توسعه اکوسیستم کارآفرینی اصفهان با پیروی از از قاعده تعداد کم و مؤثر
در گفت‌وگو با محمدرضا بحرینیان، فعال حوزه کارآفرینی مطرح شد

توسعه اکوسیستم کارآفرینی اصفهان با پیروی از از قاعده تعداد کم و مؤثر

بی‌شک بهبود اکوسیستم کارآفرینی یک شهر نقش ویژه‌ای در تحقق اهداف چندگانه مدیریت شهری داشته و در تقویت زیرساخت‌ها، توسعه کسب‌وکارها، افزایش درآمدهای شهر و ایجاد اشتغال پایدار برای جوانان و فارغ‌التحصیلان آن شهر مؤثر است.

اصفهان یکی از معدود شهرهای کشور است که در حوزه صنعت، کسب‌وکار و گردشگری همیشه به‌عنوان یک شهر کارآفرین شناخته می‌شده است. در حال حاضر نیز اعضای شهرک علمی ـ تحقیقاتی استان اصفهان، اتاق بازرگانی، صنایع و معادن اصفهان، شهرداری و شورای اسلامی شهر اصفهان حساسیت و علاقه‌مندی زیادی در رابطه با موضوع کارآفرینی و ورود به کسب‌وکارهای نوپا دارند تا جایی‌که در بین ۸ محور اصلی برنامه شهرداری اصفهان، محور دوم به بحث کارآفرینی اختصاص داده‌شده که نشان از اهمیت و تعامل این موضوع با دیگر اهداف شهرداری دارد.

حال اینکه در بسیاری از شهرهای کارآفرین دنیا برگزاری نشست‌ها، همایش‌ها و سمپوزیوم‌هایی با محوریت کارآفرینی و حضور فعالان و نقش‌آفرینان اصلی اکوسیستم شهر بسیار متداول است، اصفهان نیز در راستای الگوبرداری از شهرهای کارآفرین دنیا، با هدف نزدیک شدن به یک اکوسیستم کارآفرینی مطلوب به‌تازگی اقدام به برگزاری نشست‌هایی تخصصی کرده است که در آن جوانان کارآفرین و موفق اصفهانی که در دیگر کشورهای دنیا به تحصیل در رشته کارآفرینی پرداخته‌اند به انتقال تجربیات خود از حضور در اکوسیستم‌های کارآفرینی خارج از کشور می‌پردازند.

یکی از این جوانان محمدرضا بحرینیان است، وی دانش‌آموخته MBA  دانشگاه HHL آلمان است که سابقه فعالیت در اکوسیستم کارآفرینی ایران و آلمان را دارد. بحرینیان، مدیر اجرایی سابق مؤسسات تسهیل‌گر کارآفرینی ایران نالج و شبکه پژوهش و فناوری و همکار طراحی و توسعه مراکز کارآفرینی تیوان و شتاب­دهنده نوتک، همچنین مجری پروژه‌های مطالعه بازار آموزش کارآفرینی برای دانشگاه‌های لایپزیگ و HWR برلین بوده است.

به بهانه اولین سمپوزیوم بررسی عملیاتی اکوسیستم‌های کارآفرینی بین‌المللی در اصفهان با محمدرضا بحرینیان هم‌کلام شدیم تا از تجربیات او در مقایسه اکوسیستم کارآفرینی اصفهان و برلین آلمان استفاده کنیم. در ادامه با ما همراه باشید تا خلاصه‌ای از نظرات وی در خصوص ارکان اصلی یک اکوسیستم کارآفرینی را با هم بررسی کنیم.



شما یک اکوسیستم کارآفرینی مطلوب را چگونه تعریف می‌کنید؟

به لحاظ کاراکتر، یک اکوسیستم دقیقاً مانند یک فرد کارآفرین است که از صفات ذاتی و اکتسابی مختلفی تشکیل‌شده است اما به‌طور کلی اکوسیستم کارآفرینی در اصل یک سیستم است که شامل ریزسیستم‌ها و ابرسیستم‌ها می‌شود که هر کدام فرآیندهای مختلفی را شامل می‌شوند. بدین ترتیب یکی از خطاهای مدیران، نگاه خطی به اکوسیستم کارآفرینی به‌جای نگاه سیستمی است. از طرفی داشتن تعداد زیادی استارت‌آپ در یک اکوسیستم  نشانه یک اکوسیستم خوب و قوی نیست، بلکه پویا و موفق بودن یک اکوسیستم است که باعث رشد تعداد زیادی استارت‌آپ می‌شود.

