fa-IR
نقش استارت‌آپ‌ها در تولید بومی

نقش استارت‌آپ‌ها در تولید بومی

کسب‌وکارهای نوپای فضای مجازی، درسالی که سال «اقتصاد مقاومتی؛ تولید و اشتغال» نام گرفته است می‌توانند با ارائه ایده های جدید در بازار کار، سهم موثری در اکوسیستم کارآفرینی و اشتغال ایجاد کنند.
کسب‌وکارهای نوپای امروزی که با عنوان استارت‌آپ‌ها شناخته می شوند در هر کشوری گام موثر در جهت توسعه اقتصادی محسوب می شوند و در صورتی که بتوانند از چالش‌های حقوقی و قانونی عبور کنند، سهم موثری در اکوسیستم کارآفرینی و ایجاد اشتغال خواهند داشت.
کارشناسان معتقدند که ایران در آغاز راه رشد اقتصادی شتابان براساس سیاست‌های ابلاغی برنامه ششم توسعه قراردارد و استارت‌آپ‌های بومی می‌توانند یکی از مهمترین عوامل و تقویت‌کننده‌های این رشد شتابان باشند.
استارت‌آپ‌ها و کسب‌وکارهای اینترنتی در ایران از سال ۹۵ توانستند با محبوبیتی که بین مردم کسب کردند جای خود را در جامعه بازکنند. البته به دلیل عدم شناخت سازمان‌ها، نهادها و اصناف مختلف با این مدل کسب‌وکار، مشکلاتی نیز بر سر راه این استارت‌آپ‌ها به وجود آمد اما با برنامه‌ریزی دولت، شورای عالی فضای مجازی و سایر نهادهای مرتبط برای سیاستگذاری و قانونگذاری این کسب‌وکارها، فعالیت استارت‌آپ‌ها شکل موجه‌تری به خود گرفت.
آخرین آمارهای ارائه شده از سوی وزارت ارتباطات حاکی از آن است که در یک سال اخیر بالغ بر ۱۲۲۷ استارت‌آپ در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات ایجاد شد و ۲۵۰۰ واحد کسب‌وکار مرتبط با این فعالیت‌ها شکل گرفت.
حال در سالی که سال «اقتصاد مقاومتی؛ تولید و اشتغال» نامگذاری شده می‌توان در ادامه اقدامات صورت گرفته و با استفاده از ظرفیت‌های موجود در کشور و بهبود مستمر فضای کسب‌وکارهای نوپا و آنلاین، شاهد تحقق این شعار و رشد اقتصادی شتابان و پایدار و اشتغال‌زا در کشور بود؛ البته این امر محقق نخواهد شد مگر آنکه تمرکز ملی روی حمایت از استارت‌آپ‌های بومی و جوانان کارآفرین کشور، بیشتر شود.

هر استارت‌آپ ۷ شغل مستقیم ایجاد می‌کند
پژوهش‌های میدانی انجام شده توسط مرکز توانمندسازی و تسهیل‌گری کسب‌وکارهای نوپای فناوری اطلاعات وابسته به وزارت ارتباطات بر اهمیت نقش استارت‌آپ‌ها و کسب‌وکارهای نوپا در توسعه اشتغال‌زایی صحه می‌گذارد. به نحوی که ارزیابی‌ها نشان داده که در یک کسب‌وکار در حال توسعه به طور متوسط ۷ نفر متخصص مشغول به کار شده اند و تعداد قابل‌توجهی نیز بطور غیرمستقیم در جریان فعالیت آن حضور دارند.
بر مبنای این ارزیابی یکی از مهمترین ویژگی‌ های کسب‌وکارهای نوپا، تاثیری است که بر اشتغال دارند. این کسب‌وکارها از طریق نوآوری و چابکی به پویایی اقتصاد کمک می‌کنند و شکل‌گیری آنها غالبا مبتنی بر خلق دانش و فناوری است.
نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که کسب‌وکارهای نوپا در شهرستان‌ها نیز با تکیه بر ظرفیت‌های بومی، ایجاد شده‌اند و علاوه بر موضوع ارزش‌آفرینی و تاثیری که بر اقتصاد منطقه خود دارند، می‌توانند در کاهش ناهنجاری‌ها نیز موثر باشند.
مطابق با پژوهش انجام شده اگرچه تاثیر فعالیت این کسب‌وکارها در توسعه اقتصادی کشورمان مسجل است اما در این زمینه در مقایسه با زیست‌بوم‌های توسعه‌یافته‌ای مانند آلمان یا کره‌جنوبی، چند سال فاصله مشاهده می‌شود و چشم‌انداز دقیقی از آینده در این زمینه وجود ندارد. به نحوی که برای مثال در کشوری مانند هندوستان ۸۰ هزار شغل توسط کسب‌وکارهای نوپای حوزه فناوری اطلاعات در سال ۲۰۱۶ ایجاد شده است و برآورد می‌شود بین ۱ تا ۱.۵ درصد از GDP  ایالات متحده مربوط به کسب‌وکارهای نوپا باشد.

