fa-IR
اعتماد با بخشنامه ایجاد نمی‌شود

اعتماد با بخشنامه ایجاد نمی‌شود

یک «شبکه هوشمند علمی ـ پژوهشی برای ارتقای مشارکت زنان در فضای مجازی در جوامع مذهبی» شاید این جامع‌ترین تعریف برای «کوثر نت» باشد؛ شبکه‌ای بزرگ با نزدیک به یک‌صدهزار عضو که تمامی آن‌ها، خواهران طلبه در مدارس علمیه هستند و در حال حاضر، اجرای امور تحصیلی، تنها بخشی از ظرفیت‌های آن را تشکیل می‌دهد. به دور از تعارفات مرسوم، فرآیند فعالیت زنان در جوامع مذهبی با رویکرد مذهبی، به‌کارگیری فناوری اطلاعات در شهرهای کوچک، تاکید بر آموزش مجازی بانوان و بسیاری موارد دیگر از چالش‌های مهمی به‌شمار می‌آید که به‌سختی می‌توان راه‌حل‌های مشخصی برای آن‌ها پیدا کرد. پاسخ این سوال‌ها، دلیل اهمیت کوثرنت را نشان می‌دهد. این شبکه که از سال ۸۴ به‌صورت یکپارچه کشوری ایجاد شد تا تمام رویدادهای آموزشی و اداری حوزه‌های علمیه خواهران به صورت الکترونیکی انجام شود و اکنون بیش از ۸۰ درصد فرآیندهای حوزه علمیه خواهران روی این بستر الکترونیکی است.
در این گفتگو، علی طائی‌زاده، رییس اداره کل فناوری‌اطلاعات مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران از چگونگی راه‌اندازی بزرگ‌ترین شبکه اجتماعی فرهنگی با رویکرد آموزشی و دینی می‌گوید.

چه شد به سوی آموزش مجازی رفتید؟
ما در مرکز فناوری اطلاعات حوزه علمیه، در یک دوره ۱۰ ساله، فعالیت سفارشی‌سازی سیستم‌ها به خصوص بر حسب فرهنگ دینی را انجام داده‌ایم. به دلیل نیاز، ضرورت داشت در زمینه‌های مختلف بستر‌سازی بومی انجام دهیم که به‌دلیل برخی چالش‌ها، شروع آن با آموزش مجازی خصوصا برای طلاب خواهر بود. ما حدود ۴۸۰ حوزه در سطح کشور داریم و ناگزیر بودیم به آموزش مجازی بهای بیشتری بدهیم. تمامی ابزارهای آموزش مجازی را به صورت کاملا مدرن راه‌اندازی کردیم و اکنون ۵ هزار طلبه از طریق آموزش مجازی تحصیل می‌کنند و بیش از ۱۸۰ واحد درسی روی این بستر با استانداردهای خاص آن تعریف شده است.

اما به نظر می‌رسد بیشتر به‌دنبال پلتفرم بودید چرا که در مدتی کوتاه آن را به سایر مراکز هم توسعه دادید.
اینجا از حیث فنی پیشرو بوده است موسسات زیادی آموزش مجازی خود را از ما گرفته‌اند. به‌طور مثال هم‌اکنون دارالحدیث تهران، جامعه‌المصطفی، حوزه علمیه برادران، دفتر تبلیغات اسلامی، دانشگاه فرهنگیان و بسیاری از مراکز آموزشی سرویس خود را از ما می‌گیرند. بعثه مقام معظم رهبری نیز از اولین سرویس‌گیرندگان ما بود که با توجه به پراکندگی روحانیون کاروان‌ها در سطح کشور سرویس آموزش خود را از ما دریافت کرد.

مزیت‌های این کار در بحث فنی هم تعریف شده است؟
ما ویژگی‌های زیادی را اضافه کرده‌ایم که بعضا نمونه آن در دنیا وجود ندارد. به عنوان مثال ما برای نقاط روستایی و شهرهای دورافتاده آموزش آفلاین داریم که فقط برای ارسال اطلاعات آزمون نیاز به اینترنت دارند، یکبار متصل می‌شوند و می‌توانند در نقاطی که اینترنت وجود ندارد از آموزش استفاده کنند. سپس تراکنش‌ها، روی بسته درسی یا پاسخ‌های تشریحی آزمون‌ها و نیازهای دیگر در چند دقیقه حتی با پهنای باند کم ارسال می‌شوند. این کار را در دنیا ندیده‌ایم و دو سال پیش در همایش WSIS با این پروژه شرکت کردیم و سال گذشته هم که از سوی ایران شرکت کردیم حائز رتبه شدیم.

