انواع شرکت

انتخاب نوع شرکت
سه نوع شرکت به دوستانی که قصد ثبت دارند توصیه می‌شود که شامل شرکت با مسئولیت محدود، شرکت سهامی خاص و شرکت تعاونی و دیگر انواع شرکت‌ها به دلایل پیچیده بودنشان توصیه نمی‌شود. در زیر توضیحات مختصری در خصوص این سه نوع شرکت ارائه می‌شود:

تفاوت‌های شرکت سهامی خاص با مسئولیت محدود
شرکت با مسئولیت محدود با حداقل ۲ نفر و شرکت سهامی خاص با حداقل ۳ نفر اعضا قابل ثبت هستند.

در شرکت‌های با مسئولیت محدود همه سرمایه به مدیرعامل تسلیم خواهد شد و مدیرعامل اقرار به دریافت آن می‌نماید؛ اما در شرکت‌های سهامی خاص می‌بایست حداقل از ۳۵% از مبلغ سرمایه را نزد یکی از بانک‌ها سپرده‌گذاری کرده و گواهی مربوط را پس از دریافت از بانک به اداره ثبت شرکت‌ها ارائه داد. ۶۵ درصد باقیمانده در تعهد شرکا خواهد ماند.
در شرکت‌های با مسئولیت محدود لزومی به انتخاب بازرس وجود ندارد و انتخاب بازرس اختیاری‌ست اما در شرکت‌های سهامی خاص انتخاب دو نفر به‌عنوان بازرس اصلی و بازرس علی‌البدل اجباری است.
مدت مدیریت مدیران در شرکت با مسئولیت محدود محدودیتی ندارد و اعضای شرکت می‌توانند مدت محدود یا نامحدود برای مدیران در نظر بگیرند، اما در شرکت‌های سهامی خاص مدیران حداکثر به مدت دو سال انتخاب می‌شوند.
اعضای هیئت‌مدیره در شرکت با مسئولیت محدود ملزم به انتخاب روزنامه کثیرالانتشار نیستند، اما انتخاب روزنامه کثیرالانتشار جهت درج آگهی‌های دعوت شرکت در سهامی خاص الزامی است.
تشکیل مجامع عمومی در شرکت با مسئولیت محدود شرایط مشکل‌تری دارد، اما برای تشکیل مجامع عمومی شرکت‌های سهامی خاص شرایط آسان‌تری در نظر گرفته شده است.
این مجمع در شرکت‌های سهامی خاص توسط هیئت‌رئیسه شرکت با حضور یک نفر رئیس مجمع، دو نفر ناظر و یک نفر منشی -که می‌تواند خارج از سهامداران باشد- که از میان سهامداران برگزیده می‌شوند تشکیل می‌شود؛ اما در شرکت با مسئولیت محدودتن‌ها در صورتی مجامع عمومی تشکیل خواهد شد که تعداد شرکای شرکت بیش از ۱۲ نفر باشد.
سرمایه در شرکت سهامی خاص به‌صورت سهم الشرکه بین شرکا تقسیم می‌شود و میزان مسئولیت شرکا در مقابل تعهدات و قروض شرکت تنها به میزان سهم الشرکه آن‌ها خواهد بود؛ اما در شرکت سهامی خاص سرمایه به‌صورت سهام بین شرکا تقسیم می‌شود و هر یک از شرکا فارغ از میزان سهم خود به میزان کل سرمایه شرکت در قروض و تعهدات شرکت مسئول‌اند.
مدیران در شرکت با مسئولیت محدود را می‌توان از بین شرکا یا خارج از آن‌ها انتخاب نمود اما در شرکت سهامی خاص مدیران باید حتما از میان سهامداران شرکت انتخاب شوند و یا بعد از انتخاب تعداد سهام وثیقه‌ای که در اساسنامه معین شده است را تهیه و به صندوق شرکت تسلیم نمایند.
در شرکت با مسئولیت محدود تقسیم سود به نسبت میزان سهم الشرکه شرکا خواهد بود، البته شرکا می‌توانند در اساسنامه ترتیب دیگری برای تقسیم سود در نظر بگیرند؛ اما در شرکت سهامی خاص سود الزاما به نسبت تعداد سهام شرکا تقسیم می‌گردد و امکان اتخاذ روش دیگری برای این کار امکان‌پذیر نیست.
درصورتی‌که بخشی از سرمایه شرکت را آورده‌های غیر نقدی تشکیل دهد، تقویم این آورده‌ها در شرکت با مسئولیت محدود توسط شرکا صورت خواهد گرفت و مسئولیت صحت برآورد به عهده شرکا خواهد بود اما در شرکت‌های سهامی خاص تقویم آورده‌های غیر نقدی توسط کارشناس رسمی دادگستری انجام خواهد گرفت.

