آینده حوزه گردشگری در دست کسب‌و‌کار‌های نو‌پا
اشکان بروج در هم‌گرد دوازدهم:

آینده حوزه گردشگری در دست کسب‌و‌کار‌های نو‌پا

دوازدهمین برنامه هم‌گرد روز دوشنبه ۱۰ آبان در سالن اجتماعات مرکز کسب‌وکارهای نوپای فاوا برگزار شد. در این برنامه نزدیک به ۷۰ نفر از علاقه‌مندان و فعالان این حوزه حضور داشتند و اشکان بروج، مدرس و مشاور کسب‌و‌کار‌های گردشگری در موردبررسی ظرفیت‌های کسب‌و‌کار اقامتگاه‌های بوم‌گردی به ارائه توضیح پرداخت.
هم‌گرد در هر برنامه با دعوت از یکی از فعالان حوزه گردشگری تلاش می‌کند با ایجاد فضایی در جهت تعامل افراد، فراهم نمودن بستری در جهت استفاده از نیروی کاری تحصیل‌کرده و متخصص در گردشگری این ارتباط را توسعه دهد.

اشاره‌ای به تاریخچه بوم‌گردی
بروج با اشاره به تاریخچه شروع بوم‌گردی گفت: در تنکابن به محلی به نام خانه گلی رفتیم تا دغدغه‌های مشترکمان را به اشتراک بگذاریم و از همان‌جا بود که اکوسیستم بوم‌گردی شروع به رشد کرد. مرام‌نامه‌ای از دغدغه‌های کار بوم‌گردی مثل معرفی زندگی بومی، غذای بومی، لباس بومی، صحبت کردن بومی نوشتیم. به‌جای اینکه همه این موارد جدید و مدرن باشد تصمیم گرفتیم به‌صورت پسا‌مدرنیسم کار کنیم، یعنی اینترنت، تلویزیون در این نوع خانه‌ها نباشد و کاملا با سبک قدیمی کار شود. در همان ابتدا به دلیل اینکه این کار نو و خواسته مردم بود، مورد استقبال قرار گرفت و تبدیل به برند بوم‌گردی شد. مردم نیاز به سفر داشتند اما همه سفر‌ها تکراری بود ولی وقتی وارد محیطی نوستالژیک می‌شدند برای آن‌ها جذابیت داشت.

صنعت گردشگری ایران و فعالیت کسب‌و‌کار‌های نو‌پا
اشکان بروج در رابطه با صنعت گردشگری ایران گفت: آینده حوزه گردشگری در دست کارهای تیمی و شبکه‌ای است. چراکه استفاده از افراد توانمند و در جای مناسب قرار دادن این افراد، در تیم‌سازی بسیار اهمیت دارد. در اینجا در رابطه با کسب‌وکار‌ خانگی و کوچک (SMEها) که آینده گردشگری در دست آن‌ها است صحبت می‌کنیم. شرکت‌های بزرگ قدرت‌های بازار را نخواهند داشت و شرکت‌های کوچک هستند که بازار را در دست گرفته‌اند. استارت‌آپ‌ها همان کسب‌و‌کار‌های نو‌پا و کوچک هستند و به اقتصاد گردشگری حیات می‌دهند. بروج به کلمه اکولوژ اشاره کرد و گفت: اقامتگاه‌های بوم گردی از سال ۱۹۹۴ تعریف شدند و هدف آن‌ها توسعه پایدار گردشگری است. توسعه پایدار گردشگری یعنی به‌گونه‌ای سفر کنید که از منابع گردشگری لذت ببرید و طوری مصرف کنید که هم برای گردشگر و هم برای جامعه محلی سود داشته باشد تا نسل‌های بعدی هم بتوانند از این منابع استفاده کنند. توسعه پایدار زمان‌بر است و آرام‌آرام شکل می‌گیرد. از مزیت بنگاه‌های کوچک این است که روی محیط طبیعی و انسانی تاثیر کمتری می‌گذارند. باعث جلوگیری از نشت اقتصادی می‌شود و سیستم درون‌ریز می‌شود یعنی در‌آمد‌ها وارد خود سیستم می‌شود و سرمایه‌گذاری از همان‌جا انجام می‌گیرد.

