گزارش کارگاه آموزشی «طراحی سریع وب‌سایت با سیستم مدیریت محتوا»

گزارش کارگاه آموزشی «طراحی سریع وب‌سایت با سیستم مدیریت محتوا»

کارگاه آموزشی «طراحی سریع وب‌سایت با سیستم مدیریت محتوا» روز پنج‌شنبه و جمعه ۱۱ و ۱۲ مردادماه ۱۳۹۷ به مدت دو روز، از سوی مرکز توانمندسازی و تسهیل‌گری کسب‌و‌کارهای نوپای فاوا در سالن کنفرانس پارک علم و فناوری هرمزگان برگزار شد.

این کارگاه در تکمیل مباحث کارگاه کاربرد CMS در کسب‌وکارهای اینترنتی، برای توانمندسازی تیم‌های استارت‌آپی و کسب‌و‌کارهای نوپا، و مستقل شدن آن‌ها برای طراحی سریع وب‌سایت برگزار شد.

«حسین رییسی» مدیر مرکز نوآوری پارک علم و فناوری هرمزگان و مدرس کارگاه، ابتدا مقدمه‌ای در مورد انواع سیستم‌های مدیریت محتوا و مقایسه‌ آن‌ها با یکدیگر ارایه کرد و گفت: برای راه‌اندازی وب‌سایت می‌توانید توسط نرم‌افزارهای مختلفی سایت خودتان را راه‌اندازی کنید.

او به توضیح سیستم مدیریت محتوای wordpress پرداخت و گفت: امروزه هر کسب‌و‌کار نیازمند یک بستر وب‌سایت است و کسب‌و‌کارهای نوپا اگر بخواهند به حیات خود ادامه دهند نیازمند بستری آنلاین هستند.

کارگاه طراحی وب‌سایت به‌صورت عملی برگزار شد و در پایان هر یک از افراد شرکت‌کننده‌ در کارگاه قادر بودند وب‌سایت دلخواه خود را طراحی کنند و تغییراتی روی آن انجام دهند.

 

وب‌سایت چیست؟

وب‌سایت اصطلاحا به مکانی در اینترنت گفته می‌شود که یک صفحه یا تعداد بیشتری از صفحات را در خود جا داده است. به‌بیان‌دیگر به مجموعه‌ای از صفحات در اینترنت که متعلق به مکان خاصی هستند، اصطلاحا وب‌سایت گفته می‌شود.

 

معرفی و نصب وردپرس

  • صفحاتی از متن،عکس، فیلم و صدا
  • دارای یک آدرس اینترنتی خاص (URL)
  • دارای لینک‌های متنوع و متصل‌به‌هم
  • نگه‌داری روی سرور میزبان

 

نصب وردپرس روی ساب دامین این امکان را به شما می‌دهد تا به‌جای دامنه اصلی سایت خود از یک ساب دامنه و یا یک ساب فولدر استفاده کرده و وردپرس را در آنجا نصب کنید. قابلیتی که نصب وردپرس روی ساب دامین برای شما فراهم می‌کند این است که می‌توانید از امکان نصب دو وردپرس در یک هاست استفاده کرده و سایتی که در ساب دامنه وردپرس نصب و راه‌اندازی کردید را به‌صورت کلی از سایتی که در دامنه اصلی قرار دارد جدا کنید. حالا می‌تواند این کار به این شکل باشد که هر دو سیستم مدیریت محتوای شما وردپرس باشد و یا اینکه از سایر سیستم‌های محتوا استفاده کنید. درهرصورت فرقی ندارد و شما می‌توانید در ساب فولدر یک سایت مجزا راه‌اندازی کنید که کلیه موارد از دامنه اصلی جدا خواهد بود. اگر شما اقدام به نصب وردپرس در ساب فولدر هم بکنید حتی در هنگام معرفی سایت وردپرسی به گوگل هم لازم است تا با مراجعه به کنسول جستجوی گوگل ساب دامنه‌ای که وردپرس را روی آن نصب کردید را به‌عنوان یک سایت جدا در وردپرس معرفی کنید.