مدارک لازم جهت تاسیس شرکت با مسئولیت محدود عبارت است از:
دو نسخه تقاضانامه، دو نسخه شرکت‌نامه، دو جلد اساسنامه و صورت‌جلسه مجمع عمومی مؤسس و هیئت‌مدیره که ذیل همگی توسط کلیه شرکا امضاء می‌شود. فتوکپی شناسنامه و کارت ملی همه شرکا

مدارک لازم جهت تأسیس شرکت سهامی خاص عبارت است از:
دو نسخه اظهارنامه، دو نسخه اساسنامه، صورت‌جلسات مجمع عمومی مؤسس و هیئت‌مدیره که ذیل همه این مدارک توسط کلیه شرکا امضاء می‌شود. گواهی بانک دایر بر پرداخت ۳۵% سرمایه تعهد شده. فتوکپی شناسنامه سهامداران و بازرسان.

شباهت‌های شرکت سهامی خاص با مسئولیت محدود
حداقل سرمایه یک‌میلیون ریال
در شرکت سهامی خاص و با مسئولیت محدود شرکت در افزایش سرمایه اختیاری است.
حق رای در شرکت سهامی خاص به تعداد سهام در شرکت با مسئولیت محدود به نسبت سرمایه خواهد بود.

انواع شرکت تعاونی ازلحاظ نوع فعالیت
شرکت‌های تعاونی با توجه به اهداف وظایفی که دارندبه انواع مختلفی تقسیم می‌شوند. به استناد ماده ۲۶ و ۲۷ قانون بخش تعاونی اقتصاد جمهوری اسلامی ایران ‚ شرکت‌های تعاونی به دو دسته عمده تقسیم می‌شوند.

۱ ـ شرکت تعاونی تولیدی:
شرکتی است که به‌منظور اشتغال در امور مربوط به کشاورزی ‚ دامداری ‚ دام‌پروری ‚ پرورش و صید ماهی ‚ شیلات صنعت ‚ معدن ‚ عمران شهری ‚ روستایی و عشایری و نظایر این‌ها فعالیت می‌نماید و یک واحد تولیدی را تشکیل می‌دهند.

۲ـ شرکت تعاونی توزیعی:
عبارت‌اند از تعاونی‌هایی که نیاز مشاغل تولیدی و یا مصرف‌کنندگان خود را در چارچوب مصالح عمومی و به‌منظور کاهش هزینه‌ها و قیمت‌ها تامین می‌نمایند و در امور مربوط به تهیه و توزیع کالا ‚ مسکن‚ خدمات و سایر نیازمندی‌های اعضاء فعالیت می‌نمایند.
آن دسته از شرکت‌های تعاونی که فعالیت آنان تواماَ تولیدی و توزیعی باشد را شرکت تعاونی تولیدی و توزیعی نامند.

انواع شرکت تعاونی ازلحاظ نوع عضویت:
۱ ـ شرکت تعاونی عام
شرکتی است که عضویت در آن برای همه آزاد است تعداد اعضاء در این تعاونی‌ها حداقل ۵۰۰ نفر و بر اساس نوع تعاونی که وزارت تعاون تعیین کرده مشخص می‌شود؛ و بایستی سهام آن را به عموم مردم عرضه نمایند.

۲ ـ شرکت تعاونی خاص
شرکتی است که عضویت در آن برای گروهی خاص مانند کارگران ‘ دانشجویان ‘ کشاورزان ‘ زنان ‘ پزشکان ‘ وکلای دادگستری ‘ اعضاء هر صنف و مشاغل خاص و نظایر این‌ها با رعایت شرایط آزاد تعیین می‌شود و درنتیجه سهام آن فقط به افراد واجد شرایط واگذار می‌شود.

انواع گرایش‌های شرکت تعاونی در ایران:
کشاورزی – صنعتی – معدنی – خدماتی – مسکن – فرش دستباف – تامین‌کننده نیاز تولیدکنندگان – تامین‌کننده نیاز مصرف‌کنندگان اعتبار – حمل‌ونقل – تولیدی_توزیعی – تامین نیاز صنوف خدماتی – مصرف آموزشگاهی – عمرانی

شرایط عضویت در شرکت‌های تعاونی:
اول:
قبل از هر چیز باید تعداد شما حداقل ۷ نفر باشد و شرایط قانونی زیر را برای عضویت در شرکت‌های تعاونی داشته باشید.