شاخص‌های گردشگری پایدار
بروج در ادامه با اشاره به ویژگی‌های گردشگری پایدار گفت: کار با جامعه محلی بسیار سخت اما جذاب است. ازیک‌طرف کار شما به خاطر لباس، غذا و موارد خاص موردنیاز، فقط در ارتباط با جامعه محلی است و از طرفی آن‌ها مقاومت می‌کنند. درنهایت از طریق اقامتگاه‌های بوم‌گردی باید کیفیت زندگی جامعه محلی را بالا برد، رضایت گردشگر به‌عنوان متقاضی اهمیت دارد. در حفظ محیط‌زیست، منابع انسانی و اجتماعی باید تلاش کرد. از اهداف حیاتی اقامتگاه‌های بوم‌گردی این است که کمترین اثر را روی محیط چه در زمان ساخت و چه در زمان بهره‌برداری بگذارد. بیشترین مزیت اقتصادی را به میزبان برساند. کم‌ترین اثر را بر فرهنگ بومی داشته باشد و احترام زیادی به جامعه محلی بگذارد. اکوتوریسم در ایران به معنی طبیعت‌گردی است یعنی هر کاری که در طبیعت و مسئولانه باشد و با مردم محلی ارتباط داشته باشد. در مقابل گردشگری طبیعت‌محور داریم که ما به آن گل‌گشت می‌گوییم که تخریب‌گر است.

تعریف بوم‌گردی
بروج با تعریف بوم‌گردی گفت: بوم‌گردی یعنی شناخت افراد از فرهنگ، طبیعت و هر آن‌چه که در بوم وجود دارد. بوم سرزمینی است که برای خود ویژگی‌های منحصربه‌فرد دارد، ممکن است بوم یک شهر و یا روستا باشد. بروج از واژه ACE (Adventure Culture Ecotourism) به معنای ماجراجویی، طبیعت و فرهنگ که در پایان‌نامه خود روی آن تمرکز کرده است می‌گوید. این ویژگی‌ها در کنار هم و به‌صورت ترکیبی به معنای بوم است که فرد را تجربه‌گرا می‌کند و نمی‌توان این موارد را از هم جدا کرد. درنهایت بوم‌گردی یعنی اقامتگاه‌های که در محیط‌های بکر طبیعی، بافت‌‌های روستایی و بافت تاریخی شهر‌ها ساخته‌شده‌اند.

ویژگی‌های اقامتگاه‌های بوم‌گردی
از ویژگی‌های اقامتگاه‌های بوم‌گردی به بحث سیستم کارآمد برای دفع پسماند و پساب‌ها اشاره کردند. در حال حاضر حدود ۲۸۰ اقامتگاه بوم‌گردی در ایران داریم؛ که تنها ۴ اقامتگاه زباله‌شان را تفکیک می‌کنند. یکی دیگر از ویژگی‌های اقامتگاه‌های بوم‌گردی همکاری با انجمن‌های محلی است. آن‌ها با پژوهشگران ارتباط خوبی دارند و برای پژوهش و تحقیق اقامت رایگان می‌دهند. آن‌ها تلاش می‌کنند ارتباط خوبی با مردم برای تحلیل و نقد کسب‌وکار خود داشته باشند تا ازنظرات مردم برای بازبینی کسب‌و‌کار خود استفاده کنند.

طبقه‌بندی اقامتگاه‌‌های بوم‌گردی ایران
اشکان بروج به همراه «هتیش مهتا» پدر اکولوژ‌های دنیا، اقامتگاه‌‌های بوم‌گردی ایران را طبقه‌بندی کرده‌اند. آن‌هایی که در مناطق بکر طبیعی و با مصالح بوم‌آورد ساخته می‌شود را بوم‌کلبه می‌گوییم. ازنظر بروج واژه بوم‌کلبه با اکولوژ بهترین ارتباط را دارد. آن‌هایی که در بافت روستایی و تاریخی هستند را بوم‌خانه یا اقامتگاه‌ بومی می‌گوییم، گروه سه بحث عشایر است که به آن کمپ عشایری می‌گوییم و مورد چهار اکو‌کمپ‌ها مکان‌هایی با ضوابط زیست‌محیطی هستند که چادر زده می‌شود. اکوکمپ‌ها باید مزرعه ارگانیک، بازیافت زباله و بازیافت آب داشته باشند.