راه‌اندازی این شبکه اختصاصی با توجه به ویژگی‌های جامعه حوزوی چگونه بود؟
برخی افراد در این قشر تا چند سال پیش هم نسبت به فناوری اطلاعات موضع داشتند، ما در مدارس به‌خصوص با مدیران مدارس مشکل داشتیم و حتی برخی، از حضور طلاب در فضای اینترنت ممانعت می‌کردند. این اطمینان باید ایجاد می‌شد و البته هم نیاز وجود داشت و هم ضرورت بود. دو بستر را ایجاد کردیم که اول یک شبکه اجتماعی بومی به نام کوثرنت است که از نظر امکانات فنی و اینکه یک جامعه ۱۰۰ هزار نفری را دربر می‌گیرد، مطمئن‌ترین و کامل‌ترین شبکه موجود است. این شبکه برخلاف پیام‌رسان‌ها، یک شبکه اجتماعی واقعی با تمام ویژگی‌های آن است. دوم تلاش کردیم با تحقیق و توسعه به مدت دو سال، تمامی این امکانات را در نسخه موبایل هم داشته باشیم و این باعث شد به‌عنوان مثال، ضریب نفوذ ۳۲ درصدی کاربرد برنامه‌ها که در میان مردم عادی وجود دارد، بر اساس تراکنش‌هایی که طلاب هنگام ثبت‌نام انجام داده‌اند به ۳۶ درصد در این جامعه برسد. این آمار با توجه به اینکه این افراد بعضا از شهرهای کوچک و از جامعه حوزوی هستند برای ما آمار خوبی است.

نقطه شروع این شبکه اجتماعی با وجود چالش‌هایی که گفتید کجا بود؟
برای شبکه کوثر نت یک ایده داشتیم؛ در شبکه‌های اجتماعی نحوه ارتباط افراد از طریق ایمیل یا تلفن مخاطبان است و این به عنوان نقطه شروعی برای ایجاد شبکه و مشارکت است. ما برای اولین بار یک ESB ایجاد کردیم (Enterprise service bus) که به تمام پایگاه‌های داده ما متصل است و تمام تراکنش‌ها از پایان‌نامه تا انتخاب واحد در سراسر کشور را رصد می‌کند. این شبکه اجتماعی بالای این ESB قرار دارد و تراکنش‌ها و سیستم پیشنهادهای ما بر اساس رویدادهایی است که در آنجا اتفاق می‌افتد. به دلیل تعداد بالای تراکنش‌ها در این بستر، می‌توانیم انواع پیشنهادها را ایجاد کنیم و اکنون بیش از ۲۰ هزار نفر به عنوان عضو فعال در میان جامعه ۸۰ هزار نفری که در آن ثبت‌نام کرده‌اند، حضور دارند.

کوثرنت در دسترس عموم قرار ندارد و حتی محتوای آن نیز قابل مشاهده نیست اما رتبه الکسای کشوری آن بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ است


یعنی این جامعه صرفا بر اساس پیشنهاد و امتیازات ایجاد شده است؟
الزاما این‌طور نیست، برخی فعالیت‌های دیگر هم روی این جامعه انجام می‌شود، مثلا انتخاب واحد کلا روی این سیستم است. ما یک نشانی به نام کوثرنت (kowsarnet.whc.ir) داریم که از انتخاب واحد تا نمرات، همچنین فیش حقوقی برای استادان و موارد دیگر، همه در این پایگاه است. در کنار این شبکه یک سیستم کوثربلاگ داریم که اکنون بیش از ۸ هزار نفر بلاگر دارد. جالب است بدانید ما ۸۴ سایت داریم که مربوط به امور حوزوی است و بازدید عمومی ندارد همچنین با اینکه سیستم وبلاگ ما بسته‌ است و فقط طلاب اجازه ایجاد وبلاگ دارند، رتبه الکسای کشوری آن ۷۰۰ است و کوثرنت هم که بسته است و حتی محتوای آن نیز قابل مشاهده نیست، رتبه کشوری بین ۵۰۰ تا ۶۰۰ دارد. سال گذشته در WSIS کوثرنت که منبع ارتباط بین افراد و ایجاد یک شبکه اجتماعی شده است حائز رتبه شد.

توسعه سخت‌افزاری کوثر نت چطور انجام شد؟
در سال ۹۱ به واسطه اعتمادی که حوزه به این تیم داشت، شورای عالی حوزه به عنوان نهادبالادستی در مراکز حوزوی توسعه زیرساخت را به مرکز ما سپرد و ما هم در یک فعالیت فشرده ۲ ساله یک مرکز داده ایجاد کردیم. در ابتدا معضل ما این بود که اغلب نهادها در خارج از کشور بودند، نهادهای حوزوی، دینی و خارج از دولت نیز با بخشنامه کاری نمی‌کنند بلکه باید این اطمینان ایجاد شود. باید ثابت می‌کردیم خدمات مناسبی در شهرستان ارایه می‌دهیم. این موضوعی است که در خارج از تهران با آن مواجه می‌شوید. مهرماه سال ۹۴ این مرکز افتتاح شد و صرف نظر از نهادهای داخل حوزه که اینجا میزبانی می‌شوند، اکنون نهادهایی در تهران داریم که در کنار مراکز بزرگ داده هستند ولی از اینجا سرویس می‌گیرد؛ برخی از دانشگاه‌های بزرگ هم اینجا هستند. سایت‌های مراجع تهران، قم و نجف روی این مرکز داده میزبانی می‌شوند. در طول یک‌سال اول نیز ما تمام ظرفیت ذخیره‌سازی را تکمیل کردیم و این نمایی است از آنچه اینجا انجام شده است.

