fa-IR
ایران ۶۵ هزار میلیارد تومان از ICT دنیا عقب است
گزارش تحلیلی درباره سرمایه‌گذاری کشورهای پیشرو در حوزه فین‌تک و تولید محتوای دیجیتال

ایران ۶۵ هزار میلیارد تومان از ICT دنیا عقب است

چندی پیش علی جنتی وزیر سابق فرهنگ و ارشاد اسلامی گفت: در حال حاضر حدود ٧٠ هزار میلیارد تومان سهم سالیانه فعلی اقتصاد حوزه ICT کشور است و ما باید با توسعه کسب‌وکارهای جدید ۶۵ هزار میلیارد تومان دیگر جذب کنیم.
درواقع محتوای دیجیتال به تلفیق محتوا و فناوری دیجیتال و به مجموعه ویژه‌ای از تولیدات و خدمات در بازارهای محتوای عمومی، رسانه‌ها و صنایع خلاق می‌پردازد. ایشان عنوان کردند که آینده متعلق به کشورهای تولیدکننده محتوا در زمینه‌های مختلف و به‌خصوص زمینه‌های فرهنگی است. توجه و مشارکت دولت و بخش خصوصی یعنی اینکه روی «ایجاد زیرساخت فرهنگی برای افزایش تولید ملی محتوای دیجیتال» سرمایه‌گذاری ویژه‌ای انجام شود؛ بنابراین سرمایه‌گذاری در صنایع خلاق فرهنگی از یک طرف و فرهنگ‌سازی از طرف دیگر، زیربنای توسعه کشور محسوب می‌شود. از موارد ضروری برای رسیدن به توفیقات بیشتر در این زمینه، تدوین «نقشه راه تولید محتوای فرهنگی دیجیتال کشور» برای افق چشم‌انداز است. همان‌طور که می‌دانید این تغییر روند نشان‌دهنده بالا رفتن سهم تولید محتوا به‌صورت نمایی در کلیه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات است. بر اساس آخرین آمار، داده‌های موجود در فضای مجازی، به‌طور متوسط هر سه سال دو برابر می‌شود. معنای این حرف آن است که بیش از ۵٠ درصد اطلاعاتی که هم‌اکنون در فضای مجازی در اختیارمان قرار دارد، مربوط به ٢ یا ٣ سال اخیر است.
سهم ICT در اقتصاد دنیا بیش از ٣۵٠٠ میلیارد یورو است. پیش‌بینی می‌شود این عدد در سال ٢٠٢٠ به ۵٠٠٠ میلیارد یورو برسد. اگر در مقایسه با جمعیت کشور یک درصد از این مبلغ در ایران محقق شود، ٣۵ میلیارد یورو یعنی حدود ۱٣۵ هزار میلیارد تومان سهم ایران از اقتصاد ICT دنیا خواهد بود. در حال حاضر حدود ٧٠ هزار میلیارد تومان سهم سالیانه فعلی اقتصاد حوزه ICT کشور است و ما باید تلاش کنیم با توسعه کسب‌وکارهای جدید در جذب ۶۵ هزار میلیارد تومان این اقتصاد کوشا باشیم. این مبلغ می‌تواند در حوزه محتوای دیجیتال محقق شود.
اما سوال واقعی اینجاست که در واقع کشورهای پیشرو در چه حوزه‌هایی فعالیت می‌کنند و قلمروی سرمایه‌گذاری و توسعه تولید محتوای دیجیتال در دستان چه کسانی است؟ در ادامه با توجه به مطالعاتی که صورت گرفته، پاسخگوی این سوال خواهیم بود.


مطالعه موردی: تجربه کشور استونی
این کشور کوچک با موقعیت جغرافیایی در حاشیه دریای بالتیک بین لتونی و روسیه واقع شده و با جمعیت ۱.۳ میلیون نفر اولین کشور کاملا دیجیتالیزه دنیا محسوب می‌شود.
بنا به اعلام دولت استونی، سیستم‌های آنلاین این کشور سالی ۲ درصد به تولید ناخالص داخلی (GDP) این کشور اضافه می‌کنند! اینترنت بی‌سیم مجانی ۱۵ سال است که در پایتخت این شهر وجود دارد و به هر شهروند استونی یک کد اختصاصی می‌دهند که بر مبنای آن کار و فعالیت کند. در مدارس ابتدایی برنامه‌نویسی یاد می‌گیرند و می‌توانند بر پایه آن کسب‌وکار دیجیتالی خود ر ا رقم بزنند. فضای کسب‌وکار در آنجا بسیار تسهیل‌کننده است و در ۲۰ دقیقه شما می‌توانید شرکت ثبت کنید و ادارات دولتی و حاکمیتی به‌صورت آنلاین فرم‌های مالیاتی را بررسی می‌کنند. مشهور است که نخست‌وزیر سابق استونی سال گذشته اوراق مالیاتی‌اش را در فرودگاه لوکزامبورگ در آی‌پدش پر کرد.
ابداع نرم‌افزار ارتباطی اسکایپ در استونی و در سال ۲۰۰۳ تولید و توسعه پیدا کرده است. آندرس اوکس مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری ترا در تالین، جمله مشهوری دارد که: «مردم فکر می‌کردند اگر کسی در استونی توانسته اسکایپ را به وجود بیاورد، پس من هم می‌توانم کاری بکنم. تاثیر اسکایپ بر اقتصاد و تکنولوژی کشور را اصلا نمی‌شود نادیده گرفت.» وقتی مایکروسافت در سال ۲۰۱۱ اسکایپ را به مبلغ ۸.۵ میلیارد دلار خرید، صاحبان قبلی اسکایپ این پول هنگفت را در شرکت‌های نوظهور دیگر در کشور سرمایه‌گذاری کردند و هر کدام‌شان شرکتی تازه راه انداختند. اقتصاد کشور استونی در سال ۲۰۱۶ نسبت به سال قبلش ۶/۱ درصد رشد داشته است.