اهمیت کسب‌وکارهای خانوادگی
بروج از اهمیت کسب‌وکارهای خانوادگی می‌گوید؛ کسب‌وکارهای خانوادگی پایدار هستند. در کسب‌وکار خانگی به دلیل یک اشتباه بنیان خانواده به هم نمی‌ریزد خانواده‌های دیگر هم به آن کسب‌و‌کار اضافه می‌شوند. این به معنی کارآفرینی است که فرصتی را می‌بینند و آن‌ را ادامه می‌دهند. در کسب‌وکار خانگی تمام اعضای خانواده پشت‌هم هستند؛ اما در کسب‌و‌کار‌های دوستانه و شراکتی به دلیل یک اتفاق کسب‌و‌کار از بین می‌رود.

رضایت گردشگر و اکو‌موزه جاذبه گردشگری
بروج در رابطه با رضایت گردشگر به نکته مهمی اشاره کرد و گفت: کسانی که به هتل می‌روند با کسانی که به اقامتگاه‌های بوم‌گردی می‌روند تفاوت‌هایی دارند. مسافر در اقامتگاه‌های بوم‌گردی احساس در خانه بودن را دارد که مهم‌ترین دلیل برای موفقیت این کسب‌وکار است؛ زیرا یک خانواده این مجموعه را اداره می‌کند و باعث می‌شود مردم اعتماد کنند. این اقامتگاه‌ها تنها جنبه اقامتی ندارند فعالیت‌های مختلفی مانند ارائه غذا و نوشیدنی بومی، آموزش و فروش صنایع‌دستی محلی، اجرای نمایش و موسیقی سنتی در آنجا فراهم شده است. داخل خانه‌ها از مصالح بوم آورد ساخته شده است. مشارکت اعضا و مردم محلی بسیار مهم است. درنهایت آنجا تبدیل به یک اکو‌موزه جاذبه گردشگری می‌شود.

خطرات بوم‌گردی
از دلایلی که باعث شکست تعدادی از اقامتگاه‌های بوم‌گردی شد عدم همراهی مردمان بومی است. بروج در این رابطه گفت: درجایی که برای راه‌اندازی اقامتگاه سرمایه‌گذاری می‌کنید باید یک پیوندی با مردم بومی آن منطقه داشته باشید. جایی که گردشگر زیاد است یا در آن‌ منطقه غریب هستید و یا هیچ رابطه فرهنگی ندارید دلیل نمی‌شود برای گردشگری اقدام کنید. بسیاری از افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کردند و به این نکات توجه نداشتند با مشکلاتی مانند آتش زدن اقامتگاه، بیرون شدن از روستا، حتی تهدید به مرگ و هزاران مشکل دیگر روبرو شدند.

سوال میهمانان
آیا با داشتن شریک محلی مشکلاتی که نام بردید قابل‌حل است؟
سروش پرهامی بنیان‌گذار خانه پرهامی در بافت تاریخی شیراز در پاسخ به این سوال گفت: به پیشینه فرهنگی آن شخص بستگی دارد. کسب‌وکار‌های کوچک با دو مفهوم شراکت و اجاره بسیار مشکل دارند. کسب‌و‌کار کوچک یک خانواده را می‌تواند اداره کند. اگر شریک داشته باشید کار بسیار سخت می‌شود. اگر جایی را هم اجاره کنید درست نیست، شما چند سالی روی برند خود کار می‌کنید و درنهایت باید آن محل را پس دهید. حتی بیست سال صبر کنید، ولی کسب‌و‌کار خود را داشته باشید. در ادامه بروج گفت: اگر جایی را برای اجاره در نظر داشتید کمتر از بیست پنج سال ارزش ندارد؛ زیرا حدود ۵ تا ۱۰ سال زمان می‌برد تا برند شما شناخته شود. خانه‌ای که برند شده است، مسافر دارد، درجاهای مختلف ثبت شده است را اگر اجاره‌ای باشد به‌راحتی از دست می‌دهید.

