‌شود.

بر پایه آمار مرکز رسانه‌های دیجیتال وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، امروزه بیش از ۶۰۰ هزار کانال تلگرامی مشغول فعالیت هستند که بیش از ۴۰ درصد آن‌ها فروشگاه‌های مجازی‌اند و بخش بزرگی از این کسب‌وکارها با استفاده از شبکه‌های مجازی طرح‌ریزی شده‌اند. همچنین در ایران ۹ هزار کسب‌وکار خرد اینترنتی در تلگرام فعالیت دارند. این کسب‌وکارها ظرف روزهای گذشته به‌واسطه محدودیت در دسترسی به تلگرام با چالش جدی روبه‌رو شده‌اند و متاسفانه تداوم محدودیت بر اپلیکیشن‌های مجازی چون تلگرام، می‌تواند به نابودی بیشتر این بنگاه‌ها بیانجامد.

فیلترینگ علاوه بر ضرری که متوجه صاحبان بنگاه می‌کند به یک‌باره قسمت بزرگی از تلاش‌های رسمی دولت‌ را در زمینه کسب‌وکارهای مجازی از میان خواهد برد و از این منظر می‌توان گفت که با توجه به نقشه راه ترسیم شده دولت دوازدهم برای اشتغال‌زایی، فیلترینگ تلگرام یک نقض غرض بزرگ در این زمینه محسوب می‌شود. بر پایه چشم‌انداز دولت الکترونیک در ایران در افق پنج‌ساله برنامه پنجم توسعه کشور، توانمندسازی دستگاه‌های اجرایی برای عرضه موثر خدمات الکترونیکی دولتی به روشی امن، یکپارچه و آسان و به‌وسیله کانال‌های الکترونیکی چندگانه مشخص شده است.