کسب‌وکارهای نوپا مهاجرت معکوس را رقم زدند
این درحالی است که طبق اعلام بنیاد ملی نخبگان، استارت‌آپ‌ها تاثیر بسزایی در روند برگشت و مهاجرت معکوس نخبگان کشور داشته‌اند. برای مثال آمار بنیاد ملی نخبگان حاکی از آن است که سالی بالغ بر ١٠٠ نفر از نخبگان به کشور بازمی‌گردند و در قالب شرکت‌های استارت‌آپ و کسب‌وکارهای نوپا مشغول به فعالیت هستند.
در همین حال بررسی صورت گرفته از چندین استارت‌آپ راه‌اندازی شده در کشور در مراکزی از جمله مرکز نوآوری شریف، پارک فناوری پردیس و دانشگاه تهران، نشان از سود بالای این شرکت‌ها دارد و مهمتر آنکه این استارت‌آپ‌ها توانسته‌اند تعداد زیادی از نخبگان را جذب و اشتغال ایجاد کنند.
به نحوی که سورنا ستاری، معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری نیز با اشاره به فراهم شدن محیط کسب‌وکار برای فعالیت شرکت‌های نوپا و دانش‌بنیان در کشور گفته است: از هزاران استارت‌آپ ایرانی ۴ استارت‌آپ مرتبط با فناوری اطلاعات وجود دارند که فروش آنها از ۴ هزار میلیارد تومان گذشته است؛ این استارت‌آپ ها در۳ یا ۴ سال گذشته وجود نداشته‌اند اما در همین چند ساله توانسته‌اند چنین رشدی داشته باشند.

جایگاه ایران در جدول جهانی کارآفرینی نوپا
مطابق با گزارش دیده‌بان جهانی کارآفرینی (GEM) و موسسه کارآفرینی و توسعه جهانی GEDI که در سال گذشته منتشر شده و مربوط به پایان سال ۲۰۱۶ میلادی است، برآوردها نشان می‌دهد که ایران از حیث کارآفرینی نوپا و استارت‌آپ در رتبه ۲۳ جهان قرار دارد و وضعیتی مشابه کشورهای چین و استرالیا را ایجاد کرده است.
این بررسی ها حاکی از آن است که در بحث کارآفرینی نوپا، کشور سنگال، لبنان و برزیل در رده‌های پایین قرار دارند و ایران در سطح متوسط این جدول رده‌بندی دیده می شود. البته در این بررسی‌ها مشخص شده که وضع ایران در شاخص خروج از کسب‌وکار نوپا مناسب نیست. این شاخص مربوط به تعطیلی کسب‌وکاری است که فرد قبلا آن را ایجاد یا مدیریت کرده است.
در این شاخص وضعیت ایران در حد کشورهایی مانند سنگال و لنبان است و از این حیث، اوضاع برزیل بهتر از ایران ارزیابی شده است.

ایجاد بانک اطلاعاتی کسب‌وکارهای نوپا
در این راستا در سالی که گذشت با هدف توانمندسازی و تسهیل‌گری کسب‌وکارهای نوپای فاوا بانک اطلاعاتی این کسب‌وکارها توسط وزارت ارتباطات ایجاد و در مرحله اول ۹۳۰ کسب‌وکار شناسایی و بیش از ۵۵۰ ایده استارت‌آپی به ثبت رسید.
شهلا اصولی، رییس مرکز توانمندسازی و تسهیل‌گری کسب‌وکارهای نوپای فاوا در سازمان فناوری اطلاعات ایران، اجرای طرح بانک اطلاعاتی استارت‌آپ‌ها را با هدف فراهم کردن بستری برای استفاده نهادها و بخش‌های مختلف از وضعیت بازیگران زیست‌بوم کسب‌وکارهای نوپا عنوان کرد.
به گفته وی، با ایجاد این بانک اطلاعاتی بستر ارتباطی برای سرمایه‌گذاران و شتاب‌دهنده‌ها فراهم شده است تا بتوانند عملکرد بهتری در جذب کسب‌وکارهای مورد نظر خود داشته باشند و براین اساس حدود ۷۹ سرمایه‌گذار از طریق سایت این مرکز، برای سرمایه‌گذاری در ایده‌های استارت‌آپی، اعلام آمادگی کرده‌اند.
اصولی با بیان اینکه بیشترین کسب‌وکارهای آنلاین حول سه محور تجارت الکترونیک، محتوا و آموزش شکل گرفته‌اند که طبعا هریک از آنها دارای زیرمجموعه‌های متنوعی هستند، اضافه کرد: در رتبه‌های بعدی می‌توان به فناوری‌های مالی، توسعه بازار و موضوعات اجتماعی اشاره کرد.