۱ ـ تابعیت جمهوری اسلامی ایران

۲ ـ نداشتن ممنوعیت قانونی و حجر

۳ ـ خرید حداقل سهام در اساسنامه

۴ ـ درخواست کتبی برای عضویت در تعاونی

۵ ـ دادن تعهد برای رعایت مقررات تعاونی

۶ ـ در شرکت‌های تعاونی مشابه عضو نباشد

دوم: هنگامی‌که تعداد شما به ۷ نفر یا بیشتر رسید، دورهم جمع شده و جلسه تشکیل دهید، در جلسه از بین خودتان حداقل سه نفر را به‌عنوان هیئت موسس انتخاب کنید، کار هیئت موسس انجام کارهای مربوط به تشکیل شرکت تعاونی است.

وظایف هیئت موسس عبارت است از:
الف ـ تهیه طرح و اساسنامه شرکت تعاونی: هیئت موسس در طرحی که تهیه می‌کند دلیل تشکیل تعاونی و همین‌طور توجیه فنی ‚ اقتصادی و مالی را باید بنویسد، تعداد و مشخصات همه داوطلبان عضویت در تعاونی‌ها را تنظیم می‌کند. نحوه تامین سرمایه و امکانات لازم برای شروع فعالیت‌های شرکت تعاونی مشخص می‌کند میزان سهم هر عضو را که باید برای تامین سرمایه شرکت تعاونی خریداری کند مشخص می‌کند، نام یک بانک و یا صندوق تعاون را برای افتتاح حساب بانکی تعیین می‌نماید.
ب ـ دعوت از افرادی که شرایط لازم را برای عضو شدن در شرکت تعاونی را دارند
ج ـ برگزار کردن جلسه مجمع عمومی عادی

شما با تشکیل شرکت تعاونی می‌توانید از تسهیلات اعطایی صندوق تعاون بهره‌مند شوید.

اساسنامه چیست و چه نکاتی باید در آن درج شود
اساسنامه مهم‌ترین رکن شرکت سهامی است. کلیه‌ی شرکت‌های سهامی عام یا شرکت سهامی خاص باید دارای اساسنامه باشند. اساسنامه روابط شرکا با یکدیگر و حدود اختیارات مجامع عمومی و هیئت‌مدیره را تعیین و تکلیف سود و زیان شرکت و مدت انحلال آن را معین می‌نماید. اساسنامه تابع نظر موسسین و اکثریت دارندگان سهام است و قانون ازلحاظ اهمیت، مواردی را در آن ذکر کرده که درهرحال لازم الرعایه است. اساسنامه‌ی شرکت در حقیقت سندی است که به آن اعتبار می‌دهد؛ و در آن خط‌مشی و سرمایه‌ی شرکت، هدف و نحوه‌ی فعالیت وظایف هر یک از اعضای شرکت و هیئت‌مدیره و مجامع عمومی و بازرسان شرکت و تعداد مدیران و نحوه‌ی انتخاب و مدت ماموریت و چگونگی تعیین جانشین مدیرانی که فوت یا استعفا نموده و یا محجور و معزول می‌شوند معین می‌گردد؛ و کلیه‌ی مواد آن برای اعضاء لازم الرعایه است و همان‌طوری که در زندگی یک شخص حقیقی سجل یا شناسنامه‌ی او باعث هویت و اعتبارش می‌شود در شخص حقوقی نیز اساسنامه به او هویت و اعتبار می‌دهد و حدود اختیارات وظایف مدیران و میزان مسئولیت آن‌ها و چگونگی عملکرد آن‌ها در قید می‌گردد؛ بنابراین شرکت‌های سهامی عام و سهامی خاص باید دارای اساسنامه‌ای باشند.
اما شرکت‌نامه مخصوص شرکت‌های با مسئولیت محدود، تضامنی و نسبی است و شرکت‌های سهامی و تعاونی نیازی به شرکت‌نامه ندارند و شرکت‌نامه هم نوعی سند رسمی است که بین دو یا چند شریک به‌منظور تشکیل شرکت تجارتی تنظیم می‌شود و برابر قانون تجارت (ماده ۱۹۷ قانون تجارت) پس‌ازآنکه شرکت تشکیل شد. در همان ماه اول باید خلاصه شرکت‌نامه و ضمایم آن به وزارت دادگستری ارسال شود و این سند معتبری است که مندرجات آن در حقیقت، قسمتی از اساسنامه شرکت است که به‌وسیله قوه‌ی قضائیه چاپ گردیده و در اختیار سازمان ثبت‌اسناد و املاک کشور و اداره‌ی کل ثبت شرکت‌ها و مالکیت صنعتی قرار می‌گیرد و به‌وسیله‌ی موسسین تنظیم می‌شود.

