fa-IR
گزارش کارگاه آموزشی «توسعه کسب‌و‌کارهای محلی با استفاده از فناوری اطلاعات»

گزارش کارگاه آموزشی «توسعه کسب‌و‌کارهای محلی با استفاده از فناوری اطلاعات»

کارگاه آموزشی توسعه‌ کسب‌و‌کارهای محلی با استفاده از فناوری اطلاعات با هدف «ارتقا کسب‌و‌کارهای بومی و استفاده از فناوری اطلاعات در توسعه کسب‌و‌کارهای سنتی» روز چهارشنبه ۱۷ مردادماه ۹۷ در سالن کنفرانس پارک علم و فناوری هرمزگان برگزار شد.

پس از آشنایی با حضار، در ابتدا «حسین رئیسی» مدرس کارگاه، تعریفی از استارت‌آپ و کسب‌و‌کارهای نوپا ارایه کرد و برای معرفی کسب‌وکارهای سنتی گفت: مثال‌های متعددی از این کسب‌و‌کارها وجود دارد؛ از سوپرمارکت‌ها، آرایشگاه‌ها، خرازی‌ها، املاک و سایر کسب‌و‌کارها در مقیاس محلی تا بوتیک‌ها، نمایشگاه‌ها، رستوران‌ها، و فروشگاه‌های بزرگ شخصی در مقیاس منطقه‌ای و شهری، همه و همه با ویژگی‌های مشترکی که ارایه شد جزو کسب‌و‌کارهای سنتی لحاظ می‌شوند.

او اشاره کرد که استارت‌آپ یک مفهوم همزاد با «کسب‌و‌کار» و «کارآفرینی» و اصطلاحی غیربومی و واژه‌ای وارداتی است که اغلب معادل «شرکت نوپا » یا «سازمان موقّت» تعریف و تعبیر می‌شود. به زبان ساده می‌توان گفت که استارت‌آپ همان تبدیل ایده به یک کسب‌و‌کار موفق است. شرکت‌هایی مانند وایبر، واتساپ، تلگرام و... نمونه‌هایی از یک استارت‌آپ هستند که با بهره‌گیری از دانش مناسب و البته، استفاده از فرصت‌ها توانستند به مثالی موفق در این زمینه تبدیل شوند.
استارت‌آپ‌‌‌ها سازمان‌های نوپایی هستند که در مرحله توسعه و تحقیقات بازار هستند. شرکت‌های بزرگی مانند مایکروسافت، گوگل، فیس‌بوک که هم‌اکنون در فهرست بهترین شرکت‌های دنیا قرار دارند؛ ابتدا نوعی استارت‌آپ‌‌‌ بوده‌اند. استارت‌آپ‌‌‌‌ها معمولاً بر پایه یک ایده نوآورانه و تشکیل یک تیم کاری به وجود می‌آیند. مشخصه بارز آن‌ها خاصیت رشد و گسترش‌پذیری در آینده است. گسترش سریع و بیش از انتظار و احتمال بازگشت سرمایه جالب‌توجه در آینده، همان جذابیتی است که سرمایه‌گذاران ریسک‌پذیر را به‌طرف استارت‌آپ‌‌‌‌ها جذب می‌کند.

یک مدل کسب‌و‌کار (که از آن به نقشه یا طرح کسب‌و‌کار یاد می‌شود) ابزاری است که سازمان و بنگاه تجاری به‌وسیله آن می‌تواند درآمد و سود به دست آورد.
مدل کسب‌و‌کار درواقع خلاصه‌ای از روشی است که شرکت قصد دارد به مشتریان خود خدمات ارایه دهد و شامل برنامه‌ریزی در دو مرحله استراتژی (اینکه سازمان قصد دارد چه‌کاری انجام دهد) و پیاده‌سازی (اینکه سازمان چگونه طرح و برنامه خود را انجام خواهد داد) است.
مدل کسب‌و‌کار، طرح‌ها و ایده‌های سازمان را به ارزش‌های اقتصادی تبدیل می‌کند. مدل کسب‌و‌کار نشان می‌دهند که یک شرکت چگونه با تعیین کردن جایگاه در زنجیره ارزش، کسب درآمد می‌کند که شامل موضوعات مختلفی درباره کسب‌و‌کار است که عبارتند از کارآفرینی، استراتژی‌ها، مسائل اقتصادی، سرمایه‌گذاری، عملکرد‌ها و بازاریابی است.
توضیح ساده‌تر اینکه یک مدل کسب‌و‌کار توضیح می‌دهد که یک کسب‌و‌کار چگونه می‌تواند برای خود جایگاهی در زنجیره ارزش پیدا کند و چگونه می‌تواند به ثبات لازم برسد تا درآمدزایی کند.
در حالت کلی یک مدل کسب‌و‌کار را روشی معرفی می‌کنند که یک سازمان و بنگاه با استفاده از آن می‌تواند به ثبات لازم دست پیدا کند و درآمدزایی کند.

