گزارش چالش‌های محیطی در زیست‌بوم استارت‌آپی
تکامل در تعامل

گزارش چالش‌های محیطی در زیست‌بوم استارت‌آپی

زیست‌بوم استارت‌آپی از افراد، استارت‌آپ‌ها، سازمان‌های دولتی و نهادهای خصوصی که به نوعی بر استارت‌آپ‌ها تاثیرگذار هستند و در یک مکان فیزیکی یا مجازی قرار دارند، تشکیل می‌شود. بنا به گفته متخصصان و صاحب‌نظران، آینده اقتصاد جهانی در دهه‌های پیش رو تا حدود زیادی بستگی به رشد استارت‌آپ‌ها دارد و اقتصادهایی بیشترین رونق را خواهند داشت که دارای زیست‌بوم‌هایی با استارت‌آپ‌های پر رونق و رشد یافته باشند. برای این منظور باید از توسعه و تکامل زیست‌بومی که استارت‌آپ در آن متولد می‌شود، حمایت کرد. آنچه در ادامه می‌آید چکیده‌ای از مهم‌ترین چالش‌های محیطی زیست‌بوم استارت‌آپی کشورهای هند، سنگاپور  و استرالیا است.


هند
در رتبه‌بندی سال ۲۰۱۵، زیست‌بوم بنگلور به‌عنوان پایتخت استارت‌آپ‌ها در هند در جایگاه ۱۵ جهانی قرار گرفت.
ارزش کل زیست‌بوم بنگلور در سال ۲۰۱۵ بین ۱۱.۹ و ۱۴.۵ میلیارد دلار برآورد شده است.

۱۴ درصد از موسسان استارت‌آپ‌ها سابقه کار دریک استارت‌آپ موفق را داشته‌اند.

۴۱ درصد از کارمندان دارای تجربه کار در استارت‌آپ هستند.

متوسط تامین مالی در مرحله بذرافشانی ۳۵۰ هزار دلار و در مرحله رشد (سری A) ۴.۵ میلیون دلار است.

در بررسی زیست‌بوم استارت‌آپی هند و چالش‌های محیطی پیش روی آن موارد زیر مطرح شده‌اند.

مسایل اجتماعی
در حوزه مسایل اجتماعی برای زیست‌بوم کسب‌وکارهای نوپا در هند، نبود مربی و راهنمای مناسب به عنوان یکی از دلایل اصلی توسط افرادی که سابقه شکست داشته‌اند مطرح شده است. ضمن اینکه ساختار بازار در هند ساختاری یکپارچه و سازمان‌دهی شده نیست. علاوه بر این هند دارای مردمی با فرهنگ‌ها و سلایق گوناگون است لذا هر محصول ممکن است در همه مناطق یک نتیجه یکسان نداشته باشد. در نهایت رفتار مشتری در هند بسیار متغیر است و در هر منطقه جغرافیایی مشتریانی با رفتار متفاوت حضور دارد که اتخاذ استراتژی بازاریابی برای استارت‌آپ‌ها رامشکل کرده است.

فرهنگ و آگاهی
کارآفرینی اغلب به صورت شکست و یادگیری از شکست‌ها و شروع دوباره است. فرهنگ مردم هند باعث شده است تا نگاهی نامناسب به شکست داشته باشند و ترس از شکست مانعی در راستای کارآفرینی در فرهنگ هند است. از سوی دیگر بازار هند به‌عنوان بازاری حساس به قیمت شناخته می‌شود و اغلب مردم هند نسبت به تاثیر خود در رشد اقتصادی، ایجاد شغل و توسعه اجتماعی آگاهی کافی ندارند. هند با حدود ۱۰ هزار استارت‌آپ در سال ۲۰۱۵، بعد از ایالات‌متحده و انگلستان سومین هاب استارت‌آپی بزرگ دنیا است.

قانون‌گذاری
شفافیت در قوانین و اجرای قوانین، مسایل مربوط به مالیات و قوانین مربوط به مالکیت معنوی از مهم‌ترین چالش‌های قانون‌گذاری در زیست‌بوم هند است.