استان‌ها به مراکز توانمندسازی و تسهیل‌گری استارت‌آپ‌ها مجهز شدند
درهمین حال رییس مرکز توانمندسازی و تسهیل‌گری کسب‌وکارهای نوپای فاوا از راه‌اندازی واحدهای استانی این مرکز در راستای رشد و توسعه استارت‌آپ‌ها در استان‌های مختلف خبر داد.
وی با بیان اینکه هم‌اکنون ارتباط خوبی با مراکز رشد و پارک‌های علم و فناوری در نقاط مختلف کشور ایجاد شده است بیان کرد: بخش عمده‌ای از فعالیت‌های مرتبط با توانمندسازی کسب‌وکارهای نوپا از طریق این مراکز و پارک‌های علم و فناوری انجام می‌شود.
اصولی اضافه کرد: درسال ۹۵ برخی از مراکز استانی ما کار خود را آغاز کردند و ما توانستیم با ظرفیتی که در ادارات ‌کل ارتباطات و فناوری‌اطلاعات استان‌ها وجود دارد، نقش فعال‌تری در شهرستان‌ها داشته باشیم. این مراکز به سرعت توسعه پیدا می‌کنند و می‌توان گفت بالغ بر ۲۰ استان دارای واحد استانی مرکز توانمندسازی و تسهیل‌گری کسب‌وکارهای نوپا خواهند بود.

شبکه ملی اطلاعات، تولید و اشتغال را رقم زد
محمدجواد آذری، جهرمی معاون وزیر ارتباطات به نقش شبکه ملی اطلاعات در تحقق شعار امسال اشاره می‌کند و می‌گوید: کسب‌وکارهای اینترنتی می‌توانند منبع عظیم اشتغال باشند و رونق کسب‌وکار در این بخش را با ارائه خدمات بر بستر شبکه ملی اطلاعات به وجود آورند.

وی ادامه می دهد: از سال گذشته و پس از راه‌اندازی شبکه ملی اطلاعات، با کاهش قیمت پهنای باند سعی کردیم سرویس‌های بومی بر بستر این شبکه شکل گیرد تا شاهد ایجاد اشتغال برای جوانان باشیم. به نحوی که با رشد ترافیک حاصل از سرویس‌های این حوزه از جمله خدمات ویدیویی و اشتغال ایجاد شده در این بخش، درآمد بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات از ۲۰ هزار میلیارد تومان به ۲۵ هزار میلیارد تومان افزایش یافت.

مدیرعامل شرکت ارتباطات زیرساخت به وجود پتانسیل بالای نیروی انسانی در این حوزه اشاره می‌کند و می‌گوید: استعداد و ظرفیت نیروی متخصص در این بخش زیاد است اما تاکنون موقعیت برای استفاده از این توان، کم بوده، به همین دلیل ما به دنبال ایجاد فضا و ظرفیت‌سازی برای رونق کسب‌وکارها در حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات هستیم.

وی می‌افزاید: برای مثال شاهد تولید بیش از ۱۰۰ هزار اپلیکیشن اندرویدی در کشور هستیم و ۲۲ هزار گروه توسعه‌دهنده اپلیکیشن و ۱۰۰ هزار شغل، طبق گزارش مرکز آمار، در این بخش ایجاد شده است.

به گفته آذری جهرمی، مصرف خدمات بومی داخل کشور، باعث ایجاد کسب‌وکارهای داخلی و نوپا می‌شود و موجب تحقق شعار «اقتصاد مقاومتی؛ تولید و اشتغال» خواهد شد. به همین دلیل ما به عنوان محرک ایجاد این فضا، این موضوع را جدی‌ترین دستورالعمل برای سال جاری در نظر گرفته‌ایم.

فناوری اطلاعات و ارتباطات در انتظار ۱۳۰ هزار شغل

دراین راستا محمود واعظی، وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات نیز از برنامه‌ریزی برای ایجاد ۱۳۰ هزار شغل در سال جاری و افزایش ۳۰ درصدی ایجاد اشتغال در این بخش، خبر داده است.

وی با بیان اینکه فناوری اطلاعات و ارتباطات به عنوان خلق ثروت و ایجاد اشتغال پایدار برای فارغ‌التحصیلان، راهگشا است، افزود: با توجه به نامگذاری سال ۹۶ به نام سال اقتصاد مقاومتی، تولید و اشتغال، افزایش ۳۰ درصدی اشتغال در حوزه ICT به عنوان یکی از اولویت‌های این وزارتخانه در نظر گرفته شده است.

