مصاحبه با شتاب‌دهنده تک، حمایت از استارت‌آپ‌ها از هرکجای ایران

مصاحبه با شتاب‌دهنده تک، حمایت از استارت‌آپ‌ها از هرکجای ایران

مصاحبه

شتاب‌دهنده (Accelerator) یک ساختار منسجم و مشخص برای حمایت و توسعه کارآفرینی نوآورانه و دانش‌بنیان است که با هدف کمک به کوتاه کردن روندهای راه‌اندازی و توسعه یک کسب‌و‌کار نوپا و... ایجاد می‌شود. «شتاب‌دهنده TAC» حاصل هم‌فکری جمعی، برخی اعضای صنف IT کشور است که از سال ۱۳۹۴ فعالیت خود را شروع کرده است. نتیجه این هم‌فکری‌ها به بستری با برنامه حمایت از استارتاپ‌های نوآورانه سراسر ایران تبدیل شده است. در ادامه گفت‌و‌گوی سهیل عباسی، مدیرعامل شتاب‌دهنده تک TAC را با مرکز کسب‌و‌کارهای نوپا، درباره چالش‌های این شتاب‌دهنده را می‌خوانید.

شتاب­دهنده تک فعالیتش را از چه زمانی شروع کرده است؟

پاییز ۹۴ شروع کردیم.

چه تعدادی استارت‌آپ زیرمجموعه شماست؟

کلمه زیرمجموعه، عبارت درستی نیست. بهتر است بگوییم چند استارت‌آپ وارد دوره‌های شتاب‌دهی تک شده‌اند. در این صورت از ابتدای کار تاکنون بیش از ۲۰۰۰ درخواست داشتیم که از این میان ۱۴ تیم را انتخاب کردیم که روی آن‌ها کارکنیم. از این تعداد ۶ استارت‌آپ توانستند سرپا بمانند، به کارشان ادامه دهند و سرمایه جذب کنند.

یعنی این ۶ استارت‌آپ موفق بودند؟

در پذیرفته شدن در دوره شتاب‌دهی موفق بوده‌اند. آن‌ها از بین هزار استارت‌آپ توانستند نظر ما را جلب کنند. از لحاظ کاری به موفقیت‌هایی مثل جذب مشتری، جذب سرمایه‌گذار، توسعه کار و ... رسیده‌اند اما باید منتظر ماند و آینده را دید تا موفقیت اصلی را بتوان قضاوت کرد.

شیوه­ معرفی استارت‌آپ­ برای رسیدن به مرحله شتاب­دهی چگونه است؟

مدل معمول معرفی به این صورت است که یکسری فرم­ها درباره کلیات طرح و مشخصات افرادی که آنجا کار می­کنند از طریق وب­سایت ما پر می­شود. ما جلسات حضوری برگزار می‌کنیم و ۳ روز بعد به آن‌ها پاسخ می­دهیم که آیا علاقه‌مند هستیم یا پتانسیلی دارند که بتوانند موفق شوند یا نه. بعد از آن به‌صورت یک دوره حدود ۲ هفته­ای از آن‌ها دعوت می­کنیم که در فضای شتاب‌دهنده باشند. با روال فعالیت، قراردادهایی که باید بسته شود و برنامه شتا­ب‌دهی آشنا شوند. بعد از دو هفته مجددا بررسی می­شود و اگر در این مرحله هم قابل‌قبول باشند وارد دوره اصلی می­شوند.

دوره کمپ دو هفته است؟

ما کمپ نداریم. دلیلش این است که تمرکزمان روی ایده نیست. کسی که فقط ایده دارد تازه باید برود شروع کند و ایده­اش را بسازد ما با افرادی کار می­کنیم که یک نمونه اولیه و یک محصول از ایده­شان ساخته‌اند، کار می­کنند و تیم مناسبی هم دارند. برای مثال حتما افراد فنی از اعضای تیم هستند و آن‌ها باید دنبال شتاب­دهی واقعی باشند نه به دنبال تبدیل ایده به کار. هدف آن‌ها باید این باشد که محصول یا خدمت خود را سریع‌تر و با شتاب بیشتر به بازار برسانند. بنابراین ما احتیاج نداریم آن‌ها را چند ماه در کمپ نگه‌داریم تا روی ایده­شان کار کنند.

معمولا بازه زمانی شتاب­دهی چقدر است؟

زمانی که شروع کردیم چون واقعا شتاب­دهی باید در کوتاه­مدت باشد، بازه زمانی شتاب­دهی عملا ۴ ماه بود اما در حال حاضر با توجه به نیازی که در بازار ایران است، مختصات و مشخصات اقتصادی کشور، این مدت را برای هر تیم بررسی می­کنیم، چون مثلا یک تیم به دلیل تکنولوژی و زمانی که برای کار نیاز دارد در ۳ ماه نمی­تواند به جایگاه لازم برسد یا ممکن است یک تیم در یک ماه به موقعیت مورد هدفش برسد. بنابراین شاخص ما برای تعیین مدت‌زمان، سطح رشد کسب‌و‌کار است یعنی وقتی به یک تیم می­گوییم زمانتان تمام‌شده که به یک سری اهداف کسب‌و‌کاری رسیده باشد.