مالی
تامین مالی در مرحله راه‌اندازی در بیشتر استارت‌آپ‌های هند از طریق خانواده و دوستان صورت می‌گیرد که باعث دشواری ثبت سوابق مالی و اجرایی می‌شود. مدل‌های کسب‌و‌کار ناقص و نداشتن استراتژی‌های نوآورانه درآمدی از دیگر چالش‌های مالی پیش روی استارت‌آپ‌ها هستند. نقایص تامین مالی شامل سرمایه و دسترسی به سرمایه، دسترسی به سرمایه‌گذاران دولتی و خصوصی چالش دیگر حوزه مالی است.

فناوری
زیرساخت‌های فناوری از جمله زیرساخت‌های فناوری‌اطلاعات برای مشتریان رو به رشد آنلاین و استارت‌آپ‌های این حوزه یک نیاز اصلی است. موضوع دیگری که در این حوزه اهمیت دارد، امنیت فضای مجازی برای کسب‌و‌کارها است.

مسایل مربوط به دوام و پایداری استارت‌آپ‌ها
سطح دانش در مورد مسایل زیست‌بوم و اشتیاق مشاوران کسب‌و‌کارها، در ایجاد استارت‌آپ‌ها نقش اساسی دارد. نداشتن اطلاعات کافی موسسان استارت‌آپ از نمونه‌های موفق و اینکه چه ویژگی‌هایی باعث پایداری استارت‌آپ می‌شود همچنین نقش تامین مالی جمعی در ارتقای پایداری کسب‌و‌کارها موضوعی است که مغفول مانده است.

فرهنگ حتی در محیطی که شرایط قانونی مناسبی ندارد باز هم می‌تواند تاثیرگذار باشد و فرهنگ را محرک قوی‌تری نسبت به قانون می‌دانند


سنگاپور
سنگاپور در رتبه‌بندی ۲۰۱۵ در جایگاه دهمین زیست‌بوم جهانی قرار گرفت.

ارزش کل زیست‌بوم سنگاپور در سال ۲۰۱۵ بین ۱۱.۸ و ۱۴.۴ میلیارد دلار برآورد شده است.

۱۰ درصد از موسسان استارت‌آپ‌ها سابقه کار دریک استارت‌آپ موفق را داشته‌اند.

۴۲ درصد از کارمندان دارای تجربه کار در استارت‌آپ هستند.

متوسط تامین مالی در مرحله بذرافشانی ۴۵۰ هزار دلار و در مرحله رشد

(سری A) ۴.۵ میلیون دلار است.

چالش‌های اصلی زیست‌بوم سنگاپور در پنج دسته فرهنگ و چارچوب ذهنی، مهارت‌ها، تامین مالی، محیط بازار، حاکمیت و قانون‌گذاری معرفی شده‌اند.

فرهنگ و چارچوب ذهنی
نبود یک فرهنگ کارآفرینانه یکی از موانع توسعه زیست‌بوم رو به رشد سنگاپور است. این موضوع همراه با هزینه‌های بالای زندگی در سنگاپور، بسیاری از مردم را به سمت شغل‌های باثبات‌تر و ایمن‌تر در شرکت‌های بزرگ چندملیتی و سازمان‌های دولتی سوق داده است.

نکته دیگر اینکه نرخ بیکاری در سنگاپور بسیار پایین است. به این معنی که فرصت‌های جذاب زیادی در صنایع مختلف برای افراد وجود دارد. مقایسه نرخ بیکاری در چند کشور نشان می‌دهد سنگاپور با ۱.۹ درصد حتی در میان کشورهای توسعه‌یافته از کشورهایی است که دارای کمترین نرخ بیکاری هستند.

سنگاپوری‌ها اغلب ترس از شکست را به‌عنوان یک عامل کلیدی در عدم اقبال به کارآفرینی نام می‌برند. ریسک‌پذیری در بین مردم سنگاپور پایین است و این موضوع شاید به نتایج نامطلوب زیادی مربوط باشد که شکست در فضای کشور سنگاپور نسبت به دیگر کشورها ممکن است به بار بیاورد.

مهارت‌ها
بیشتر موسسان استارت‌آپ‌ها در سنگاپور کمبود نیروی ماهر را به‌عنوان یک مانع کلیدی برای رشد معرفی کردند البته این یک معضل جهانی پیش روی شرکت‌های حوزه فناوری است. کمبود نیروی ماهر فنی به‌عنوان یک چالش کلیدی توسط همه ذی‌نفعان زیست‌بوم معرفی شده و در یک پژوهش در کشور انگلستان به عنوان یک کشور توسعه یافته با سیستم آموزش پویا ۴۳ درصد از پاسخ‌دهنده‌ها کمبود نیروی فنی ماهر را بزرگ‌ترین مساله پیش روی رشد فناوری در انگلستان معرفی کرده‌اند. در ایالات‌متحده نیز فارغ‌التحصیلان بومی دانشگاه‌ها کمتر از میزان مورد نیاز برای پاسخگویی به صنعت است.

