fa-IR
وضعیت برگزاری رویدادهای کارآفرینی در کشور تغییر کرده است
مصاحبه با چهار کسب‌وکار فعال در زمینه ثبت‌نام آنلاین و مدیریت شرکت‌کنندگان رویدادها

وضعیت برگزاری رویدادهای کارآفرینی در کشور تغییر کرده است

رویدادهای حوزه کارآفرینی و کسب‌وکارهای نوپا در چند سال اخیر به لحاظ کیفیت و کمیت رشد قابل‌توجهی داشتند اما این روندی بود که حداقل تا ابتدای امسال ادامه داشت. تب‌وتاب اولیه برگزاری رویدادها در حال فروکش است و به تدریج با کاهش رویدادهای تکراری و افرادی که به‌عنوان مشتریان ثابت در آن حضور داشتند، تعداد رویدادها نیز رشد صعودی اولیه را نشان نمی‌دهند. ضمن اینکه علیرغم کاهش کمی رویدادها، اکنون موضوعات تخصصی و رویکرد هدفمند در برگزاری آنها بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. این کاهش هر چند به لحاظ آماری، رویکرد مطلوبی در رشد زیست‌بوم کسب‌وکارهای نوپا تلقی نمی‌شود اما می‌توان آن را نشانه‌ای از بلوغ اولیه این زیست‌بوم ترجمه کرد. داستان‌های موفقیت کسب‌وکارهای نوپایی که در ابتدای دهه ۹۰ سودای تجارت‌های میلیاردی را در کشور باورپذیر می‌کردند تاکنون چندین‌بار شنیده شده‌اند و رویدادهایی که مبتنی بر انتقال تجربه طراحی شده‌ بودند با کاهش منابع روبرو هستند.سؤال اصلی این است که علت امر چیست؟ آیا رویدادهایی که با الگوهای جهانی اجرا می‌شدند برای همسو‌سازی با شرایط بومی کشور نیازمند بازنگری هستند؟ یا دلایل و شرایط دیگری نیز در این زمینه موثر است. دیدگاه‌های مختلفی را در مصاحبه با چهار کسب‌وکار فعال در زمینه ثبت‌نام آنلاین و مدیریت شرکت‌کنندگان رویدادها می‌خوانید.



