fa-IR
فین‌تک‌ها مزاحم نیستند
نگاه تازه بانک مرکزی به فناوری‌های نوین

فین‌تک‌ها مزاحم نیستند

معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی معتقد است فین‌تک‌ها در اقتصاد کشور ارزش افزوده ایجاد می‌کنند و نمی‌توان این پدیده جدید را مزاحم و مخل فعالیت بانکداری دانست. به گفته ناصر حکیمی فین‌تک‌ها مانند بانک‌ها و موسسات مالی نیستند و شکل مشخصی ندارند و حتی نمی‌توان آن‌ها را با توجه به الگوی نهادهای مالی طبقه‌بندی کرد و به آن‌ها مجوز داد.
مهرماه سال جاری بود که بانک مرکزی سیاست خود را درباره سیاست بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در خصوص فناوری مالی و «ضوابط پرداخت یاران» به‌منظور استفاده و کسب نظر صاحب‌نظران، تدوین و منتشر کرد. انتشار این اسناد خبر خوشی برای فعالان حوزه فناوری مالی است. رگولاتوری که نه با نگاهی سنتی بلکه با نگاهی تازه به دنبال تسهیل فعالیت‌ها برای فین‌تک‌هاست. در این باره نیز ناصر حکیمی، معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی می‌گوید که فین‌تک‌ها مانند بانک‌ها و موسسات مالی نیستند و شکل مشخصی ندارند و حتی نمی‌توان آن‌ها را با توجه به الگوی نهادهای مالی طبقه‌بندی کرد و به آن‌ها مجوز داد.
این بانک با تاکید بر لزوم توجه به تحولات روی داده در حوزه کسب‌وکار و فناوری‌های مالی و با بررسی فضای بین‌المللی و نظرسنجی از فعالان داخلی، تنظیم سیاست کلی در خصوص فناوری و فناوران مالی را در دستور کار قرار داد که نتیجه آن تحت عنوان ویرایش اول «سیاست بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران در خصوص فناوری مالی» جمع‌بندی و در هیئت عامل بانک مرکزی مطرح شده و اکنون این سند برای استفاده و بهره‌برداری و کسب نظر صاحب‌نظران در تارگاه بانک مرکزی قرار گرفته است.
بنا به اعلام بانک مرکزی این سند با بررسی جوانب مختلف امر از جمله تجربه جهانی و مسایل بومی، چارچوبی را برای سیاست کلی این بانک در این حوزه ترسیم می‌کند. البته بانک مرکزی دو هدف عمده از اتخاذ سیاست‌های عمومی در این باره را پرهیز از هرج‌ومرج و آشفتگی در بازارهای پولی و مالی و بهره‌گیری بهینه از نوآوری‌ها برای ارایه خدمات مطلوب‌تر به مردم عنوان کرده است.
اما رویکرد بانک مرکزی در خصوص فناوری‌های مالی چیست؟ در سند سیاست بانک مرکزی در خصوص فناوری‌های مالی با استناد به بررسی‌های کارشناسی به عمل آمده در حوزه فناوری‌های نوین بانک، سیاست کلی بانک مرکزی تعریف نقش‌ها و چارچوب‌ها عنوان شده. این امر بدین معناست که بانک مرکزی قصد ندارد به حوزه صدور مجوزهای گوناگون ورود پیدا کند. این نکته در سند بانک مرکزی می‌تواند خبر خوشی برای فین‌تک‌ها باشد چراکه آن‌ها به‌جای تمرکز بر دریافت مجوز حال چارچوبی برای فعالیت‌های خود در اختیار دارند.
نهاد ناظر پولی و بانکی در این سیاست، به‌جای تعریف نهادی و ارایه مجوز برای آن – که رویکرد سنتی برای نهادهای بازار پول است – تعریف نقش‌ها و چارچوب‌های کاری برای آن‌ها مدنظر قرار داده است؛ با این کار بانک مرکزی درگیر تعریف و صدور مجوزهای گوناگون و متغیر نمی‌شود و مسئولیت سنگین نظارت بر انبوهی از فناوران مالی متوجه این نهاد نخواهد شد.