وزیر ارتباطات با بیان اینکه طرح توسعه کسب‌وکار و اشتغال پایدار (تکاپو) در تمام استان‌های کشور به تدریج اجرایی می‌شود، تاکید کرد: در حوزه اشتغال باید به سمت گسترش خدمات در بخش فناوری اطلاعات و ارتباطات حرکت کنیم و به همین منظور سال گذشته نیز طرح تکاپو را در سه استان به عنوان پایلوت اجرا کردیم و امسال نیز این طرح در تمام استان‌های کشور به اجرا گذاشته می‌شود.

واعظی تولید محتوا، توسعه زیرساخت، آموزش و پژوهش و کسب‌وکارهای نوپا را از جمله محورهای مورد توجه در این طرح برشمرد و گفت: با توجه به آمار ۱۶ درصدی فارغ‌التحصیلان در ۶ رشته مرتبط با حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات، اجرای این طرح می‌تواند به رونق کسب‌وکارهای نوپا در استان‌ها کمک کند.

چرخ اشتغال با فناوری اطلاعات می چرخد
مرتضی براری، معاون دولت و امور استانهای وزیر ارتباطات نیز در گفتگو با خبرنگار مهر، به برنامه های مدنظر برای تحقق شعار امسال اشاره می کند و می گوید: با اجرای شبکه ملی اطلاعات و بالغ بر ۲۰ هزار میلیارد تومان سرمایه گذاری زیرساختی در این حوزه، فضا برای توسعه کسب‌وکارهای این بخش فراهم شده است و دانشگاهها و شرکتهای بخش خصوصی و مراکز علمی می توانند از این بستر استفاده کنند.
وی با تاکید براینکه هم اکنون فضا برای تولید محتوای بومی به عنوان یکی از اهداف اصلی تحقق اقتصاد مقاومتی در کشور فراهم شده است، می افزاید: پیش بینی می کنیم که شاهد رشد چشمگیر حجم بازار فناوری اطلاعات و ارتباطات کشور در برنامه ششم توسعه باشیم که این بازار باید توسط جوانان ایرانی ایجاد شود.
معاون وزیر ارتباطات با اشاره به اجرای ۱۵۰۰ رویداد کارآفرینی در حوزه ICT در یکسال گذشته در کل کشور، خاطرنشان می کند: هم اکنون اکثر دانشگاهها و استانداران با این فضا آشنا شده اند و این موضوع که فناوری اطلاعات محور توسعه اشتغال و کسب‌وکارهای جدید است بر همه مسلم شده است.
براری می گوید: در سال جاری برای تحقق شعار «اقتصاد مقاومتی؛ تولید و اشتغال» قصد داریم بازار شرکتهای بزرگ کشور را به کسب‌وکارهای نوپای استانی گره بزنیم. به این معنی که شرکتهایی که دارای مشترکان چند میلیونی هستند باید به شکل گیری استارت‌آپ‌ها کمک کنند. این فضا با اجرای طرح تکاپو (توسعه کسب‌وکار و اشتغال پایدار) با همکاری وزارت کار در حال ایجاد است. از سوی دیگر، تولید محتوای آنلاین بومی را سرعت می بخشیم تا در نهایت شاهد رشد اقتصاد محتوا و خدمات در این بخش باشیم.
به گفته وی، برنامه ریزی انجام شده بر این منوال است که هر استان متناسب با ظرفیت خود باید در ایجاد اقتصاد محتوا و تولید محتوای بومی، سهیم باشد که در این زمینه روی جمعیت دانشگاهی و نخبگان استانها حساب شده است.
معاون وزیر ارتباطات خاطرنشان می کند: تولید و اشتغال در این حوزه محقق نخواهد شد مگر آنکه فضا برای تولید محتوا و توسعه کسب‌وکارهای نوپا فراهم شود. این فضا با ایجاد مراکز شتابدهنده استارت‌آپ‌ها در دانشگاهها و با هدف راه اندازی کسب‌وکار از سوی فارغ التحصیلان دانشگاهی و صاحبان ایده، در حال شکل گیری است.
به گزارش مهر، با وجود تاکیدات صورت گرفته برای تحقق اقتصاد مقاومتی، رفع چالشهای کسب‌وکارهای نوپای حوزه فناوری اطلاعات می تواند چرخ اشتغال در این بخش را به گردش دربیاورد. این مهم محقق نخواهد شد مگر با برنامه ریزی منسجم و ایجاد فضایی برای ساماندهی فعالیت این کسب‌وکارها؛ دراین صورت شکی نیست که در کنار رونق فعالیتهای فضای مجازی، شاهد ایجاد اشتغال برای فارغ التحصیلان دانشگاهی و نیز توسعه فضای کسب‌وکار در کشور خواهیم بود.