مجریان
درگیر حاشیه شدهاند

حمیدرضا احمدی، موسس سایت ایوند و از برگزارکنندگان رویدادهایی مانند همفکر و استارت‌آپ ویکند است. احمدی معتقد است حجم رویدادها در حوزه کسب‌وکارهای نوپا افزایش پیدا کرده است اما به دلیل حاشیه‌هایی که در اجرای رویداد‌ها ایجاد می‌شود، بازیگران اصلی تمایل کمتری برای ادامه فعالیت دارند. احمدی در این رابطه می‌گوید: ما در شوک هستیم زیرا ایران به واسطه رویدادهای هفته جهانی کارآفرینی همیشه در میان سه کشور برتر بود و همواره به لحاظ سطح فعالیت‌ها و میزان رشد مورد تقدیر قرار می‌گرفت اما امسال هیچ اتفاقی رخ نداد. مجریانی که سال‌ها در حوزه کسب‌وکارهای نوپا فعالیت کرده‌اند، به واسطه یک سری مطالب در شبکه‌های اجتماعی متهم به برخی مسایل شده‌اند و اکنون ترجیح می‌دهند فعالیتی نداشته باشند تا اینکه درگیر حاشیه‌ شوند. این رویدادها منفعت اقتصادی ندارند و غالبا توسط حامیان مالی برگزار می‌شوند، مهم‌ترین دستاورد آنها نیز شبکه‌سازی است. در این شرایط که منافع قابل‌توجهی در برگزاری رویداد وجود ندارد، دیگر بهانه‌ای برای برگزاری رویدادهایی مانند استارت‌آپ ویکند وجود ندارد! برخی از رویدادها نیز تغییر نام داده‌اند و در عمل برند سابقه‌داری در زمینه رویدادها دیگر وجود ندارد. وقتی نام تغییر می‌کند جذب مخاطب هم دشوار می‌شود. در آن دوره هیچ ارتباطی با خارج از کشور وجود نداشت و تنها از یک الگوی بین‌المللی باسابقه در کشور بهره گرفتیم!
احمدی که در قالب مربی و مجری نقش پررنگی در رویدادهای استارت‌آپ‌ویکند داشته است با اشاره به کاهش فروش بلیت حضور در رویدادها می‌گوید: اکنون همه می‌خواهند طبق الگوی استارت‌آپ ویکند رویداد برگزار کنند اما دیگر مانند گذشته انتقال دانش و تجربه میان برگزارکنندگان انجام نمی‌شود، در نتیجه سلیقه‌های مختلفی وارد یک رویداد با چارچوب‌های جهانی می‌شود. استارت‌آپ ویکند یک مرجع برای رویدادهای دیگر بود و شوق زیادی در میان مخاطبان ایجاد کرد. تمام فرآیند برگزاری آن مستند شده بود و برای افرادی که تقاضای برگزاری در شهرهای مختلف داشتند ارسال می‌شد، این به ایجاد یک چارچوب مشخص براساس تجربه‌های بومی کمک می‌کرد.
موسس سایت ایوند در ادامه با اشاره با لزوم پیگیری رویدادها به ویژه در حوزه کسب‌وکارهای نوپا توسط یک حامی، گفت: باید یک سازمان از این رویدادها حمایت کند، برای رویدادها مستندات لازم تهیه شود و رویدادهای مشابه با نام‌ها و سلیقه‌های مختلف اجرا نشوند. اگر سازمان فناوری‌اطلاعات که در این زمینه فعالیت می‌کند این ظرفیت را در خود می‌بیند بهتر است جلو بیاید یا چند فرد جوان را برای اینکار حمایت کنند که فرآیندها مستند و به اشتراک گذاشته شود.



رویداد تمام ماجرا نیست
محمد زاهدی موسس ایونت‌سنتر کار خود را از اصفهان آغاز کرد و اکنون در زمینه اطلاع‌رسانی رویدادها دارای پوشش سراسری در کشور است. او اعتقاد دارد از شهریور ۹۱ که اولین استارت‌آپ ویکند در تهران برگزار شد تا امروز، حجم رویدادها افزایش چشمگیری داشته است اما این موضوع لزوما به معنی توسعه و رشد آنها نیست. زاهدی با اشاره به تعدد رویدادها می‌گوید: تعداد رویداد ها برای زیست‌بوم کسب‌وکارهای‌نوپا در ایران مناسب و حتی زیاد است ولی کیفیت برگزاری اغلب آنها به دلیل سرهم‌بندی، عدم اشراف برگزار‌کنندگان به موضوع و عدم پایبندی حامیان به تعهدات و موارد دیگر  چندان مناسب نیست. از لحاظ تنوع ساختاری مانند سمینار، رویدادهای مسابقه، شبکه‌سازی، اجرایی، آموزشی-تجربی، پیش شتابدهی تنوع قابل قبولی داریم ولی این تنوع عمدتا برای شهر‌های بزرگ است. ضمن اینکه به نظر من برای سرعت بخشیدن به رشد زیست‌بوم کارآفرینی ایران، کارگاه های آموزشی با محتوا و اساتید معتبر در شهرهایی غیر از تهران خیلی کم برگزار می شود و جای کار بسیار بیشتری دارد. زاهدی در ادامه به مولفه‌های موثر در رشد زیست‌بوم کسب‌وکارهای نوپا اشاره می‌کند و می‌گوید: در این شکی نیست که رویداد‌های کارآفرینی یکی از مولفه‌های مهم در تسریع رشدزیست‌بوم کارآفرینی است ولی رویدادها در ایران چقدر این رشد را شتاب داده‌اند؟
موسس ایونت‌سنتر که خود از فعالان این حوزه است معتقد است برخی ارزش‌های کاذب در برگزاری رویدادها ایجاد شده است که روی کیفیت آنها تاثیر مثبتی ندارد به عنوان مثال اجرا یا مربی‌گری در رویدادها نباید به عنوان یک امتیاز تلقی شود. او با اشاره به برخی نکاتی که لازم است در برگزاری رویدادها مورد توجه قرار گیرد می‌گوید: مدیران دولتی و دانشگاهی نباید فکر کنند با حمایت از برگزاری یک یا چند رویداد تمام وظیفه خود در قبال جامعه کارآفرینی را به انجام رسانده‌اند، از سوی دیگر انتظار نتایج سریع از رویداد ها نداشته باشند. استفاده از عناوینی مثل اولین، بزرگ‌ترین و غیره نشان می‌دهد درک درستی نسبت به ماهیت و هدف رویدادها وجود ندارد. حاضران در رویداد نیز باید نگاه خود را از شرکت در یک رویداد تغییر دهند. حضور در رویداد‌ها و یا حتی پیروزی در رقابت‌های این حوزه، هیچ مزیتی برای آینده کارآفرینانه آنها نیست اما می‌تواند نقطه آغازی برای سفری بلند مدت باشد.
محمد زاهدی در پایان می‌گوید: رویداد‌های کارآفرینی عناصری لازم ولی نه کافی برای رشد واقعی زیست‌بوم هستند اما در ایران، کیفیت و گسترش جغرافیایی رویداد‌ها در مقایسه با دیگر عناصر این زیست‌بوم رشد نکرده است.