 

آموزش نصب وردپرس روی ساب دامین

اما قبل از اینکه به نحوه نصب وردپرس در ساب دامنه یا نصب وردپرس در ساب دایرکتوری بپردازیم لازم است تا یک مقایسه بر روی آن داشته باشیم و ببینیم در حالت کلی وقتی اقدام به نصب وردپرس در زیر دامنه می‌کنید چه تفاوت‌هایی در سایت شما ایجاد خواهد شد.

برای نصب وردپرس در یک زیر دامنه و یا نصب وردپرس در یک دایرکتوری ما با دو حالت مواجه خواهیم بود که اگر آموزش نصب وردپرس شبکه یا چند سایت را مطالعه کرده باشید به‌صورت کامل به آن پرداختیم و در اینجا هم آن را تکرار می‌کنیم. وقتی اقدام به نصب وردپرس جدا از دامنه خودتان می‌کنید دو حالت برای شما وجود خواهد داشت.

 

استفاده از وردپرس در ساب دامنه یا پوشه ازنظر سئو

اگر بخواهیم ازنظر سئو و بهینه‌سازی به انتخاب اینکه وردپرس را در یک ساب دامنه و یا یک پوشه نصب کنیم برسیم دقیقا دو حالت زیر برای ما رخ خواهد داد.

  • حالت اول این است که شما وردپرس را در یک پوشه نصب می‌کنید که برای دسترسی و مشاهده سایت در این حالت باید به آدرسی مثل https://mizbanfa.net/blog مراجعه کرده و برای مشاهده سایت و حتی مدیریت سایت از این دایرکتوری استفاده کنید.
  • حالت دوم این است که شما برای این دایرکتوری که ایجاد کردید یک ساب دامنه تعریف می‌کنید و با مراجعه به ساب دامین می‌توانید سایت را مشاهده و مدیریت کنید که در این حالت آدرس شما چیزی مثل https://blog.mizbanfa.net خواهد بود.

 

حالا که با این حالت آشنا شدید ممکن است از خودتان سوال کنید که ازنظر سئو و بهینه‌سازی نصب وردپرس روی کدام حالت بهتر خواهد بود؟ ازآنجایی‌که استفاده از ساب دامنه به‌عنوان یک زیر دامنه در موتورهای جستجو در نظر گرفته خواهد شد بنابراین موتور جستجو هر آدرسی که در این ساب دامنه قرار داشته باشد را به‌عنوان یک سایت مجزا در نظر می‌گیرد و دقیقا رفتاری که با آن خواهد داشت مثل این خواهد بود که شما از دو دامنه جدا برای نصب وردپرس استفاده کرده باشید. اما در حالتی که وردپرس را در یک پوشه نصب کنید این حالت رخ نمی‌دهد و بخشی از اعتبار دامنه اصلی به وردپرسی که در پوشه نصب کردید تعلق خواهد گرفت. پس در این حالت می‌تواند تاثیر بهتری روی سئو سایت شما داشته باشد و به همین خاطر هم هست که سایت‌هایی بزرگ همچون «میزبان‌فا» برای بخش پایگاه دانش و وبلاگ خودشان به‌جای ساب دامنه از یک فولدر برای این کار استفاده می‌کنند. اما این نکته را به خاطر داشته باشید که در این حالت هم وردپرسی که نصب کردید به‌عنوان یک سایت جدا در نظر گرفته می‌شود. بنابراین برای هر دو حالت لازم است تا اقدام به ثبت سایت در گوگل کنید.

 

برای نصب وردپرس در ساب دایرکتوری لازم است تا مراحل زیر را به ترتیب طی کنید:

  • ساخت ساب دایرکتوری و ثبت ساب دامنه برای دایرکتوری ساخته‌شده در هاست
  • آپلود فایل‌های وردپرس در دایرکتوری ساخته‌شده و خارج کردن آن‌ها از حالت زیپ
  • ساخت پایگاه داده وردپرس
  • نصب وردپرس در ساب دامنه

 

همان‌طور که می‌بینید کلیه مراحل نصب وردپرس در ساب دامین درست مشابه کارهایی هست که در هنگام نصب وردپرس در هاست دایرکت ادمین یا سی پنل انجام می‌دهیم با این تفاوت که مسیر موردنظر برای نصب جدا از دامنه اصلی خواهد بود و بعدازاینکه همه این مراحل را طی کردید وردپرس در ساب دامنه و یا ساب دایرکتوری نصب‌شده و می‌توانید از آن استفاده کنید.