حرکت دنیا به سمت اقتصاد خلاق
جالب است بدانیم کشورهای دیگر به سمت تجارت اقتصاد خلاق و فناوری دیجیتال با سرعت در حال حرکت هستند و همه ساله گزارش‌های مختلفی با عناوین متفاوت در زمینه اقتصاد دیجیتالی منتشر می‌شود.
در یکی از این مطالعات، گزارشی با عنوان شاخص رقابت‌پذیری دیجیتال در سال ۲۰۱۷، از معرفی ۱۰ کشور برتر دیجیتال در این حوزه خبر داده است که دیگر کشور استونی جایی در بین این ۱۰ اقتصاد برتر ندارد و کشورهای دیگری پیشتاز هستند. طبق این گزارش در سال ۲۰۱۷ کشورهای سنگاپور، با امتیاز ۱۰۰ کشور با اقتصاد دیجیتالی پیشرو است که حتی از آمریکا نیز جلو افتاده است. در جدول امتیاز ۱۰ کشور برتر را مشاهده می‌کنید؛ طی مطالعات صورت گرفته این رتبه‌بندی بر اساس ۵۰ معیار صورت گرفته است که استعداد، سرمایه و چابکی کسب‌وکار در آن وجود دارد تا به یکپارچه‌سازی فناوری اطلاعات در حاکمیت منتهی می‌شود و در سه شاخص کلی می‌توان دسته‌بندی کرد: دانش، فناوری و آمادگی برای آینده.


اعلام مراکز برتر حوزه فین‌تک جهان در سال ۲۰۱۷
طبق رتبه‌بندی جهانی Fintech منتشرشده در سایت Thomson Reuters، هنگ‌کنگ یکی از ۱۰ مرکز برتر برای حوزه فناوری‌های مالی است که دارای توانایی بالقوه برای کارآفرینی و نوآوری است. این مرکز در حوزه سرمایه‌گذاری‌های حوزه اقتصاد دیجیتالی (فناوری حوزه IT) پیشرو است.
سنگاپور به‌عنوان مرکزی مشهور برای یافتن کسب‌وکار در حوزه سرمایه‌گذاری مالی نو (FinTech) پس از آن مرکز زوریخ و ژنو در سوئیس، موسسه خدمات مالی Zug رتبه بالایی را دارند.
مراکز پیشروی بعدی در حوزه فین‌تک، شهر نیویورک، سپس سان‌فرانسیسکو و شهر لندن در جایگاه بعدی هستند که از چهار جهت ارزیابی شده‌اند که معیارهای سیاسی یا قانونی، اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیکی نام برده شده است. مرکز استکهلم در سوئد به‌عنوان دهمین مرکز برتر در حوزه فین‌تک است.
براساس مطالعات انجام شده در موسسه تحقیقاتی گارتنر مبلغ ۵۴/۳ تریلیون دلار در حوزه فناوری اطلاعات در سال ۲۰۱۶ هزینه شده که در سال ۲۰۱۵ مبلغ ۵۲/۳ تریلیون دلار بوده است. لازم به ذکر است در سال ۲۰۱۶ میزان سرمایه‌گذاری و پیشرفت در دو حوزه رایانش ابری (کلود) و نرم‌افزار (APP) به‌عنوان عامل رونق نسبی شناسایی شده است. شایان ذکر است که رشد سرمایه‌گذاری و صرف پول در دنیای فناوری اطلاعات تا حدی به علت مشکل اقتصادی، بی‌نظمی‌ها و اختلالات بازار سرمایه کند شده است.
در گزارشی دیگر موسسه تحقیقاتی گارتنر به نام پیش‌بینی صرف هزینه جهانی در زمینه آی تی عنوان کرده است که یکی از عوامل رشد هزینه در بخش فناوری اطلاعات در بازارهای جدید خاورمیانه و آفریقا بوده است؛ بودجه صرف شده در حوزه IT در آمریکا در سال ۲۰۱۶ همانند سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵ کاهش یافته است. گارتنر معتقد است دلیل این کاهش سرمایه‌گذاری، ناآرامی سیاسی (جنگ سرد) در روسیه و برزیل می‌تواند باشد.
این موسسه تحقیقاتی اعلام کرد که با تثبیت شرایط اقتصادی سال ۲۰۱۷ سال بهتری برای فناوری اطلاعات باشد. همچنین پیش‌بینی کرد که سرمایه‌گذاری در حوزه دیتاسنترها با رشد ۸/۱ درصدی به ۱۷۰ میلیارد دلار برسد. سرمایه‌گذاری برای خرید انواع نرم‌افزار هم با رشد ۳/۵ درصدی به رقمی معادل ۳۲۶ میلیارد دلار برسد.