به نظر می‌رسد این سیستم‌ها بیش از آنکه مبتنی بر یک نگاه آینده‌محور باشد، مبتنی بر توان نیروی انسانی است؟
مشکلات زیادی داشتیم و یکی از عواملی که باعث موفقیت نسبی ما شد، ثبات مدیریت بود که در ۱۰ سال گذشته پایدار مانده، همچنین تیم خوبی اینجا تشکیل شده است. نکته دیگر اینکه همراهی با مجموعه وجود دارد. اینجا تمامی بسترهای آموزشی، پژوهشی و فرهنگی بر بستر فناوری اطلاعات حرکت می‌کنند و این درخواست از سوی خودشان آمده است، طلبه‌ها نیز آن را پذیرفته‌اند. ولی این پذیرش به راحتی به‌دست نیامده است. بیش از ۱۹۰ کارگاه آموزشی در کشور برگزار کردیم، این برای ما که در ابتدا ظرفیت زیادی نداشتیم کار بسیار دشواری بود. ما هفتگی کلاس‌های آموزشی آنلاین برای بررسی مشکلات داریم. یک میز خدمات بسیار قوی داریم که روی بستر VoIP به صورت ۲۴ ساعته پاسخگو است.

این توسعه تا کجا ادامه خواهد داشت؟
این خدمات در بسیاری از دانشگاه‌ها وجود ندارد و ما از تمام ظرفیت حوزه برای توسعه فناوری‌اطلاعات استفاده کرده‌ایم تا حدی که می‌توانم بگویم ما از حداکثر ظرفیت استفاده کرده‌ایم. از حیث ورودی و خروجی نیز عملکرد ما مشخص است. به لحاظ زیرساختی هم به یک پهنای باند یک گیگابیت متصل هستیم که در شهرستان‌ها دستیابی به این ظرفیت کار آسانی نیست.

فکر می‌کنید می‌توان از این ظرفیت برای ایجاد و رشد کسب‌وکارها نیز استفاده کرد؟
ما با جامعه بزرگی از یک جمعیت خاص روبه‌رو هستیم؛ اکنون ۹۰ هزار طلبه به اضافه جامعه استادان به رقم یک‌صد هزار نفر می‌رسند که در کنار تحصیل، نیازمند ایجاد شغل هستند و اگر بتوان با مشارکت و مهارت‌افزایی، این افراد را در زمینه تولید محتوا وارد اکوسیستم کارآفرینی کرد، می‌توانند در زمینه فرهنگ دینی هم موثر باشند، خصوصا اینکه بیش از ۶۰ درصد افراد در حوزه‌های علمیه خواهران در شهرهای کوچک حضور دارند و این پارامتری مهم از حیث کشوری، دینی و فرهنگی است.

این آشنایی را چقدر مهم می‌دانید؟
چنین کاربردهایی در فرهنگ‌سازی بسیار موثر است. ما اداره‌ای به نام فرهنگ‌سازی فضای مجازی تشکیل دادیم که در کنار اداره‌های کل زیرساخت و سامانه‌های نرم‌افزاری فعالیت می‌کند. فارغ از بحث‌های سیستمی و فنی، افراد با ورود به فضای مجازی دارای ادبیات و رفتار متفاوتی می‌شوند و از اولین فعالیت‌هایی که اینجا شروع کردیم، بحث فرهنگ بود. البته ما محدودیتی در بحث‌های سیاسی و اجتماعی نداریم اما می‌خواهیم به آن‌ها بگوییم که اینجا با فضای حقیقی تفاوتی ندارد و همان انتظارات وجود دارد. حدود یک سال است که این موضوع را شروع کرده‌ایم و عملکرد موفقی هم داشته‌ایم. به این دلیل که ما از بستر بومی استفاده می‌کنیم و اگر بومی نبود، در بستر تلگرام و اینستاگرام به این مدیریت نمی‌رسیدیم

درباره کوثرنت
کوثرنت، شبکه‌ای یکپارچه برای امور آموزشی، پژوهشی و اداری حوزه‌های علمیه خواهران است. این شبکه جهت تسهیل امور تحصیلی و افزایش توان علمی راه‌اندازی شد و با ایجاد نوآوری‌هایی در موضوع آموزش مجازی توانست در سطح بین‌المللی نیز موفقیت‌هایی را کسب کند. شبکه مجازی ویژه بانوان حوزوی در کوثر نت اکنون نزدیک به یک‌صدهزار نفر عضو دارد که حدود ۲۰ هزار نفر از آن‌ها فعال هستند. کوثرنت با اتصال بیش از ۴۰۰ مدرسه علمیه در سراسر کشور شبکه‌ای یکپارجه ایجاد کرده است.
اگر بتوان با مشارکت و مهارت‌افزایی، طلبه‌ها و اساتید حوزه را در زمینه تولید محتوا وارد اکوسیستم کارآفرینی کرد، می‌توانند در زمینه فرهنگ دینی هم موثر باشند