 

مرحله اول: ساخت ساب دامنه در هاست سی پنل

ابتدا برای ساخت ساب دامنه وارد هاست خود شده و سپس روی دکمه Subdomains کلیک کنید تا به صفحه ساخت ساب دامنه در هاست سی پنل مراجعه کنید.

بعدازاینکه به صفحه ساخت ساب دامنه در هاست سی پنل هدایت شدید، آدرس دلخواه خودتان را برای ساب دامنه وارد کنید.

برای این منظور ابتدا از قسمت Create a Subdomain در فیلد subdomain قادر هستیم نام ساب دامنه موردنظرمان که تصمیم داریم بسازیمش را وارد کنیم، ما در اینجا تایپ می‌کنیم blog و از قسمت domain هم قادر هستیم نام دامنه‌ای که می‌خواهیم برای ساب دامین بسازیم را انتخاب کنیم، این فیلد برای کسانی کاربرد دارد که می‌خواهند برای ادان دامین خود و یا پارک دامین خود ساب دامین ایجاد کنند، مثلا دامنه اصلی این هاست ما Mizbanfatv.ir است اما قادر هستیم برای یکی از پارک دومین‌های داخل هاست وب‌سایتمان هم مثل دامنه Mizbanfa.org هم ساب دامین ایجاد کنیم، ما اینجا mizbanfatv.ir را انتخاب می‌کنیم یعنی دامنه اصلی این هاست، در فیلد Document Root مسیر قرارگیری فایل‌های این ساب دامین به‌صورت خودکار توسط سی پنل تولیدشده است. حالا برای نهایی سازی ساخت ساب دامین از اینجا بر روی دکمه آبی‌رنگ create کلیک می‌کنیم.

بعد از کلیک بروی دکمه Create پیغام سبزرنگ Success: “blog.mizbanfatv.ir” has been created. را مشاهده می‌کنیم، مشاهده این پیغام به این معناست که ساب دامین ما به‌خوبی ایجادشده است و حالا اگر به آدرس ساب دامنه ساخته‌شده مراجعه کنید می‌بینید که ساب دامنه ساخته‌شده و صفحه ساب دامنه بر اساس تنظیماتی که میزبانی وب‌سایت تعیین کرده به‌صورت Forbidden یا صفحه خالی نمایش داده خواهد شد. درصورتی‌که اگر ساب دامنه به‌درستی ایجاد نشده باشد ما با خطای Not Found 404 مواجه خواهیم شد.

 

مرحله دوم: دانلود وردپرس و آپلود آن در دایرکتوری ساب دامنه

حالا که ساب دامنه به‌درستی ایجادشده به صفحه اصلی هاست در سی پنل برگردید و روی گزینه File Manager کلیک کنید تا به صفحه مدیریت فایل‌ها در هاست سی پنل هدایت‌شده و وارد مسیر public_html شوید.

با مراجعه به صفحه public_html خواهید دید که پوشه‌ای به نام انتخاب‌شده در مرحله اول که ساب دامنه را ساختیم به این بخش اضافه‌شده است. روی این پوشه کلیک کنید تا وارد آن شده و اقدام به آپلود وردپرس در این پوشه کنید.

برای این منظور ابتدا به وب‌سایت https://fa.wordpress.org مراجعه کرده و سپس آخرین نسخه وردپرس را دانلود کنید.

سپس به فایل منیجر هاست برگردید و وارد پوشه‌ای که هنگام ساخت ساب دامنه در public_html هاست ایجادشده مراجعه کرده و روی دکمه Upload کلیک کنید تا آخرین نسخه وردپرس را در این دایرکتوری آپلود کنید.

حالا بعدازاینکه وردپرس آپلود شد به پوشه‌ای که وردپرس را در آن آپلود کرده‌اید برگردید و روی فایل zip کلیک کرده و گزینه Extract را انتخاب کنید.

بعد از کلیک روی گزینه extract پنجره زیر برای شما باز می‌شود که باید مسیر موردنظر برای خارج کردن وردپرس از حالت فشرده را انتخاب کنید. بنابراین تغییری در این گزینه ایجاد نکرده و روی دکمه Extract Fileکلیک کنید.

