صنعت تولید محتوا نفس‌های آخر را می‌کشد
رییس کمیسیون ICT اتاق در نشست حمایت از مالکیت فکری مطرح کرد

صنعت تولید محتوا نفس‌های آخر را می‌کشد

نشست کمیسیون ICT اتاق بازرگانی ایران با موضوع حمایت از مالکیت فکری و سرمایه‌گذاری در تولید محتوا با حضور ریاست این کمیسیون، یکی از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، نمایندگان وزارت فرهنگ و جمعی از فعالان حوزه تولید محتوای دیجیتال در اتاق بازرگانی ایران برگزار شد.
در این جلسه طلایی رییس کمیسیون ICT اتاق بازرگانی ایران با بیان مشکلات اساسی در زمینه تولید محتوا و اجرا نشدن کامل و صحیح قانون کپی‌رایت در کشور گفت: سرمایه همواره جایی می‌رود که امنیت سرمایه‌گذاری برای آن وجود داشته باشد و سرمایه‌گذار بتواند علاوه بر بازگشت سرمایه سود نیز به دست آورد. وقتی امنیت سرمایه‌گذاری در یک فضا به وجود نمی‌آید، سرمایه‌ها از آن بخش خارج شده و محصولات ارایه شده کیفیت مناسبی برای بازار داخل و خارج نخواهند داشت. این مساله با قانون‌گذاری صحیح حل می‌شود و قانون‌گذار می‌بایست به این موضوع توجه داشته باشد.
وی ادامه داد: در سال ۸۳ قانون حمایت از پدیدآورندگان نرم‌افزار باید اجرا می‌شد که تا امروز به‌صورت کامل اجرا نشده است. حال یا مشکلی در قانون وجود دارد یا آیین‌نامه‌های اجرایی آن نتوانسته‌اند روح موجود در قانون را اجرا کنند. به همین دلیل بعد از سال ۸۳ تاکنون مشکلات فراوانی به وجود آمده و سرمایه‌گذاری در زمینه محتوا و نرم‌افزار کاهش یافته که دلیل آن هم این است که حمایت‌های لازم انجام نگرفته است.

لزوم پس گرفتن لایحه فعلی از مجلس
در ادامه این جلسه عبدالرضا نوروزی، نایب رییس کمیسیون ICT اتاق بازرگانی و رییس اتحادیه تولیدکنندگان لوح فشرده ایران به ارایه نظرات خود پرداخت و گفت: امیدواریم لایحه‌ای که برای مالکیت فکری به مجلس داده شده، پس گرفته شود و نظرات بخش خصوصی در آن بهتر اعمال شود.
وی افزود: در حال حاضر قوانین برای ما دست و پاگیر شده است این در حالی است برای من که سال‌هاست به‌عنوان تولیدکننده عمده فعالیت داشتم، شاهد بودم که همه بخش‌های مرتبط با حوزه تولید محتوا همواره به قانون کپی‌رایت اعتراض داشته‌اند. مشکل این بوده که در بخش اطلاع‌رسانی و تبلیغات ضعیف عمل می‌شد و از سوی دیگر بهترین فیلم که در ردیف A تولید می‌شد، فقط ۲هزار نسخه تکثیر و فروخته می‌شد و با این ارقام تولیدکننده نمی‌توانست به‌جایی برسد. علت هم آن بود که این ۲هزار نسخه برای ویدیوکلوپ‌های زیر نظر ارشاد در سراسر کشور فرستاده می‌شد و آن‌ها خود با زیر پا گذاشتن کپی‌رایت فیلم‌ها را تکثیر می‌کردند.
نوروزی اضافه کرد: با این وجود ما با پشت سر گذاشتن مشکلات توانستیم در سال ۸۵ رکورد انتشارمان را به ۲ میلیون رکورد برسانیم. آنچه می‌خواهم بگویم این است که بحث فقط بحث مالکیت و حقوق معنوی نیست؛ بلکه زمانی که تخلف، حداقل جریمه را برای فرد متخلف در پی دارد، قانون کار آیی لازم را نخواهد داشت. به این نکته توجه کنید که در خارج کشور جرائم ناقضان کپی‌رایت به چند میلیون دلار می‌رسد.
نایب رییس کمیسیون ICT در خاتمه خاطرنشان کرد: ما نیاز به ایجاد کارگروه در بخش خصوصی و دولتی برای حمایت از تولیدکنندگان محتوا داریم همچنین بحث فرهنگ‌سازی نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

وضع نابسامان تولید محتوای دیجیتال
در ادامه جلسه طلایی به‌عنوان اداره‌کننده نشست با شرح وضعیت نابسامان فعالان صنعت تولید محتوای دیجیتال گفت: امروز ناشران دیجیتال فعال در زمینه تولید محتوا حکم بیماری را دارند که نفس‌های آخر را می‌کشد. درنتیجه این وضعیت محتوای ایرانی اسلامی موردنظر مسئولان نیز تولید نشده و نرم‌افزارهای تولیدشده نیز کیفیت لازم را ندارند. نتیجه مشخص این وضعیت هم کاهش تولید و به‌تبع آن کاهش صادرات در این حوزه بوده است؛ لذا به همین دلیل باید تقاضا کنیم که هم قانون‌گذار نظارت صحیحی بر اجرای قانون داشته باشد و هم مشخص شود که چه اتفاقی افتاده که از سال ۸۳ تاکنون نتوانسته‌ایم قانون را اجرا کنیم.