کسب‌و‌کار گردشگری درآمد خوبی دارد؟
پول در همه کسب‌و‌کار‌ها است. از چالش‌های این کار ۲۴ ساعت هفت روز هفته باید در اختیار گردشگر باشید. کسب‌و‌کار در این حوزه فصلی است یک زمانی کویر تعطیل و زمانی جنگل تعطیل است یا شهر خلوت است و در این زمان شما به باز‌سازی اقامتگاه مشغول می‌شوید. این کار زمان‌بر است. کسب درآمد سخت و آرام است، سرمایه آن درون‌ریز است. کار سختی است، اما تقسیم‌کار بین اعضای خانواده فشار کاری را کم می‌کند.

بعد از راه‌اندازی اقامتگاه بومی چگونه باید تبلیغات و بازاریابی کرد؟ استراتژی خاصی دارد؟
در مورد آموزش و راهنمای زیست‌محیطی به گردشگران اطلاعاتی را از طریق بروشور، تابلو، نوشتن بر روی دیوار‌ها و از طریق گفتمان صاحب‌خانه و مهمان به آن‌ها منتقل می‌کنیم. در بازاریابی اقامتگاه‌های بوم‌گردی مهم‌ترین مسئله ارائه خدمات عالی و با اصالت برای جلب رضایت گردشگر است. محصول نهایی ما یک تجربه گردشگری برای مشتری است. باید یک تجربه خاطره ساز برای گردشگر رقم بزنید که این امر باعث تبلیغات دهان‌به‌دهان می‌شود. با تبلیغات شفاهی بیشترین مسافر را جذب خواهید کرد اما زمان‌بر است. این یک تبلیغ آفلاین است که کافی نیست. در کنار آن تبلیغات آنلاین داریم که بسیار مهم است. دلیل موفقیت بسیاری از اقامتگاه‌ها، هم‌زمانی تبلیغات آفلاین و آنلاین بوده است. شبکه‌های اجتماعی و وب‌سایت شما باید فعال باشد. شبکه‌های اجتماعی به زبان انگلیسی به خاطر خارجی‌ها فعال باشد. برای بازار داخلی اینستاگرام و تلگرام خوب است. حضور در رویداد‌های گردشگری و مکان‌های مرجع مهم است.

راه‌اندازی اقامتگاه توسط خانم‌ها چگونه است؟
بیش از ۶۵ درصد از مدیران اقامتگاه‌های بوم‌گردی ایران خانم هستند. در بحث‌هایی که داشته‌ام به این نتیجه رسیده‌ایم که باید اتحاد‌یه‌ها، انجمن‌های کارآفرینی و زنجیره‌هایی بین خانم‌ها و آقایان تشکیل داد و به‌صورت حلقه‌های اتحادی منطقه‌ای در سراسر کشور باهم در ارتباط بود. آدم‌هایی که به حوزه بوم‌گردی وارد می‌شوند جسور هستند. خانمی انجمن کارآفرینی زنان گردشگری را با ۱۷۶ زن در قشم راه‌اندازی کرده است. ایجاد بستر برای رشد بانوان و اشتراک تجربه بسیار خوب است.

چه میزان سرمایه اولیه نیاز است؟ از کجا باید شروع کرد و چه زمانی به سود‌‌دهی می‌رسد؟
می‌توان با یک‌میلیون تا پنجاه میلیون تومان شروع به کار کرد. بستگی به منطقه، خانه و کاری که می‌خواهید انجام دهید دارد. در تهران زیر یک میلیارد تومان نشدنی است مگر اینکه ملکی برای راه‌اندازی داشته باشید. البرز و تهران پتانسیل بالایی دارند. سود‌‌دهی بستگی به مکان و کاری که انجام می‌دهید دارد. درجایی مثل تهران بازگشت سرمایه زیر سه ماه است.

 پدیده بوم‌گردی در مدت ده سال استقبال خوبی داشته است و امروز ۲۸۰ اقامتگاه بوم‌گردی در ایران است این روند تا چه زمانی ادامه داد؟
 ازنظر من واقعا بد است چراکه به هر محلی مجوز اقامتگاه بوم‌گردی داده‌اند. از بین ۲۸۰ اقامتگاه بوم‌گردی حدود ۳۰ عدد آن‌ها دارای اصالت هستند و بقیه آن‌ها دچار بحران هستند و ستاره نمی‌گیرند.

 

برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم
برگزاری هم‌گرد دوازدهم