از Extract کردن فایل وردپرس، فایل‌ها در یک پوشه به نام wordpress قرار می‌گیرند و دلیل این کار هم این است که توسعه‌دهندگان وردپرس از ابتدا فایل‌ها را در پوشه‌ای با این نام قرار داده و سپس آن را به حالت فشرده جهت استفاده تبدیل می‌کنند، حالا لازم است تا آن‌ها را به پوشه ساخته‌شده در هاست برای نصب وردپرس در ساب دامنه انتقال دهیم. بنابراین برای انتقال فایل‌ها در هاست سی پنل کافی است مشابه تصویر زیر وارد پوشه wordpress شده و سپس بعد از انتخاب کلیه فایل‌ها مشابه تصویر زیر روی دکمه select all کلیک کنید تا همه فایل‌ها و پوشه‌ها برای انتقال انتخاب شوند و درنهایت راست کلیک کرده و گزینه Move را انتخاب کنید.

بعدازاین مرحله پنجره‌ای باز می‌شود، حالا باید از بخش آدرس بخش wordpress را حذف کنید و درنهایت بروی دکمه Move کلیک کنید تا فایل‌ها به پوشه ساب دامنه ساخته‌شده انتقال یابند.

 

مرحله سوم: ساخت پایگاه داده وردپرس

در این مرحله لازم است تا ابتدا یک پایگاه داده جدید در سی پنل ایجاد کنیم و سپس با درون‌ریزی پایگاه داده‌ای که در مرحله قبل از لوکال هاست wamp یک خروجی از آن تهیه کردیم به این دیتابیس جدید ایمپورت کنیم. پس برای ساخت پایگاه داده جدید در سی پنل ابتدا به صفحه اصلی کنترل پنل هاست سی پنل خودتان مراجعه کنید و سپس مشابه تصویر زیر روی دکمه MySQL database wizard کلیک کنید تا به صفحه ساخت دیتابیس جدید در هاست سی پنل هدایت شوید.

پس از کلیک روی دکمه موردنظر به صفحه‌ای هدایت خواهید شد، یک نام دلخواه برای پایگاه داده جدید وردپرس انتخاب کنید و سپس بروی دکمه Next Step کلیک کنید تا وارد مرحله تعیین نام کاربری پایگاه داده وردپرس و رمز پایگاه داده وردپرس شده و درنهایت دیتابیس خودتان را بسازید.

پس‌ازاینکه روی دکمه Next Step کلیک کنید به صفحه‌ای مشابه تصویر زیر هدایت می‌شوید که در آن می‌توانید تا نام کاربری پایگاه داده، رمز پایگاه داده را انتخاب کنید و درنهایت پایگاه داده خودتان ایجاد کنید. با استفاده از دکمه Password Generator قادر خواهید بود تا یک رمز قوی که سی پل به‌صورت خودکار برای شما می‌سازد ایجاد کنید و از آن برای رمز پایگاه داده خودتان استفاده کنید. در این مرحله دقت کافی را داشته باشید که رمز را درجایی مطمئن کپی کنید و آن را هیچ‌وقت فراموش نکنید چرا که در آینده و در مراحل بعد به این رمز و نام‌های انتخاب‌شده احتیاج پیدا خواهید کرد.

درنهایت پس از پر کردن کلیه فیلدهای بالا به صفحه دیگری مشابه تصویر زیر هدایت خواهید شد، در این مرحله تیک گزینه ALL PRIVILEGES را بزنید و روی next step کلیک کنید تا ارتباط بین یوزر و پایگاه داده برقرار شود و سطح دسترسی‌های یوزر هم تصحیح شود.

بعد از کلیک روی Next Step در این مرحله پایگاه داده به‌درستی ساخته‌شده و پیغام موفقیت‌آمیز بودن آن به شما نمایش داده می‌شود.