برای حل این مشکل، مهاجرین متخصص به‌عنوان راهکاری برای پرکردن این خلا معرفی شده‌اند. بر اساس مطالعات بنیاد کافمن، مهاجران با احتمال دو برابر نسبت به آمریکایی‌ها احتمال دارد کسب‌و‌کاری در این کشور راه‌اندازی کنند.
برای پرکردن این شکاف، سنگاپور به‌درستی دو رویکرد کلی را پیگیری کرده است. اول اینکه قوانین انعطاف‌پذیرتری برای مهاجرت به این کشور وضع کرده است تا راحت‌تر بتوان از خارج از این کشور نیروی ماهر جذب کرد. دوم اینکه کارهایی را به افراد خارج از کشور برون‌سپاری می‌کند.

تامین مالی
تامین مالی در مراحل مختلف یک استارت‌آپ تفاوت زیادی دارد. در سنگاپور تامین مالی عمومی در مرحله بذرافشانی متداول‌تر است. تامین مالی در این مرحله برای توسعه تمام زیست‌بوم حیاتی است، چرا که باعث خلق تعداد زیادی استارت‌آپ جدید خواهد شد. تامین مالی دولتی در مرحله بذرافشانی بسیار زیاد است و نقش حیاتی در خلق استارت‌آپ‌های موفق محلی بازی می‌کند. کارآفرینان عقیده دارند تامین مالی در مرحله رشد استارت‌آپ‌ها در سنگاپور کم است اما تعداد سرمایه‌گذاران خطرپذیر که در این مرحله در استارت‌آپ سرمایه‌گذاری می‌کنند، رو به رشد است.

محیط بازار
با توجه به بازار محلی کوچک سنگاپور، استارت‌آپ‌هایی که تمرکزشان بر بازار محلی است، با احتمال کمی به شرکت‌های بزرگ تبدیل می‌شوند. با توجه به موقعیت استراتژیک سنگاپور، استارت‌آپ‌های سنگاپور فرصت این را دارند تا در بازار جنوب شرق آسیا وارد شوند.

نقاط قوت بازار سنگاپور برای استارت‌آپ‌های فناوری‌محور شامل ۶ مورد زیر است:

سهولت راه‌اندازی کسب‌و‌کار (شاخص بانک جهانی)

زیرساخت‌های قوی (نرخ بالای نفوذ اینترنت و گوشی‌های هوشمند، زیرساخت‌های قوی ارتباطاتی و حمل‌ونقل)

مشوق‌های مالیاتی جذاب

جامعه استارت‌آپی قوی (دسترسی به مربیان، شتاب‌دهنده‌ها، انکوباتورها و وجود هاب‌های استارت‌آپی)

حمایت از مالکیت معنوی (قرار گرفتن در جایگاه بهترین کشور‌های جهان در حمایت از مالکیت معنوی و محیط قانونی قوی)

استفاده از بازار سنگاپور به‌عنوان بازاری برای تست محصول اولیه

قوانین دولتی

بیشتر کارآفرینان سنگاپور اعتقاد دارند که سیاست‌گذاری‌های عمومی دولت در راستای حمایت از استارت‌آپ‌ها است. اما در مواردی که با فناوری‌های برافکن (Disruptive Technology) مانند اقتصاد اشتراکی مواجه می‌شود نیاز به بازبینی قوانین دارد. دولت سنگاپور در این زمینه اقدامات ابتکاری انجام می‌دهد که توسط ۸ سازمان زیر انجام می‌شود:
Spring Singapore که مسئول رشد واحدهای تجاری کوچک و متوسط هستند.

ACE که با فراهم کردن تامین مالی، شبکه‌سازی و منتورینگ به رشد استارت‌آپ‌ها کمک می‌کنند.

IE که در زمینه ورود شرکت‌های سنگاپوری به بازارهای جدید به آن‌ها کمک می‌کند.

EnterpriseOne که زیرنظر سازمان Spring قرار دارد و به شرکت‌ها در مراحل مختلف راه‌اندازی و رشد خدمات یکپارچه ارایه می‌دهد.