در همین باره معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی نیز معتقد است فین‌تک‌ها در اقتصاد کشور ارزش افزوده ایجاد می‌کنند و نمی‌توان این پدیده جدید را مزاحم و مخل فعالیت بانکداری دانست. به گفته ناصر حکیمی فین‌تک‌ها مانند بانک‌ها و موسسات مالی نیستند و شکل مشخصی ندارند و حتی نمی‌توان آن‌ها را با توجه به الگوی نهادهای مالی طبقه‌بندی کرد و به آن‌ها مجوز داد.
از سوی دیگر در ساختار «نقش – چارچوب»، یک نظام سلسله مراتبی، ارتباط فناوران مالی را با موسسات رسمی دارای مجوز از بانک مرکزی تبیین کرده و مدیریت ریسک و تطبیق با مقررات را بر عهده موسسات زیر نظر بانک مرکزی می‌گذارد. ارتباط فناوران مالی با نظام پولی کشور از طریق موسسات اعتباری برقرار شده و ریسک آن‌ها به‌صورت تضامنی در مجموعه ریسک موسسات اعتباری ارزیابی می‌شود؛ در مقابل موسسات اعتباری از امکانات جذب مشتری و فروش خدمت و محصولی که فناوران مالی برای آن‌ها مهیا می‌کنند، بهره می‌برند.
البته معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی رویکرد این بانک نسبت به فین‌تک‌ها را حمایتی می‌داند، وی با این نگاه درباره فیلترینگ فین‌تک‌ها می‌گوید: فیلترینگ، مساله حاکمیتی است و بانک مرکزی به‌عنوان نهاد تنظیم‌گر بازار پول تنها می‌تواند در عرصه فین‌تک‌هایی که در این حوزه فعالند ورود کند و نمی‌تواند در سایر حوزه‌هایی که مقررات گذار و تنظیم‌گر خاص خود را دارند، دخالت کند. از طرفی بانک مرکزی فعالیت فین‌تک‌ها را مخل یا عامل اختلال بازار پول نمی‌داند و به همین دلیل به دنبال سیاست‌نامه برای مشخص کردن چارچوب و خطوط قرمز فضایی است که در آن فعالیت می‌کنند و در نهایت این بانک تنها از فین‌تک‌ها می‌خواهد که خطوط قرمز تعیین شده را رد نکنند تا بتوانند به آسودگی در بازار پول فعالیت کنند.
حکیمی با بیان اینکه هیچ‌گاه این نهاد با فین‌تک‌ها برخورد نکرده است عنوان می‌کند: ما هیچ‌گاه با فین‌تک برخورد نکردیم و آن‌ها را فیلتر نکرده‌ایم. برخی اوقات نیز با رایزنی با نهادهایی که دستور فیلترینگ برخی شرکت‌های فین‌تک فعال در بازار پول را داده بودند،‌ موفق به رفع فیلتر آن‌ها شدیم. البته آن فین‌تک‌ها تعهداتی دادند که از موارد شکایت شده تخطی نکنند و ما نیز تعهد دادیم که چارچوب فعالیتشان را تعیین کنیم اکنون نیز این فین‌تک‌ها رفع فیلتر شده‌اند.
معاون فناوری‌های نوین بانک مرکزی با بیان اینکه این بانک به‌عنوان رگولاتور در حوزه نظام پرداخت و بانکداری وظیفه نظارت بر شرکت‌های فین‌تک که در حوزه بازار پول فعالیت می‌کنند را بر عهده دارد، افزود: بر این اساس فین‌تک‌هایی که در حوزه‌های دیگر فعالیت می‌کنند متناسب با فعالیتشان نهاد رگولاتور همان حوزه بر آن‌ها نظارت می‌کنند؛ مثلا در بازار سرمایه این سازمان بورس است که باید بر فین‌تک‌های بورسی نظارت داشته باشد. آنچه مشخص است رگولاتوری به‌جای آنکه به فعالیت فین‌تک‌ها قالب دهد، باید خود را در قالب قرار دهد؛ یعنی اینکه چارچوب‌ها و خطوط قرمز فعالیت فین‌تک‌ها در هر حوزه‌ای که فعالیت می‌کنند باید توسط نهاد رگولاتوری مشخص شود.