استارت‌آپ‌ها و اقتصاد دیجیتال در افق ۱۴۰۴ ایران

استارت‌آپ‌ها و اقتصاد دیجیتال در افق ۱۴۰۴ ایران

ایران تا امروز فقط به ۲۰ درصد آنچه که در سال ۱۳۸۴ به‌عنوان سند چشم‌انداز ۱۴۰۴ ایران پیش‌بینی کرده بود، رسیده است. در این سال‌ها سرعت رشد اقتصادی و صنعتی کشورهای منطقه بالا گرفت و درنتیجه، رشد اقتصادی کشور با آنچه در سند چشم‌انداز پیش‌بینی‌ شده بود، همگام نبود. سال‌ها بعد از متوقف ماندن اجرای این برنامه، با چراغ سبز دولت روحانی بعد از برجام موتور بخش‌های مختلف برای رسیدن به چشم‌انداز بزرگ دوباره روشن شد. راه‌حل‌های تازه‌ای اخیرا ارایه‌شده که می‌تواند در فرصت کوتاه‌تر نسبت به گذشته، بخش قابل‌توجهی از چشم‌انداز ۱۴۰۴ را در دسترس قرار بدهد. استارت‌آپ‌ها، دولت الکترونیک و اقتصاد دیجیتال سه رکن مهمی هستند که در چند سال اخیر باعث رشد قابل‌توجه کشورها در دنیا بوده‌اند و قرار است ایران نیز با گسترش دادنشان راه پیشرفت را سریع‌تر طی کند. قرار است در همایش «نقش فناوری اطلاعات در تحقق افق ۱۴۰۴ ایران» که ۲۸ و ۲۹ آبان ماه در سالن اجلاس سران برگزار می‌شود، شرایط رسیدن به این چشم‌انداز با حضور بخش‌های مختلف اقتصاد بررسی شود.

نابودی رانت و امضاهای طلایی
فریدون وردی‌نژاد، مشاور رسانه‌ای دفتر ریاست‌جمهوری و رییس همایش «نقش فناوری اطلاعات در تحقق افق ۱۴۰۴ ایران» با اشاره به نیاز جدی کشور به تحول دیجیتال، به‌خصوص در زمینه‌های دولتی و اقتصادی تأکید کرد: «ارتباط دقیق و شفاف بخش‌ها با یکدیگر در بستر فناوری اطلاعات باعث جلوگیری از شکل‌گیری رانت و رونق امضاهای طلایی خواهد شد. هدف از برگزاری این همایش، تسهیل امور اقتصادی در بخش‌های دولتی و خصوصی با کمک اقتصاد دیجیتال است. بخش قابل‌توجهی از ثروت در عرصه بین‌المللی به اقتصاد دیجیتال وابسته است.»
پیش‌تر هم سامانه‌های مبتنی بر فناوری اطلاعات در زمینه‌های مختلف به‌کار گرفته‌شده‌اند و نتایج مثبتی داشته‌اند؛ ازجمله پایش زمین‌های کشاورزی و مراکز توزیع آب و برق باعث صرفه‌جویی قابل‌توجه منابع شده بود. این‌طور که فریدون وردی‌نژاد در نشست خبری همایش «ایران ۱۴۰۴» گفت، ‌قرار است چگونگی استفاده از فناوری اطلاعات در بخش‌های مختلف صنعت، کشاورزی، سلامت، خدمات، در بخش نرم‌افزار و سخت‌افزار و تولید محتوا، اصلاح روش‌ها و فرایندها در سطح دولت و بخش‌های خصوصی به بحث گذاشته شود.

شتاب اقتصادی با استارت‌آپ‌ها
همایون حیدری، دبیر کل این همایش با اشاره به قابلیت‌های مهم استارت‌آپ‌ها و اقتصاد دیجیتال در سرعت بخشیدن به پیشرفت کشور تأکید کرد: «بنابر آنچه در سال ۱۳۸۴ از چشم‌انداز ایران در ۲۰ سال بعد تعیین‌شده بود، ما باید تا امروز به ۵۰ درصد اهداف تعیین شده می‌رسیدیم. به‌خاطر متوقف ماندن فعالیت‌ها و البته، کمتر بودن رشد اقتصادی نسبت به پیش‌بینی‌ها یا رشد بسیار سریع کشورهای منطقه حدود ۲۰ درصد این اهداف تا امروز محقق شده است. درعین‌حال، شرایط دنیا نیز تغییر کرده است. اگر ۲۰ سال قبل، تویوتا، مرسدس بنز و غول‌های صنعتی پول‌سازان اصلی دنیا بودند، این روزها شرایط تغییر کرده و ما باید روش کار کمپانی‌های بزرگی مثل اپل، آمازون، ‌هواووی، اوبر و... را که عمر کمتر و بازدهی بسیار بیشتری دارند در پیش بگیریم و اقتصادمان را در حوزه‌های دیجیتال فعال کنیم. این همایش برای بررسی شرایط اجرای این هدف برگزار خواهد شد.»