یک اکوسیستم کارآفرینی در کل هدف واحدی دارد ولی هر رکن آن باید هدف خود را دنبال کند. تولید ثروت و اشتغال‌زایی هدف اصلی تمام ارکان یک اکوسیستم کارآفرینی نیست، بلکه هر جزو باید نقش خود را به‌درستی ایفا کند و نقش‌ها جابه‌جا نشوند چراکه نتیجه این جابه‌جایی نقش‌ها بدون شک شکست اکوسیستم کارآفرینی خواهد بود، به‌طور مثال دانشگاه وظیفه سرمایه‌گذاری را بر عهده ندارد یا این‌که یک VC نباید به استارت‌­آپ‌ها وام بدهد.

هر اکوسیستم کارآفرینی هویتی منحصربه‌فرد دارد و با وجود شباهت‌های آن‌ها، تفاوت‌های زیادی با هم دارند و تقلید از یک اکوسیستم کارآفرینی موفق، لزوماً منجر به موفقیت اکوسیستم کارآفرینی نمی‌شود. یک اکوسیستم کارآفرینی برای موفقیت نیاز بهrole model ها دارد بدین معنا که باید بتواند داستان‌های موفقیت کارآفرینان بزرگ دنیا را به‌درستی در بین اجزای خود بازتاب دهد.

می‌توانید موارد مهمی را که به رشد اکوسیستم کارآفرینی کمک می‌کند بیان کنید؟

موارد بسیار زیاد و متنوعی در این خصوص نقش دارند مانند آموزش مهارت‌های نرم (Soft Skills) که شامل نامه‌نگاری، مذاکره، مهارت‌های تصمیم‌گیری و ...می‌شود، ایجاد فرهنگ کسب‌وکار که به‌اندازه سرمایه مهم است، شبکه‌سازی کارآفرینان، سرمایه‌های مالی، حمایت دولت و سیاست‌گذاران، سرمایه‌های انسانی و تسهیل کردن قوانین و مقررات نیز از دیگر موارد هستند.

با توجه به تجربه فعالیت در اصفهان و برلین می‌توانید وضعیت فعلی اکوسیستم اصفهان را شرح دهید؟

مدل‌های مختلفی برای ارزیابی یک اکوسیستم کارآفرینی وجود دارد که به‌طور کلی ۶ بازیگر اصلی را برای یک اکوسیستم در نظر می‌گیرند شامل مسایل سیاسی، مالی، فرهنگی، بازارها، سرمایه انسانی و حمایت‌های مختلف که هر کدام به عوامل جزیی‌تر تقسیم می‌شوند. در اکوسیستم اصفهان تمامی این عوامل ایجادشده اما در برخی موارد همچنان ضعف وجود دارد. به‌طور مثال در حوزه سرمایه‌های مالی اصفهان صندوق پژوهش فناوری، مجمع خیرین کارآفرینی، صندوق کارآفرینی و بازارهای سرمایه‌های عمومی که وارد فرابورس شده‌اند وجود دارد، اما به لحاظ سرمایه‌های خطرپذیر همچنان ضعف دارد. به لحاظ فرهنگی و حمایتی اقدامات مناسبی مانند رویداد در مسیر موفقیت اتاق بازرگانی با هدف انتقال داستان‌های موفقیت، جشنواره ملی فن‌آفرینی شیخ‌بهایی، باشگاه مشاوران، مراکز رشد، شتاب‌دهنده‌ها و فضای کار اشتراکی در اصفهان وجود دارد اما باز هم در حوزه هنجارهای اجتماعی یا حضور نهادها و انجمن‌های دوستدار کارآفرینی ضعف داریم.

از طرفی دانشگاه‌های استان، سازمان فنی و حرفه‌ای و اتاق بازرگانی اقدامات مناسبی در راستای آموزش انجام داده‌اند اما به لحاظ نیروی کار کمبودهایی احساس می‌شود. به‌طور کلی برای توسعه اکوسیستم کارآفرینی اصفهان راه طولانی در پیش داریم و باید صبر پیشه کرده و از قاعده تعداد کم و مؤثر پیروی کنیم.

بحرینیان در پایان نیز اشاره کرد که متأسفانه هیچ منبع و محتوای حرفه‌ای به زبان انگلیسی از اکوسیستم کارآفرینی ایران و به‌خصوص اصفهان برای کشورهای دیگر وجود ندارد و حتی اگر مایل به ورود به اکوسیستم کارآفرینی اصفهان باشند پیش‌نیازهای آن وجود ندارد.