IDA با ماموریت کمک به رشد IT و شرکت‌های فعال در این عرصه در سنگاپور تشکیل شده‌است.

EDB که مسئول برنامه‌ریزی و اجرای استراتژی‌های کسب‌وکار و کمک به ایجاد نوآوری شرکت‌ها در سنگاپور است.

وزارت نیروی انسانی که مسئول بررسی و تامین نیازهای نیروی انسانی مورد نیاز اقتصاد سنگاپور است.

آژانس علوم، فناوری و پژوهش که مسئول اجرای پژوهش‌های علمی و مهارتی مورد نیاز است.

استرالیا
در رتبه‌بندی سال ۲۰۱۵ زیست‌بوم سیدنی که حدود نیمی از استارت‌آپ‌ها در استرالیا را در خود دارد در جایگاه ۱۶ جهانی قرار گرفت.

ارزش کل زیست‌بوم سیدنی در سال ۲۰۱۵ بین ۳.۳ و ۴ میلیارد دلار برآورد شده است.

۱۶ درصد از موسسان استارت‌آپ‌ها سابقه کار در یک استارت‌آپ موفق را داشته‌اند.

۴۶ درصد از کارمندان دارای تجربه کار در استارت‌آپ هستند.

متوسط تامین مالی در مرحله بذرافشانی ۸۰۰ هزار دلار و در مرحله رشد

(سری A) ۳ میلیون دلار است.

چالش‌های اصلی زیست‌بوم کشور استرالیا در پنج بخش کلی و با عنوان فعالیت‌هایی برای رشد تقسیم شده است.

فرهنگ

محیطی که مردم به توانایی‌ها و دانش خود اعتماد می‌کنند و موفقیت‌های کارآفرینان در رسانه‌ها دیده می‌شود، قصد کارآفرینی در افراد را بیشتر می‌کند. از نظر این گزارش فرهنگ حتی در محیطی که شرایط قانونی مناسبی ندارد باز هم می‌تواند تاثیرگذار باشد و فرهنگ را محرک قوی‌تری نسبت به قانون می‌دانند. همچنین ترس از شکست به‌عنوان یک مانع برای استارت‌آپ‌ها مطرح شده است. از اقداماتی که در راستای رشد زیست‌بوم به آن اشاره شده است می‌توان به تشویق به کارآفرینی و بزرگ کردن جامعه استارت‌آپی، تشویق کارآفرینان به تلاش مجدد و چندین باره در راه‌اندازی کسب‌و‌کار و گردش دانش و سرمایه درون جامعه استارت‌آپی اشاره کرد. کارآفرینان بیشتر با مهارت‌های مورد نیاز

استرالیا نیاز دارد تا سال ۲۰۳۳ تعداد کارآفرینان خود را تا حدود ۴۳ هزار نفر افزایش دهد. در حال حاضر نیز نرخ رشد افرادی که علاقه‌مند به کارآفرینی هستند و استارت‌آپ تاسیس کرده‌اند، بالا است. کاری که باید انجام گیرد افزایش علاقه‌مندی مردم به کارآفرینی است که از دو طریق حاصل می‌شود:

تمرکز روی نیروی کار موجود برای علاقه‌مندسازی به کارآفرینی در کوتاه‌مدت

تشویق بیشتر افراد به تحصیل در رشته‌های علوم کامپیوتر و سایر رشته‌هایی که برای راه‌اندازی استارت‌آپ مورد نیاز است در بلندمدت

به‌منظور سنجش این شاخص‌ها، چند عامل موردبررسی قرار گرفته است. اول درصد افرادی که به کارآفرینی علاقه‌مند بوده‌اند شناسایی شده است. از این افراد درصد افرادی که در سه سال آینده قصد راه‌اندازی کسب‌وکاری دارند و همچنین درصد افرادی که واقعا اقدام به کارآفرینی داشته‌اند، اندازه‌گیری شده است. همچنین در ادامه تعداد سال سابقه کاری افراد موسس پیمایش شده است.

از موارد دیگری که بررسی شده است پیش‌زمینه تحصیلی افراد کارآفرین است تا متوجه شویم چه افرادی و با چه پیش‌زمینه‌ای برای کارآفرینی توانایی بالاتری دارند و در آینده با توجه به نیاز، تعداد این افراد را افزایش دهیم.برای زیست‌بوم استرالیا این نتیجه گرفته شده است که در ده سال آینده باید افراد بیشتری در رشته علوم کامپیوتر تحصیل کنند.