نقاط ضعف متعدد لایحه سال ۹۳

مهدی فقیهی، رییس دفتر فناوری‌های نوین مجلس شورای اسلامی نیز در این نشست ضمن تشریح روندهای جهانی حمایت از مالکیت در حوزه‌های مختلف و مبانی علمی آن، روند طی شده در ایران و تاریخچه مقررات این حوزه را توضیح و راهکارها و چشم‌انداز پیش رو را تشریح کرد.

وی همچنین به ارایه نظرات خود درباره چالش‌های حوزه کپی‌رایت پرداخت و گفت: در حوزه کپی‌رایت باید نرم‌افزارها محتواهای دیجیتالی و ویدیویی و سایر زیرشاخه‌ها را در نظر گرفت همچنین حقوق CLOUD، داده‌های بزرگ و منابع باز نیز می‌بایست مورد توجه قرار گرفته و قوانین با توجه به آن‌ها به‌روز شوند؛ اما به دلیل آنکه اوضاع فعلی بسیار نامطلوب است، شاید نتوان به آن‌ها توجه لازم را داشت.
وی ادامه داد: دولت در دوره قبل دو کتابچه تهیه کرد که یکی مربوط به مالکیت صنعتی بود و به نتیجه نرسید و درنهایت قانون قبلی دو سال دیگر تمدید شد. کتابچه دیگر در زمینه مالکیت هنری بود که درباره آن نیز بحث‌های زیادی انجام شد و درنهایت در سال ۹۳ با دست‌پخت وزارت ارشاد و با دخالت نظام صنفی لایحه‌ای بیرون آمد که نظرات فنی خیلی در آن لحاظ نشده بود.
فقیهی ادامه داد: در حال حاضر با لایحه‌ای روبه‌رو هستیم که در چند کمیسیون تصویب شده اما ایرادات اساسی دارد و من شخصا از وزیر ارتباطات خواستم که آن را پس بگیرد. برای مثال در ماده ۷۱ آن ذکر شده کسی که نرم‌افزار را خریده، می‌تواند به تعداد مورد نیاز برای پشتیبانی کپی از آن نگه دارد یا در ماده دیگری اشاره شده که اگر مهندسی معکوس به پدیدآورنده زیان وارد نکند، مجاز است.
با توجه به ضعف‌های موجود در لایحه امیدواریم که وزارت ارشاد هم برای باز پس گرفتن لایحه نامه‌نگاری‌های لازم را با مجلس انجام دهد.
فقیهی در پایان ابراز امیدواری کرد که ما تکلیف خودمان را برای پیوستن به پیمان‌های بین‌المللی در زمینه کپی‌رایت روشن کنیم.

یک بام و دو هوا در برخورد با بخش خصوصی
در ادامه جلسه نماینده مرکز ملی فضای مجازی نیز به صحبت پرداخت. وی خواستار آن شد که تولیدکنندگان محتوای الکترونیکی به الهی بودن منشأ قوانین ایران هم توجه کنند تا همچون رایتل که برای ارایه تماس تصویری به مشکل خورد با مشکل روبه‌رو نشوند. وی در صحبت‌هایش البته این‌طور مدعی شد که چون وزارت فرهنگ سازمان عریض و طویلی دارد، نمی‌تواند به همه مسایل حوزه کپی‌رایت نظارت کند.
طلایی، رییس کمیسیون ICT اتاق بازرگانی ایران در پاسخ به این اظهارات با بیان سوالاتی منطق یک بام و دو هوای نهفته در پس آن را به چالش کشید و گفت: در ارشاد بخشی برای صیانت وجود دارد که برخورد می‌کند، پس چطور آنجا توانایی برخورد هست اما در زمینه نقض کپی‌رایت نمی‌توانید اقدامی کنید؟ چرا سند مالکیت توسط ارشاد صادر می‌شود اما نظارتی از سوی ارشاد برای اجرای سند وجود ندارد؟ آیا وقتی خانه کسی را دزد می‌زند باید خودش به دنبال دزد برود یا به نیروی انتظامی برای پیگیری سرقت رجوع کند؟
نماینده مرکز ملی فضای مجازی البته در پاسخ فقط به ذکر اینکه رسالت وزارت فرهنگ رعایت ضوابط فرهنگی است و ارشاد رجیستر می‌کند و در زمینه صدور مجوزها فقط الزامات فرهنگی را می‌بیند، بسنده کرد.
نماینده وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نیز گفت که این خود ذی‌نفع است که باید اعلام جرم کند چراکه به خاطر پیشرفت حوزه تا زمانی که اعلام نشود، قابلیت تشخیص توسط ارشاد وجود ندارد و لازم است بحث صدور مجوز و نشر را نیز جدا از هم در نظر گرفت.
یکی از فعالان حوزه تولید محتوا نیز در این باره با رد نظرات مطرح شده از سوی نمایندگان مرکز ملی فضای مجازی و نماینده وزارت فرهنگ توضیح داد اولا پیگیری نقض کپی‌رایت باید به‌سرعت و در طول کمتر از یک روز صورت گیرد و در ثانی نقض کپی‌رایت به لحاظ فنی کاملا قابل تشخیص و شدنی است.
وی ادامه داد: یوتیوب این کار را به‌راحتی با نوشتن الگوریتم‌های خاصی انجام داده است. عزم جزم وزارت فرهنگ و سایر متولیان، عدم دنبال کردن تصویب قوانین جدید به دلیل زمان‌بر بودن و اتصال به کنوانسیون‌ها و پیمآن‌های بین‌المللی کپی‌رایت از جمله مواردی بود که این فعال حوزه تولید محتوا به‌عنوان راهکارهای حل مشکلات کنونی ارایه کرد.