برابر ماده‌ی ۸ لایحه‌ی اصلاحی ۲۴/۱۲/۴۸ اساسنامه باید شامل نکات زیر باشد
۱-نام شرکت
۲-موضوع شرکت به‌طور صریح و منجز (روشن)
۳-مدت شرکت
۴-مرکز اصلی شرکت و محل شعب آن درصورتی‌که تاسیس شعبه موردنظر باشد.
۵-مبلغ سرمایه‌ی شرکت و تعیین وجود نقدی و غیر نقدی آن.
۶-تعداد سهام بی‌نام و با نام و مبلغ اسمی آن‌ها و هرگاه ایجاد سهام ممتاز موردنظر باشد تعیین تعداد، خصوصیات و امتیازات این‌گونه سهام.
۷-تعیین مبلغ پرداخت شده هر سهم و نحوه‌ی مطالبه بقیه اسمی هر سهم و مدتی که باید مطالبه شود که البته این مدت بیش از ۵ سال نیست.
۸-نحوه‌ی انتقال سهام با نام
۹-طریقه‌ی تبدیل سهام با نام به سهام بی‌نام و بالعکس.
۱۰-در صورت پیش‌بینی امکان صدور اوراق قرضه، ذکر شرایط و ترتیب آن‌ها
۱۱-شرایط و ترتیب افزایش و کاهش سرمایه
۱۲-مواقع و ترتیب دعوت مجامع
۱۳-مقررات راجع به حدنصاب لازم جهت تشکیل مجامع عمومی و ترتیب اداره‌ی آن‌ها
۱۴-تعداد مدیران و طرز انتخاب و مدت ماموریت و نحوه‌ی تعیین جانشین برای مدیرانی که فوت نموده و یا استعفا می‌کنند یا به جهات قانون محجور، معزول و یا ممنوع می‌گردند.
۱۵-تعیین وظایف و حدود اختیارات مدیران
۱۶-تعداد سهام تضمینی که مدیران باید به صندوق شرکت بپردازند.
۱۷-قید این‌که شرکت دارای چند نفر بازرس خواهد بود و نحوه‌ی انتخاب و مدت ماموریت آن‌ها
۱۸-تعیین آغاز و پایان سال مالی شرکت و موعد تنظیم ترازنامه و حساب سود و زیان و تسلیم آن به بازرسان و
مجمع عمومی سالانه.
۱۹-نحوه‌ی انحلال اختیاری شرکت و ترتیب تصفیه‌ی امور آن.
۲۰-چگونگی تغییر اساسنامه.