نهایت محدوده زمانی چقدر است؟

3ماه و نهایتا ۴ ماه اما بر اساس تجربه به این نتیجه رسیدیم که وقتی شما به استارت‌آپی بگویید ۳ ماه وقت دارید و می­بینید اگر یک ماه بماند اتفاق بدی نمی­افتد و موفق­تر می­شود، می‌توان این زمان را بیشتر کرد. زمان رسمی ما ۳ ماه است ولی اگر ببینیم تیمی واقعا احتیاج دارد و ۳ ماه دیگر به رشد استارت‌آپ کمک می­کند، حتما این زمان را بر اساس شرایط جدیدی تمدید می­کنیم.

چه معیار­هایی برای پذیرش استارت‌آپ‌ها در نظر دارید؟

­ استارت‌آپ­ یعنی یک مجموعه انسانی که به آن لایه­هایی از تکنولوژی و دانشِ‌ فنی اضافه می­شود. در ابتدا آن مجموعه انسانی باید بخواهند و کاری را به نتیجه برساند. پس شخصیت افراد و بحث توانِ فنی و تخصصی آن‌ها مهم است. علاوه بر آن داشتن نمونه اولیه هم اهمیت زیادی دارد.

چه بازخوردی از فضای استارت‌آپی دیدید؟ نگاهتان به فضای استارت‌آپی ایران چیست و چشم­انداز  آن را چگونه می‌بینید؟

اگر با الکامپ‌های سال‌های قبل مقایسه­ کنیم، سه سال پیش با تعداد کمتری آن را برگزار کردیم و سال‌به‌سال این تعداد در حال افزایش است. امسال سالن استارت‌آپ‌ها، سالن بزرگ نمایشگاه را به خودش اختصاص داده است و این نشان­دهنده آن است که اتفاقات خوبی در ایران در حال شکل‌گیری است. تعداد قطعا بالاست فقط ما باید تمرکزمان روی کیفیت باشد که استارت‌آپ­ها را هدایت کنیم تا فقط در حد یک ایده، یک محصول و تعدادی مشتری باقی نمانند بلکه بتوانند به بازارهای بزرگ‌تر دست پیدا کنند. چه‌بسا بتوانند به بازارهای خارج از ایران راه یابند و به‌این‌ترتیب بزرگ‌تر شوند و در حد استارت‌آپ باقی نمانند.

وضعیت استارت‌آپ­های ایرانی چگونه است؟

همه در سطحی هستند که تا یک‌میزان محدودی به رشد رسیده‌اند ولی نمی‌دانند که چگونه توسعه پیدا کنند. به نظرم مساله­ای که استارت‌آپ­های ایرانی در حال حاضر با مواجه هستند مساله توسعه و مقیاس­پذیری است و قطعا موضوع مهم در آنجا مساله سرمایه­گذاری است. تا زمانی که استارت‌آپ‌ها بودجه نداشته باشند نمی­توانند رشد کنند، هر وقت بتوانیم این مساله را حل کنیم می‌توانیم امیدوار باشیم مقیاس­پذیری هم اتفاق خواهد افتاد.

به‌جز این مساله چه موانع دیگری بر سر راه استارت‌آپ­ها است؟

یکی از موانعِ رایجی که وجود دارد به‌روز نبودن قوانین است، قانون تجارت ایران برای ۶۰ سال پیش است. به‌هرحال به دلیل نبود قوانینی که باید وجود داشته باشد. سیستم حاکمیتی هم چون نمی­داند چه باید بکند، از کار استارت‌آپ‌ها ممانعت می­کند. این یکی از مشکلات است، قطعا مساله مهم ما عدم وجود قانون­های به‌روز است.

شما به‌عنوان شتاب­دهنده چه انتظاری از دولت دارید و چه پیشنهادی می‌دهید؟

ما درباره این مسایل با دولت زیاد صحبت می­کنیم. می­دانیم که دولت می‌خواهد با نیت خیر و مثبت به اشتغال و کارآفرینی کمک کند. پس اجازه بدهد بخش خصوصی نقش بیشتری ایفا کند. خود دولت به‌صورت مستقیم ورود نکند. چون فشاری که این کار به بدنه دولت وارد می­کند؛ بیشتر از آن است که بتواند آن را در چارچوب­های بوروکراتیک خود جای بدهد؛ بنابراین باید بخش خصوصی کار کند و دولت از آن‌ها حمایت کند. بیشتر هم حمایت معنوی مدنظر است. حمایت مالی چندان لازم نیست ولی حمایت معنوی مهم‌ است چون باید زیرساخت­های فرهنگی و قانونی را سامان بدهند. در حال حاضر زیرساخت­های ارتباطی به نسبتِ سال‌های گذشته بهتر شده است ولی قطعا باید از این هم بهتر شود. اگر هم دولت می­خواهد پولی در این کار بگذارد، نباید این پول را مستقیما در استارت‌آپ‌ها سرمایه‌گذاری کند یا وام بدهد بلکه بهتر است آن را به دست بخش خصوصی بسپارد و بخش خصوصی هم معادل این مقدار که می­خواهد سرمایه‌گذاری کند، پول بگذارد.

انتظار دیگر این است که در موضوع اشتغال‌زایی به این نکته مهم توجه شود که تمرکز بر ایجاد شغل به‌صورت مستقیم چندان نتیجه‌بخش نخواهد بود بلکه باید بر ایجاد ارزش و خلق ثروت تاکید شود تا درنتیجه آن نرخ اشتغال به‌صورت خودکار بالا برود و به پیشرفت اقتصادی جامعه بیانجامد.