نیاز به رویکرد تخصصی
فرخ شهابی نژاد، یکی از فعالین در زمینه اطلاع‌رسانی و ثبت‌ رویدادها است. او معتقد است حجم رویدادهای فعلی به دلیل افزایش برگزارکننده‌ها، بیشتر از سطح نیاز است و استفاده از الگوهای غیربومی در مناطق مختلف کشور باعث شده رویدادها، جنبش و نشاط کافی را نداشته باشند. شهابی‌نژاد با اشاره به تجربه سایر کشورها می‌گوید: این اتفاق قبلا در کشورهای دیگر هم رخ داده است و به تدریج این تب برگزاری رویداد فروکش خواهد کرد. برخی از رویدادهایی که در شرایط فعلی برگزار می‌شوند هدف مشخصی ندارند ضمن اینکه تنوع آنها پایین است و خلاقیت زیادی در رویدادها دیده نمی‌شود. در شهرستان‌ها رقابت کمتر است و می‌توان گفت در مقایسه با دو سال پیش کیفیت تا حدودی بهتر شده است حتی همایش‌هایی در شهرستان‌ها برگزار می‌شود که کیفیت بسیار بالاتری نسبت به تهران دارد. ضمن اینکه مربیان و مدرسان بیشتری برای اجرا در این رویدادها به شهرستان‌ها سفر می‌کنند.
وی در ادامه به تنوع و کیفیت رویدادها اشاره می‌کند و می‌گوید: رویدادهای شبکه‌سازی به دلیل فرآیند ساده‌ای که در برگزاری دارند بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرند اما در مقابل کمتر به کارگاه‌های تخصصی پرداخته می‌شود. همچنین رقابت‌های معنادار نیز تنوع و تعداد زیادی ندارند در حالی که این رویدادها می‌توانند در میان علاقه‌مندان شور و شوق ایجاد کنند.  از سوی دیگر برخی رویدادها تغییر نام می‌دهند تا جامعه هدف جدیدی جذب کنند اما در ماهیت رویداد تغییری مشاهده نمی‌کنیم.
شهابی‌نژاد معتقد است رویدادهای تخصصی نیازمند رویکرد تخصصی هستند و این نگاه باید در تمام قسمت‌های برگزاری رعایت شود. او با اشاره به استقبال از رویدادهای حوزه کسب‌وکار می‌گوید: سابقه مدرس و برگزارکننده نقش مهمی در استقبال از رویداد دارند، ضمن اینکه برخی از حاضران برای افزایش مهارت‌های خود در این رویدادها شرکت می‌کنند و انتظار دارند فرآیند اشتغال آنها از این طریق تسهیل شود از این رو می‌توان نقش رویدادهای آموزشی با رویکرد مهارتی و فنی را مهم عنوان کرد.



