fa-IR

فرآیند حل مسئله (Problem Solving Process)

نسخه صوتی را گوش دهید ۱۴.۹۳MB

گام اول - کشف و تعریف مسئله:  اولین گام در حل مسئله، پیدا کردن مسئله‌ی واقعی است. پیش از هر چیز باید مطمئن شد که آیا مسئله‌ی موردنظر واقعاً وجود دارد یا این‌که نشانه‌ای از یک مسئله‌ی بزرگ‌تر و جدی‌تر است؟ مثلاً اگر کیفیت خروجی تیم استارت‌آپی شما کم‌تر از حد مورد انتظارتان است، شاید این‌طور به نظر برسد که اشکال از کم‌کاری اعضای تیم‌تان باشد. درصورتی‌که ممکن است با بررسی دقیق‌تر متوجه ‌شوید مسئله‌ی اصلی آموزش ناکافی افراد است. آن‌چه در مرحله تعیین مسئله، اهمیت بسیاری دارد این است که مسئله‌ از جهات گوناگون موردبررسی دقیق قرار گیرد تا مسئله‌ی واقعی به‌درستی تعیین و تعریف شود. اغلب اوقات مسئله‌ی اصلی به‌نوعی نمایانگر مجموعه‌ای از مسائل و مشکلات پنهان‌مانده از دید است. 


گام دوم ـ تعیین علل بروز مسئله: معمولاً آن چیزی که از مسئله مشاهده می‌شود تنها نشانه‌های ظاهری از علل بروز مسئله است. برای درک این موضوع به این مثال توجه کنید: فرض کنید شما به علت درد در قفسه‌ی سینه به پزشک مراجعه می‌کنید. ممکن است فکر کنید هرگونه دردی در قفسه‌ی سینه با مشکلات قلبی در ارتباط است، اما این‌گونه نیست. درد در قفسه‌ی سینه ممکن است نشانه‌ی مشکلات دیگری ازجمله: مشکلات ریوی، بیماری‌های گوارشی، بیماری‌های عضلانی ـ اسکلتی و ... نیز باشد. به همین علت است که وقتی به پزشک مراجعه می‌کنید با عکس‌برداری و انواع آزمایش‌ها تلاش می‌کند تا علت واقعی مشکل شما را تشخیص دهد. این دقیقاً همان اتفاقی است که در حل تمامی مسائل رخ می‌دهد. برای این کار روش‌های گوناگونی وجود دارد که ازجمله‌ی آن‌ها می‌توان به روش «پنج چرا» و هم‌چنین «تحلیل علت و معلولی استخوان ماهی» اشاره کرد.

گام سوم ـ تعیین راه‌حل‌های مسئله: هیچ مسئله‌ای تنها یک راه‌حل ندارد. برای حل هر مسئله می‌توان راه‌حل‌های گوناگونی تصور کرد و اینجاست که نقش تفکر خلاقانه بسیار کلیدی می‌شود. با کمک تفکر خلاقانه در این مرحله تلاش می‌شود که تا جایی که امکان دارد، تعداد بیش‌تری راه‌حل‌ کشف شود. هرچقدر راه‌حل‌های بیش‌تری برای یک مسئله پیدا شود، احتمال رسیدن به راه‌حل بهینه نیز افزایش می‌یابد. نکته‌ی بسیار مهمی که لازم است در این زمینه به آن توجه شود این است که در خلق راه‌حل‌ها به ‌هیچ محدودیتی توجه نمی‌شود. درواقع هدف از این مرحله آزاد گذاشتن قدرت تخیل و تصور برای خلق انواع راه‌حل‌ها به کمک روش‌های خلاقیت فردی و جمعی است، حتی اگر در ظاهر این راه‌حل عجیب به نظر بیاید.

گام چهارم ـ ارزیابی راه‌حل‌های مختلف مسئله و انتخاب راه‌حل برتر: همان‌طور که گفته شد در مرحله‌ی خلق راه‌حل هیچ محدودیتی در نظر گرفته نمی‌شود، اما درهرحال هر مسئله دارای راه‌حل بهینه‌ای است که باید برای اجراشدن از میان راه‌حل‌های کشف‌شده، انتخاب شود؛ بنابراین لازم است راه‌حل‌های موجود برای حل مسئله مورد ارزیابی قرار گیرند. برای این منظور باید فهرستی از معیارهای ارزیابی تهیه شود و بر اساس آن‌ها راه‌حل‌ها به‌صورت کمی یا کیفی ارزیابی شوند. این معیارهای ارزیابی می‌توانند شامل مواردی چون: قابل‌اجرا بودن، در دسترس بودن فناوری موردنیاز، توجیه‌پذیر بودن ازنظر هزینه‌ای و... باشند. درهرحال راه‌حل برتر از میان راه‌حل‌های موجود انتخاب و سپس به اجرا درمی‌آید. درزمانی که شرایط زمان اجرا مشخص نیست و ممکن است برحسب مورد چند راه‌حل قابل‌اجرا باشد، تلاش می‌شود با ترکیب راه‌حل‌های برتر یا استفاده از تکنیک‌هایی نظیر برنامه‌ریزی سناریو تا حد امکان راه‌حلی مطابق با شرایط دنیای واقعی تهیه و اجرا شود.

نمودار استخوان ماهی برای حل مسئله
نمودار استخوان ماهی برای حل مسئله
در مواجه‌شدن با مشکلات عمده، ‌کسب‌وکارها باید بتوانند هم به‌سرعت آن را برطرف کرده و هم اطمینان حاصل کنند که این مشکلات مجدداً رخ نخواهند داد. این کار مستلزم  صرف زمان و تلاش بسیاری است. با کمک فرآیند 8D حل مسئله می‌توانید این مشکلات به‌ظاهر متناقض را به شیوه‌ای حرفه‌ای و کنترل‌شده حل کنید.
در مواجه‌شدن با مشکلات عمده، ‌کسب‌وکارها باید بتوانند هم به‌سرعت آن را برطرف کرده و هم اطمینان حاصل کنند که این مشکلات مجدداً رخ نخواهند داد. این کار مستلزم صرف زمان و تلاش بسیاری است. با کمک فرآیند 8D حل مسئله می‌توانید این مشکلات به‌ظاهر متناقض را به شیوه‌ای حرفه‌ای و کنترل‌شده حل کنید.