همچنین رییسی افزود به‌طورکلی پنج سال گذشته و به‌ویژه از اواسط سال ۲۰۰۲ شرکت‌های مختلف در سراسر دنیا با تغییرها و تحول‌های فراوانی روبرو بوده‌اند. شرکت‌های بزرگی همچون انرون با کسری بودجه و IBM با تعدیل و بازنگری ساختاری سروصدای زیادی به پا کردند. تغییرات و عدم ثبات اقتصادی در اثر تغییر ساختار اقتصادی دنیا و افزایش رقابت‌های تجاری، بسیاری از متدهای به‌کاربرده شده در اقتصاد سنتی را حذف کرد.
به‌عنوان‌مثال در زمینه فروش سریع  کامپیوترهای شخصی، شرکت Dell تلاش کرد تا با استفاده از شیوه فروش مستقیم برای مشتریانش سودمندتر باشد، این درست زمانی بود که رقیب قدیمی‌اش یعنی HP همچنان در حال تلاش و کش‌وقوس رسیدن به یک مشی مناسب بود.
پیشرفت بی‌رحمانه مایکروسافت باوجود احساس خطری که از سوی تحلیلگران مطرح می‌شد، زمانی که شرکت SUN به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های دنیای کامپیوتر در دام مشکلات عدیده‌ای افتاد، به نظر غیرقابل توقف بود، چرا که مایکروسافت توانسته بود بر اساس موقعیت سنجی مناسبی بازار نرم‌افزارهای اداری و سیستم‌عامل را از آن خود کند و SUN تنها زمانی توانست دوباره به اوج رقابت با مایکروسافت بازگردد که تکنولوژی JAVA را در برابر Net. توسعه داد.
شرکت‌های بزرگی که کسی فکر نابودی آن‌ها را نمی‌کرد، مجبور شدند برای ادامه حیات با ادغام در یکدیگر موافقت کنند. مهم‌ترین نمونه خریداری شدن People Soft توسط شرکت Oracle بود.

کسب‌و‌کارهای خانگی در ایران سابقه طولانی دارند و طی قرن‌های گذشته انواع بسیاری از محصولات مصرفی و هنری به‌صورت صنایع‌دستی توسط هنرمندان خانگی، به‌ویژه بانوان و دختران خوش‌ذوق عشایر و روستاها، تولیدشده است. امروزه نیز این کسب‌و‌کارها ازنظر ایجاد شغل و نوآوری در عرصه محصولات یا خدمات، موجب تنوع و دگرگونی زیادی در اجتماع و اقتصاد هر کشوری می‌شود. به‌‌خصوص برای جوانان و زنان نقطه شروع مناسبی برای راه‌اندازی کسب‌و‌کار شخصی است، زیرا راه‌اندازی آن در مقایسه با دیگر مشاغل به دلیل تنوع در عرضه تولیدات یا انعطاف در زمان و مکان ارایه خدمات و محصولات، طرفداران زیادی پیدا کرده است، به‌طوری‌که بسیاری از دولت‌ها می‌کوشند، راه‌اندازی آن را در میان اقشار گوناگون مردم به‌خصوص زنان رواج دهند. دولت ایران نیز در چند سال اخیر توجه خاصی به کسب‌و‌کارهای خانگی داشته و با تصویب قانون حمایت از مشاغل خانگی، تسهیلات ویژه‌ای را برای شاغلان این عرصه در نظر گرفته است.

توسعه یک راهبرد بازاریابی، یکی از اصول حیاتی در هر کسب‌و‌کاری به شمار می‌رود. در حقیقت بدون وجود یک برنامه بازاریابی، تمامی تلاش‌های سازمانی تصادفی و بی‌نتیجه خواهند بود.

بازاریابی هنر پیدا کردن مشتریان بالقوه برای محصولات یا خدمات به ساده‌ترین روش ممکن است. دارندگان کسب‌و‌کارهای خانگی ممکن است آشنایی چندانی با ادبیات و مفاهیم بازاریابی مرسوم نداشته باشند، اما از ارزش بازاریابی خوب آگاهی دارند. در حقیقت مهم نیست که مالک کسب‌و‌کار چه مقدار سرمایه یا محصول در اختیار دارد یا تا چه میزان فرایندهای تولیدی را به‌درستی انجام داده است. اگر او فاقد توانایی کافی برای ارا‌یه محصولات و پیشبرد اهداف کسب‌و‌کار خود باشد، فرصت را ازدست‌داده است و چنین توانایی‌ای درواقع همان مهارت و توانایی بازاریابی است.