 

مرحله چهارم: نصب وردپرس در ساب دامنه

حالا برای نصب وردپرس به آدرس ساب دامنه که در مرحله اول ساختید مراجعه کنید. در اینجا آدرس ساب دامنه ما blog.mizbanfatv.ir بوده که برای نصب وردپرس باید به این مسیر مراجعه کنیم. در این مرحله مشابه تصویر زیر با صفحه‌ای مواجه خواهید شد که توضیحاتی مبنی بر تغییر نام فایل کانفیگ وردپرس را نمایش خواهد داد درصورتی‌که فایل wp-config-sample.php در این مرحله به هر دلیلی به‌صورت خودکار تغییر نام نداد و مشکلی پیش آمد کافی است تا وارد فایل منیجر هاست شده و روی فایل wp-config-sample.php راست کلیک کرده و بعد از انتخاب گزینه Raname نام را به wp-config.php تغییر نام بدهید، حالا همان‌طوری که در تصویر مشاهده می‌کنید کافی  است تا بعدازاینکه توضیحات را به‌صورت کامل خواندید روی دکمه بزن بریم! کلیک کنید تا به مرحله بعدی هدایت شوید که در آن لازم است تا اطلاعات دیتابیس وردپرس خودتان را وارد کنید.

سپس اطلاعات پایگاه داده را که در مرحله قبل ساختیم را در اینجا وارد کنید. این اطلاعات شامل نام پایگاه داده، نام کاربری پایگاه داده، رمز انتخاب‌شده و… برای پایگاه داده وردپرس است. همان‌طور که در تصویر مشاهده می‌کنید به ترتیب این داده‌ها را بر اساس توضیحاتی که در ادامه شرح خواهم داد تکمیل کنید.

نام پایگاه داده: در این بخش باید نام پایگاه داده خودتان را که ساختید وارد کنید، در اینجا ما نام پایگاه داده‌مان را mizbanorg_web انتخاب کردیم، شما هم هر نامی که برای پایگاه داده و دیتابیس وردپرس خودتان انتخاب کردید در این فیلد وارده کنید.

نام کاربری: در این بخش هم باید نام کاربر پایگاه داده وردپرس خودتان را وارد کنید. در اینجا هم من از نام mizbanorg_web انتخاب کردم، اما همان‌طور که در مرحله ساخت دیتابیس گفته شد دقت کنید که نام پایگاه داده و نام کاربری پایگاه داده یکی نباشند تا دیتابیس شما از امنیت بالاتری برخوردار باشد.

رمز: در این فیلد نیز رمزی که برای پایگاه داده وردپرس خودتان انتخاب کرده‌اید را در اینجا وارد کنید. برای رمز پایگاه داده هم که سعی کنید هنگام ساخت دیتابیس از یک رمز خیلی خیلی قوی استفاده کنید که به‌راحتی قابل حدس زدن هم نباشد.

میزبان پایگاه داده: این فیلد را با همین نام که هست باقی بگذارید و چیزی به آن اضافه یا کم نکنید.

پیشوند جدول: همان‌طور که میدانید هر سایتی دارای یک پایگاه داده است که اطلاعات حیاتی سایت در آن ذخیره می‌شود و با ایجاد ارتباط بین پایگاه داده و فایل‌های موجود در هاست اطلاعات پردازش می‌شوند و تصاویر از فایل منیجر لود می‌شوند و از سمت دیگر اطلاعات سایت همچون مطالب، دسته‌بندی، تنظیمات و… کلیه اطلاعات پردازشی که در دیتابیس ذخیره می‌شوند لود شده و درنهایت یک سایت برای ما بارگذاری می‌شود. وردپرس برای اینکه از سرقت اطلاعات جلوگیری کند و کاری کند تا مراحل دسترسی به اطلاعات موجود در دیتابیس یک مرحله بیشتر امنیت‌ داشته باشد، از پیشوند جداول استفاده کرده، در حالت عادی این پیشوند روی _wp قرار دارد اما برای اینکه امنیت پایگاه داده سایت خودتان را ارتقا دهید پیشنهاد می‌کنم از یک پیشوند دلخواه برای پایگاه داده وردپرس استفاده کنید. اگر سایت شما مدتی است که راه‌اندازی شده جای هیچ نگرانی نیست، چرا که شما قادر خواهید بود تا به‌راحتی پیشوند جداول وردپرس را تغییر بدهید که در آموزش تغییر پیشوند جداول وردپرس به نحوه تغییر آن پرداختم.

