fa-IR
دانشگاه نسل سوم؛ تکرار مکرر یک واژه برای عملیاتی شدن کارآفرینی در دانشگاه‌ها

دانشگاه نسل سوم؛ تکرار مکرر یک واژه برای عملیاتی شدن کارآفرینی در دانشگاه‌ها

مسئولان رده‌بالای علمی و آموزشی کشور چند سالی است که بر ایجاد دانشگاه نسل سوم و کارآفرین تأکید دارند ولی اینکه دانشگاه‌ها چقدر این مسئله را محقق کرده‌ و آیا حرکت به این سمت را آغاز کرده‌اند یا خیر، جای بررسی دارد.

دانشگاه نسل سوم یکی از کلیدواژه‌های محمد فرهادی وزیر علوم است که در بیشتر سخنرانی‌هایش این واژه را به کار می‌برد و شاید بتوان آن را پرکاربردترین اصطلاح وزیر علوم دانست.

اینکه دانشگاه نسل سوم چیست و چه کاربردهایی دارد را نیز فرهادی در سخنرانی‌های خود بارها توضیح داده است.

در تقسیم‌بندی دانشگاه‌ها به نسل اول، دوم و سوم می‌توان این‌گونه بیان کرد که دانشگاه نسل اول دانشگاه‌های آموزش‌ محور هستند که فعالیت آن‌ها به‌صورت آموزش‌محوری تا دهه اول انقلاب ادامه داشت که هدف و وظیفه آن دانشگاه، ارائه آموزش و صدور مدرک تحصیلی بود و این دانشگاه‌ها برای توسعه کشور به تربیت نیروهای مجرب آموزش‌دیده می‌پرداختند.

دانشگاه نسل دوم نیز دانشگاه‌های پژوهش محور هستند که این نسل از دانشگاه ضمن فعالیت‌های آموزشی مختص دانشگاه نسل اول توجه بیشتری به مباحث پژوهشی و کاربردی داشته و خروجی آن افزایش تعداد مقالات ایران در میان کشور‌های پیشرفته بود.

دانشگاه نسل سوم به این مفهوم بیان شد که دانشگاه صرفاً مکانی برای یادگیری یک سری آموزه‌های صرف نیست و همچنین دیگر مکانی نیست که فقط پروژه‌های تحقیقاتی را در راستای اهداف اقتصادی صنایع انجام دهد، بلکه علاوه بر آنکه تمام این اهداف را همچنان پیش می‌برد، فارغ‌التحصیلانی را به جامعه ارائه می‌دهد که دانش را در کنار پژوهش‌های کاربردی به خدمت گرفته و با نوآوری کار می‌آفرینند.

دانشگاه نسل سوم یا کارآفرین علاوه بر تولید علم و تربیت نیروی انسانی موردنیاز توسعه در راستای تجاری‌سازی علم و تأسیس شرکت‌های دانش‌بنیان قدم برمی‌دارد و محور فعالیت‌های دانشگاه نسل سوم بر کارآفرینی است.

و بر این مبنا وزیر علوم در بیشتر سخنرانی‌هایش واژه دانشگاه نسل سوم را به کار می‌برد و دانشگاه‌‌ها را برای ماموریت‌گرایی و نسل سوم شدن تشویق می‌کند.

وزیر علوم توجه به دانشگاه‌های کارآفرین و اقتصاد دانش‌بنیان را از مهم‌ترین موارد موردتوجه دولت در برنامه ششم توسعه می‌داند و می‌گوید: ما باید بتوانیم به سمت دانشگاه‌های کارآفرین و نسل سوم پیش‌ برویم.

 

معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهور نیز بر بحث کارآفرینی دانشگاه‌ها تأکید بسیاری دارد.

ستاری دانشگاه‌هایی که به‌جای کارآفرینی صرفاً مدرک تحصیلی صادر می‌کنند را دانشگاه نفتی برشمرده و می‌گوید: دانشگاه نفتی فارغ‌التحصیلانی تحویل جامعه می‌دهد که تصورشان از اشتغال، استخدام دولتی است.

وی جای کارآفرینی در دانشگاه‌ها را خالی می‌داند و معتقد است: کارآفرینان باید موردحمایت قرارگرفته و حتی اگر دچار شکست شدند بازهم از آن‌ها حمایت شود چراکه اقدام آن‌ها برای کارآفرینی و عدم ورود به بدنه دولت ستودنی و ارزشمند است.

اینکه مسئولان رده‌بالای نظام آموزشی و علمی کشور بر ایجاد دانشگاه نسل سوم تأکید دارند این سؤال را سبب می‌شود که در حال حاضر دانشگاه‌های کشور چقدر در تحقق دانشگاه نسل سوم یا همان کارآفرین و ماموریت‌گرا پیش رفته‌اند.

وزیر علوم در رابطه بااینکه برای تحقق دانشگاه نسل سوم چقدر پیشرفت کرده‌ایم، می‌گوید: موضوع دانشگاه‌های نسل سوم و جدید با جدیت بررسی و پیگیری می‌شود و بر این اساس نیز برخی از دانشگاه‌های کشور در حال حرکت در این مسیر هستند، هرچند که سخن از محصولات دانشگاه‌های نسل سوم زود است.

خسرو پیری مدیرکل دفتر برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری علم و فناوری وزارت علوم نیز حرکت به سمت نسل سومی شدن دانشگاه‌ها و ایجاد دانشگاه کارآفرین را اولویت وزارت علوم در دانشگاه‌ها دانسته و می‌گوید: دانشگاه نسل سوم یک حرکت جدید است که باید ببینیم آیا در دانشگاه‌ها آغازشده یا خیر، این حرکت شروع‌شده و رؤسای دانشگاه با مأموریت خود کاملاً آشنا هستند. رؤسای دانشگاه از این مأموریت پشتیبانی کردند و در حال حاضر بحث ایجاد مراکز نوآوری و دفاتر کارآفرینی مطرح است که به عملیاتی شدن بخشی از این مأموریت و حمایت دانشگاه‌ها از اساتید برای تقویت کارآفرینی کمک می‌کند.

پیری در رابطه با اقدامات وزارت علوم برای نسل سومی شدن دانشگاه‌ها می‌گوید: ما هم در وزارتخانه بسترهایی را فراهم می‌کنیم به‌طوری‌که در حال حاضر این مسئله مطرح است که اساتید چگونه شرکت دانش‌بنیان ایجاد کنند و فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی به چه صورت باید انجام گیرد که بر این اساس آیین‌نامه شرکت‌های دانش‌بنیان اساتید و شرکت‌های مشارکتی با دانشگاه‌ها تدوین شده است، این آیین‌نامه یک بستر برای تحقق دانشگاه نسل سوم است یعنی شرایط پشتیبانی حضور اساتید در بحث فناوری فراهم می‌شود، البته هدف این نیست که تمام اساتید شرکت‌های دانش‌بنیان ایجاد کنند بلکه هدف این است که کارهای تحقیقاتی آزمایشگاهی به‌صورت یک نوآوری و امتیاز دربیاید.

اینکه ایجاد دانشگاه نسل سوم چقدر می‌تواند به فعالیت دانشگاهی و اقتصادی کشور کمک کند در عمل مشخص می‌شود ولی با توجه به تأکید مسئولان بر تشکیل چنین دانشگاهی این انتظار را ایجاد می‌کند که دانشگاه نسل سوم مانند برخی واژه‌های به کار برده شده دیگر تنها در حد حرف و سخنرانی باقی نماند.