این در حالی است که کسب‌و‌کار خانگی به دلیل محدودیت در سرمایه مالی قادر به اختصاص بودجه‌ای مجزا به فعالیت‌های بازاریابی و مقابله با رقبا نیست. به همین دلیل همواره به دنبال راهی کم‌هزینه‌تر و سریع‌تر برای شناسایی رقباست. کسب‌و‌کارهای خانگی می‌توانند با در نظر گرفتن موارد زیر اطلاعات موردنیاز خود را در مورد رقبا، کالاها و محصولات جدید و فرصت‌های نوظهور در بازار به دست آورند و در بازاریابی و فروش محصولات خود موفق باشند:

  • پایش مستمر محیط بازار (و برآورد میزان تقاضای بازار)
  • برقراری تعامل با توزیع‌کنندگان و توجه به کانال توزیع به‌عنوان عاملی مؤثر در رشد فروش و انتقال

 

 ارزش به مشتریان

  • تعامل دوجانبه با مشتریان و جمع‌آوری اطلاعات در خصوص مشتریان: مزیت بازاریابی در کسب‌و‌کارهای خانگی نسبت به کسب‌و‌کارهای بزرگ، صراحت آن‌ها در برقراری ارتباط نزدیک با مشتریان است. آن‌ها بیش از هر چیز تعامل و ارتباطات محاوره‌ای با مشتریان را ترجیح می‌دهند، وقت بیشتری صرف آن‌ها می‌کنند و از نظرات و پیشنهادات آن‌ها در بهبود فرایند خود بهره می‌گیرند.
  • پایش مستمر عملکردهای رقبا
  • جست‌وجو در اینترنت

 

به‌منظور بازاریابی هرچه بهتر محصولات خود به موارد زیر نیز توجه فرمایید:

  • راه‌اندازی سایت و ایمیل و فروش محصولات به‌صورت آنلاین (در قسمت بازاریابی الکترونیک به این موضوع پرداخته‌شده است
  • توجه به مزیت رقابتی و تولید محصولاتی متفاوت با محصولات رقبا
  • توجه به چرخه عمر یک محصول یا خدمت در تولید آن و به‌روز کردن تولیدات: با توجه به این موضوع که هر محصولی در بازار دارای منحنی عمر است و در صنعت پوشاک، به دلیل تغییرات فصلی و سبک پوشش مردم، محصولات مدام در حال تغییرند، تولیدکننده باید محصولات خود را با توجه به فصل و مد روز در بازار ارایه دهد.
  • دادن حق انتخاب به مشتری با ارایه محصولات متنوع
  • طراحی محصولات بر اساس نیازهای مشتریان هدف
  • ارایه خدمات یا محصولات با کیفیت بالا به مشتری
  • استفاده از ابزارها یا راه‌های متفاوت برای جلب رضایت مشتری

او همچنین از عوامل اثرگذار بر نابودی کسب‌و‌کارهای سنتی و لزوم توسعه کسب‌و‌کارهای محلی با استفاده از فناوری اطلاعات سخن گفت و از نمونه کسب‌و‌کارهای محلی موفقی که با استفاده از فناوری اطلاعات توسعه‌یافته‌اند نام برد.

رییسی سپس به معرفی فروشگاه‌هایی مانند آمازون که از بزرگ‌ترین  کسب‌و‌کارهای مجازی در سطح دنیا است و سایت‌هایی مانند بامیلو (بازار اینترنتی) و دیجی کالا (فروشگاه اینترنتی(از موفق‌ترین نمونه‌های ایرانی آن می‌باشند پرداخت.

در مورد چالش‌های کسب‌و‌کار سنتی و محلی در مواجهه با تغییرات فناوری، هر یک از کسب‌و‌کارها باید برای تغییرات شرایط فناوری کشور  برنامه‌ریزی مناسبی داشته باشند و به‌موقع و متناسب با شرایط موجود، واکنش مناسبی نشان دهند.

او سپس به توسعه و بازاریابی کسب‌و‌کارهای خانگی با استفاده از فناوری اطلاعات اشاره کرد و گفت: شبکه‌های اجتماعی به‌عنوان یک منبع قدرت بی‌همتا برای معرفی و تبلیغات محصولات شما است و در ادامه به شبکه‌های اجتماعی محبوبی مانند اینستاگرام اشاره کرد که می‌توان برای بازاریابی کسب‌و‌کار و دستیابی به مشتریان جدید از آن استفاده کرد.

و اما نکته آخر در جهان امروز طراحی مدل‌های کسب‌وکار به‌طور فزاینده‌ای  از اهمیت برخوردار شده است چرا که استراتژی‌ها به‌آسانی قابل تقلید و تکرار شده‌اند. ابداع یک مدل کسب‌و‌کار  نمایانگر حد بالای تغییرات در ابداع محصولات یا فرایندهای جدید است.
با بهره‌گیری از مزیت‌های رقابتی مختلف یک مدل کسب‌و‌کار جدید می‌تواند باعث پرش و جهش قابل‌توجهی در رقابت‌های اقتصادی باشد.
قابلیت‌های بهره‌برداری از فناوری اطلاعات به‌صورت کلی و بهره‌برداری از اینترنت به‌صورت خاص نشان می‌دهد که رقابت‌های تجاری فارغ از زمان و مکان صورت می‌پذیرد. در شرایط حاضر و با توسعه سیستم‌های اطلاعاتی و ارتباطی تنها سازمان‌های سنتی هستند که بر موقعیت‌های خود و عدم‌تغییر تاکید می‌ورزند.