نخبه‌های مهاجر؛ دروازه ورود استارت‌آپ‌های خارجی

فریدون وردی‌نژاد، رییس همایش «ایران ۱۴۰۴» درباره نقش مهم استارت‌آپ‌ها در آینده ایران می‌گوید و این‌که دولت قرار است برنامه‌هایی برای رشد و پویایی این کسب‌وکارهای جدید اجرا کند. ورود استارت‌آپ‌های غیرایرانی به بازار داخلی کشور و نقش‌آفرینی آن‌ها در اقتصاد ایران نیز موضوع مهم دیگری است که رییس این همایش بین‌المللی تأکید دارد، نخبه‌های مهاجر ایرانی می‌توانند در تحقق آن نقش مهم و جدی ایفا کنند.

   بخش مهمی از اقتصاد آینده در تمام دنیا استارت‌آپی خواهد بود. در همایش پیش‌رو نیز قرار است به‌طور ویژه‌ای درباره توسعه اکوسیستم استارت‌آپی در کشور هم‌اندیشی شود. دقیقا چه برنامه‌هایی دارید؟
استارت‌آپ‌ها نیازهای زیادی دارند. نخستین مساله مورد بحث درباره استارت‌آپ‌ها این است که بدانیم قرار است چطور مورد پشتیبانی مادی و معنوی قرار بگیرند. نکته دوم این است که چطور دست این کارآفرینان نو در دست کسانی قرار بگیرد که توانایی پشتیبانی از آن‌ها را دارند. سوم اینکه چطور بتوانیم آن‌ها را به سمتی ببریم که بتوانند کالا و خدمات ارائه کرده و فقط در سطح ایده و گفت‌وگو باقی نمانند. برای بررسی این مسائل، یک سلسله پروژه در قالب پنل، کارگروه و نمایشگاه خواهیم داشت.

   قرار است همایشی در سالن بین‌المللی تهران برگزار شود و طبعا مهمانان خارجی نیز در آن حضور خواهند داشت. آیا استارت‌آپ‌های خارجی که می‌توانند در بازار ایران نقش ایفا کنند نیز به این برنامه دعوت شده‌اند؟ راهی برای جذب آن‌ها به بازار داخلی وجود دارد؟
همایش قطعا مهمانان خارجی خواهد داشت اما درباره جزییات آن بعدا اطلاع‌رسانی می‌کنیم؛ اما از طرف دیگر، ورود استارت‌آپ‌های خارجی به کشور و منطقه‌ای کردن ارتباط آن‌ها در گرو همکاری نخبه‌های ایرانی است که به دلایل اجتماعی، اقتصادی، تحصیلی و... در خارج از ایران سکنی دارند. آن‌ها چون زبان، فرهنگ و سلیقه این استارت‌آپ‌ها را می‌شناسند و با طرف ایرانی نیز آشنا هستند، می‌توانند در جذب استارت‌آپ‌ها نقش جدی ایفا کنند. فقط بحث اینکه شعبه‌ای در ایران داشته باشند مطرح نیست. فکر، سرمایه، دانش و اطلاعات استارت‌آپ‌های ایرانی می‌تواند برای ما مفید باشد. تجربه مشابه این در چین، اندونزی، مالزی و... استفاده شده و بهره‌وری خوبی داشته است.

   همایش پیش رو از طرف دولت برگزار می‌شود. از طرفی چند وقتی است به‌نظر می‌رسد بخش‌های غیرخصوصی و شبه‌دولتی تمایل زیادی برای ورود به بازار استارت‌آپی ایران داشته‌اند. آن‌هم درحالی‌که در تمام دنیا، ‌استارت‌آپ را بخش خصوصی اداره می‌کند. دولت برای اینکه اکوسیستم کاملا خصوصی بماند و به آفت دولتی‌شدن گرفتار نشود، چه برنامه‌ای دارد؟

دولت تلاش دارد تا به‌اندازه ممکن بدنه‌اش را لاغرتر کرده و درعین‌حال، چابک‌تر از گذشته عمل کند. با این حساب، دولت اصلا دنبال این نیست که اقدامات اجرایی و پروژه‌ها را وارد سیستم خودش بکند بلکه برعکس دنبال این است که از بخش‌های خصوصی و تعاونی‌ها حمایت به عمل آورده و آن‌ها را تقویت کند. متأسفانه در سیستم‌های اقتصادی مثل ایران، تفکیک کردن اقتصاد دولتی و خصوصی دشوار است و به همین دلیل، رسیدن به این هدف قطعا زمان می‌برد اما این را می‌دانیم که سیاست دولت این نیست که اقتصاد را دولتی و وابسته به‌خود بار بیاورد. واقعیت این است که دولت نه اقتصاد را به خوبی بلد است، نه مجری و پیمانکار خوبی است. این دستگاه فقط می‌تواند حمایتگر خوبی باشد و در تلاش است که چنین نقشی را ایفا کند.