تخلف از مقررات ثبت شرکت‌ها
هر کس در موقعی که شرکت را به ثبت می‌رساند مدارکی به مرجع ثبت شرکت‌ها تسلیم کند که خلاف واقع باشد مثل این‌که مدارک مربوط به سرمایه تعهد شده، ساختگی بوده واقعیت نداشته باشد، یا این‌که نوشته‌ای ارائه گردد که ۳۵% سرمایه‌ی تعهد شده به فلان حساب بانکی واریز گردیده، لیکن معلوم شود که چنین حسابی افتتاح نگردیده است و یا این‌که طرح اعلامیه‌ی پذیره‌نویسی سهام و یا طرح اساسنامه‌ی سهام به امضاء موسسین نرسیده باشد ولی چنین وانمود گردد که به امضاء آن‌ها رسیده است؛ بنابراین هر اقدامی که در موقع ثبت برخلاف واقعیت صورت گرفته باشد، جرم محسوب و مرتکبین آن اقدامات هم، به مجازات حبس از سه ماه تا دو سال و یا به جزای نقدی از بیست هزار ریال و یا به هر دو مجازات حبس و جزای نقدی محکوم خواهند شد.
تخلفات مربوط به اوراق سهام:
در شرکت‌های سهامی-سرمایه‌ی شرکت به اجزایی تقسیم می‌گردد که کوچک‌ترین جزء آن سهم نامیده می‌شود، همچنان که ماده‌ی ۲۴ قانون تجارت می‌گوید: «سهم قسمتی است از سرمایه‌ی شرکت سهامی که مشخص میزان مشارکت و تعهدات و منافع صاحب آن، در شرکت است. ورقه‌ی سهم، سند قابل معامله‌ای است که نماینده‌ی تعداد سهامی است که صاحب آن در شرکت سهامی دارد»
بنابراین: هرگاه کسانی در ورقه‌ی سهم با نام، یا گواهینامه‌ی موقت سهم، مبلغ پرداخت شده را بیش از آن‌چه واقعاَ پرداخت شده است قید کنند، یا این‌که سهام و قطعات سهام را قبل از این‌که شرکت به ثبت رسیده باشد صادر نمایند، یا این‌که اساساَ ثبت شرکت ساختگی و مزورانه صورت گرفته و باوجوداین اوراق سهامی صادر گردیده باشد، مجرم شناخته می‌شوند و برابر ماده‌ی ۲۴۳ قانون تجارت به مجازات حبس از سه ماه تا دو سال و یا به جزای نقدی از بیست هزار ریال تا دویست هزار ریال و یا به هر دو مجازات محکوم می‌گردند.
علاوه بر مواردی که بیان گردید، اقدامات ذیل نیز جرم محسوب و کسانی مبادرت به انجام آن‌ها نمایند، مستحق مجازات می‌باشند:
۱- کسانی که با علم و آگاهی (سوءنیت) اوراق سهام یا گواهینامه‌ی موقت سهام را بدون ذکر مبلغی اسمی آن صادر نمایند و یا به معرض فروش بگذارند.
۲- کلیه‌ی افرادی که سهام بی‌نام را قبل از آن‌که تمام مبلغ اسمی آن پرداخت شده باشد، بفروشند، یا این‌که به معرض فروش بگذارند.
۳- هرگاه فرد یا افرادی سهام با نام را قبل از آن‌که ۳۵% مبلغ اسمی آن‌ها پرداخت شده باشد صادر کنند یا به فروش برسانند و یا در معرض فروش بگذارند.
به این جهت، با توجه به ماده‌ی موردبحث، مرتکبین هر یک از بندهای سه‌گانه‌ی فوق پس از ثبوت اتهامات مذکور در مرجع ذیصلاح هر یک از سه ماه تا یک سال حبس یا به جزای نقدی از پنجاه‌هزار ریال تا پانصد هزار ریال و یا هر دو مجازات محکوم می‌گردند.
نتیجه اینکه: شرکت‌های تجارتی بر اساس قانون تجارت تشکیل می‌شود وظائف موسسین و اداره‌کنندگان آن‌ها باید در حدودی که قانون تعیین نموده است و در اساسنامه‌ی شرکت هم قید می‌شود انجام گردد. به این جهت هرگونه عملی که در مورد به ثبت رسانیدن شرکت و پذیره‌نویسی و اعلام آگهی و صدور اوراق سهام، اعم از سهام با نام، یا بی‌نام، یا گواهینامه‌ی موقت و مبلغ سرمایه تعهد شده و پرداخت شده و استقراض و صدور اوراق قرضه و خریدوفروش اعمال شود و اقدامات هیئت‌مدیره باید در محدوده‌ی قوانین و مقررات باشد والا درصورتی‌که تخلف یا تخلفاتی انجام داده باشند که با قصد و عمد (سوءنیت) انجام گرفته باشند و پرونده با ذکر دلایل به مراجع قضائی ذیصلاح احاله شود در صورت ثبوت جرم به مجازات‌های مقرره محکوم خواهند شد.
لازم به ذکر است که اگر افراد دیگری در این قبیل امور با آن‌ها مشارکت نموده و یا این‌که انجام آن عملیات را تسهیل نمایند به مجازات شریک یا معاون جرم محکوم خواهند شد که در قانون مجازات اسلامی هر یک از شرکا و معاونین جرم تعریف‌شده و نحوه‌ی دخالت آن‌ها و تاثیر آن در وقوع جرم مشخص گردیده است که چون موضوع آن مربوط به حقوق جزای عمومی است از بحث بیشتر در این زمینه خودداری می‌شود و فقط به ذکر این نکته بسنده می‌شود که در امر تجارت هم ممکن است فردی به‌تنهایی مرتکب جرمی شده باشد و ممکن است کسانی با او در این امر مشارکت داشته و یا معاونت نموده باشند که برحسب مورد مباشر یا شریک و معاون جرم تلقی خواهند شد و برابر قانون به مجازات خواهند رسید.