استقبال بازار استرالیا از استارت‌آپ‌ها

بازار محلی استرالیا با جمعیت حدود ۲۳ میلیون نفر برای استارت‌آپ‌های استرالیایی در مقایسه با ایالات‌متحده با جمعیت ۳۱۴ و انگلستان با جمعیت ۶۳ میلیون نفر، بازار نسبتا کوچکی است. بخش بزرگی از این بازار نیز در اختیار شرکت‌های بزرگ و بخش‌های دولتی است و این وضعیت باعث شده رقابت سختی برای گرفتن سهم بازار در استرالیا داشته باشند.

بدین منظور حکومت‌ها و بخش‌های خصوصی تلاش می‌کنند تا از طریق نوآوری باز و اصلاحات در روش‌های حمایتی به استارت‌آپ‌ها کمک کنند.

تامین مالی در مرحله اولیه

بیشترین سیاست‌های تامین مالی در طول چرخه عمر استارت‌آپ‌ها مربوط به مراحل اولیه این چرخه است. در حال حاضر فعال‌ترین و روبه‌رشدترین گروه‌های سرمایه‌گذاری، فرشتگان و VCها هستند. اگرچه فاصله زیادی با کشورهای دیگر وجود دارد اما الزاما افزایش تامین مالی راه درستی نیست. مواردی از کشورهای کانادا و مالزی وجود دارد که نشان می‌دهد افزایش تامین مالی باعث کاهش بازگشت سرمایه شده است.

در سال ۲۰۱۲ آمار تامین‌کنندگان مالی به شرح زیر است:

۱۲ شتاب‌دهنده و انکوباتور

۵۰۰ سرمایه‌گذار فرشته

۱۰ گروه سرمایه‌گذار فرشته

۲۰ سرمایه‌گذار خطرپذیر

کل سرمایه‌گذاری ۶۰۰ میلیون دلار

ارتقای محیط قانونی

نقش حاکمیت در زیست‌بوم محدود به ایجاد یک محیط حمایتی برای نوآوری و کارآفرینی است. اقدامات حاکمیت به‌ندرت به‌عنوان یک محرک اصلی برای رشد زیست‌بوم در نظر گرفته می‌شود. در این زمینه زمان مورد نیاز برای راه‌اندازی یک کسب‌و‌کار، فرایند ثبت یک کسب‌و‌کار و نرخ مالیات مدنظر قرار می‌گیرد.

حکومت استرالیا دو کار اصلی برای حمایت از استارت‌آپ‌ها انجام می‌دهد:

مشوق‌های مالیاتی «تحقیق و توسعه»که شامل ۴۵ درصد جبران مالیات برای شرکت‌های کوچکی است که در ایجاد نوآوری سرمایه‌گذاری می‌کنند.

برنامه سرمایه‌گذاری مشترک برای تامین سرمایه جهت ایجاد نوآوری است که دولت، مدیران بخش خصوصی و صاحب سرمایه را برای سرمایه‌گذاری در مرحله اولیه کسب‌وکارهای نوپا هماهنگ می‌کنند.

در ادامه به اقدامات دیگری که دولت استرالیا می‌تواند در این راستا انجام دهد اشاره شده‌است. از جمله این اقدامات می‌توان به برنامه امکان برخورداری سهام از طرف کارمندان (ESOP) اشاره کرد.

در گزارش دیگری که توسط شرکت استارت‌آپ ماستر و با حمایت گوگل انجام شده است، چالش‌های محیطی استارت‌آپ‌ها به ترتیب اهمیت شامل موارد زیر است:

در دسترس بودن نیروی ماهر فنی۴۲%

در دسترس بودن حمایت‌های مالی حکومت ۴۱%

در دسترس بودن تامین مالی غیر دولتی ۳۷%

مشکلات ناشی از مسایل قانونی ۱۸%

در دسترس بودن نیروی با مهارت‌های کسب‌و‌کاری ۱۳%

حمایت‌های جامعه استارت‌آپی (فضاهای کاری مشترک، رویدادها و آگاهی صنعت) ۱۲%

مشکلات حسابداری ۱۰%

در دسترس بودن منابع آموزشی ۳%

این گزارش در پنجمین شماره از نشریه «گزارش زیست‌بوم - ویژه‌نامه کسب‌وکارهای نوپا» منتشر شده است.