خلاقیت ضروری است
میلاد صابری یکی از برگزارکنندگان رویدادهای حوزه کارآفرینی است که او را غالبا با رویداد استارت‌آپ گرایند نیز می‌شناسند. او معتقد است مخاطبان اکنون برای حضور در رویدادها حساب‌شده‌تر عمل می‌کنند و دیگر یک نام نمی‌تواند به‌تنهایی برای صرف وقت و شرکت در رویداد کافی باشد. او می‌گوید: در گذشته عطشی برای استفاده از فضای رویدادها وجود داشت که باعث شد تنوع و تعداد رویدادها بطور قابل ملاحظه‌ای افزایش یابد اما اغلب افراد اکنون به دنبال نتیجه هستند. رویدادهای استارت‌آپی تهران افزایش پیدا کرده است ولی مخاطبان غالبا به دنبال موضوعات تخصصی هستند. صابری در ادامه به سطح رویدادها اشاره می‌کند و می‌گوید: به‌هرحال افراد پس از حضور در این رویدادها تغییر سطح می‌دهند و به دنبال محتوا و ویژگی‌های جدیدتری هستند، اما رویدادها اینطور نبوده‌اند و متناسب با مخاطب تغییر نداشته‌اند. ضمن اینکه برخی رویدادها نیز سطح مشخصی را هدف گرفته‌اند و روی کاربران آن سطح متمرکز شده‌اند.
استارت‌آپ گرایند ایران تصمیم‌ گرفت این رویداد را بومی‌سازی کند و اکنون با نام بانی به کار خود ادامه می‌دهد. این رویداد از بخش‌های متنوعی تشکیل شده است که در برخی نقاط با رویدادهای مشابه دارای همپوشانی هستند. صابری با اشاره نقاط تمایز این رویداد می‌گوید: اغلب رویدادها به صورت پنل‌ و گفتگو اجرا می‌شد اما در بانی افراد می‌توانند صحبت کنند، ضمن اینکه موضوع شبکه‌سازی برای افراد جذاب است. ما این بخش را در چند دوره بطور آزمایشی اجرا کردیم و در مورد آن تردید داشتیم اما از آن استقبال شد. تصور می‌کنم باید در برگزاری رویدادها کمی خلاق‌تر بود اینکه رویدادی در خارج از کشور موفق است لزوما به معنی تکرار موفقیت در داخل نیست ضمن اینکه الگوبرداری از تمام رویدادها نیز نتیجه نمی‌دهد. زمانی که برای جذب حامیان مالی اقدام می‌کردیم برخی از شرکت‌ها متعجب می‌شدند که چرا باید چنین رویدادی را با حامی برگزار کرد در حالی که خود باید درآمدزا باشد و وقتی توضیح می‌دادیم که این یک کار دواطلبانه است که مزایای غیرمالی دارد آن را به راحتی نمی‌پذیرفتند. بنابراین فکر می‌کنم انگیزه مجریان رویدادها نیز مهم است و روی کیفیت رویداد تاثیر می‌گذارد.
صابری در پایان می‌گوید: شاید برخی رویدادها تکراری شده باشند و تاثیرگذاری پیشین را نداشته باشند اما همچنان در رشد زیست‌بوم نقش دارند و به هیچ وجه آنها را نفی نمی‌کنم. این حوزه نیاز به مطالعه و بررسی بیشتری دارد.

این مصاحبه در سومین شماره از نشریه «گزارش زیست‌بوم - ویژه‌نامه کسب‌وکارهای نوپا» منتشر شده است