 

حالا بعدازاینکه فیلدهای این مرحله را طبق توضیحات ارایه شده وارد کردید روی دکمه فرستادن که در تصویر بالا هم مشاهده می‌کنید کلیک کنید تا وارد مرحله بعدی شوید. درصورتی‌که اطلاعات قبلی یعنی، نام پایگاه داده، نام کاربری پایگاه داده، رمز پایگاه داده، میزبان پایگاه داده و جدول پایگاه داده وردپرس را به‌درستی وارد کرده باشید صفحه زیر به‌عنوان تاییدیه‌ای از صحت مراحل برای شما بازخواهد شد، کافی است تا روی دکمه اجرای نصب کلیک کنید تا به مرحله بعد که شامل اطلاعات ورودی سایت است هدایت شوید.

حالا لازم است تا اولین کاربر را در سایت بسازیم و اطلاعات‌پایه سایت که شامل نام سایت، نام کاربری مدیرکل، ایمیل و.. است را تعیین کنیم. بنابراین برای این منظور آدرس اصلی سایت خود را بازکنید تا مشابه تصویر زیر به صفحه‌ای به همین شکل هدایت شوید، سپس بر اساس توضیحات زیر فیلدهای هر بخش را تکمیل کنید.

عنوان سایت: در این فیلد عنوانی که برای سایت در نظر گرفتید وارد کنید. این عنوان همان Title وب‌سایت شما را تشکیل می‌دهد که با مراجعه به صفحه اصلی سایت در عنوان صفحه مرورگر نمایش داده خواهد شد.

نام کاربری: نام کاربری مدیر سایت را در این فیلد وارد کنید. در نگهداری و حفظ این نام کاربری دقت کافی داشته باشید چرا که برای ورود به پیشخوان وردپرس و مدیریت سایت با این نام کاربری نیاز داریم، اما زیاد نگران نباشید در صورت فراموشی نام کاربری از طریق ایمیل در وردپرس می‌توانید وارد شوید که البته در صورت غیرفعال کردن این قابلیت باید از طریق دیتابیس برای بازیابی اطلاعات ورود استفاده کنید که در مقالات بعدی به نحوه این کار خواهم پرداخت.

رمز انتخابی: رمز موردنظر برای ورود به محیط پیشخوان وردپرس را وارد کنید. سعی کنید تا از یک کلمه عبور قوی که شامل اعداد، سمبل‌ها و حروف بزرگ و کوچک باشد استفاده کنید تا سایت شما از امنیت بالایی برخوردار باشد.

ایمیل: در این فیلد هم ایمیل خودتان را وارد کنید. از این ایمیل برای اطلاع‌رسانی وردپرس و موارد دیگر همچون بازیابی رمز عبور وردپرس استفاده می‌شود.

با فعال و غیرفعال کردن تیک گزینه نمایش به موتورهای جستجو هم می‌توانید وضعیت ایندکس سایت در موتورهای جستجو رو کنترل کنید. اگر تمایلی ندارید تا فعلا سایت ساخته‌شده توسط شما در موتورهای جستجو ایندکس شود می‌توانید تا تیک این گزینه را برای این کار غیرفعال کنید.

بعدازاینکه کلیه فیلدها را به‌درستی پر کردید روی دکمه راه‌اندازی وردپرس کلیک کنید تا عملیات نصب وردپرس از طریق پایگاه داده به مراحل پایانی خود رسیده و وردپرس روی سایت شما نصب شود.

پس از کلیک روی دکمه راه‌اندازی وردپرس لحظاتی صبر کنید تا وردپرس در ساب دامنه نصب‌شده و تصویر زیر نمایش داده شود.

حال همان‌طور که در تصویر مشاهده می‌کنید عملیات نصب وردپرس در ساب دامنه به‌درستی به پایان رسیده است و می‌توانید با کلیک روی دکمه ورود اطلاعاتی که شامل نام کاربری و رمز عبور است را وارد کنید تا به پیشخوان وردپرس هدایت‌شده و از دنیای آزاد وردپرس لذت ببرید.

ساختار پوسته و قالب در سایت وردپرس، طراحی سایت بر روی شبکه داخلی، مدیریت نظرات و کاربران در وردپرس، ساختار افزونه‌ها و کار با آن‌ها در وردپرس، ساخت انواع فرم‌ها بر روی وردپرس، انتقال سایت از شبکه داخلی به اینترنت و بلعکس ازجمله سرفصل‌های این کارگاه بود که تمامی مطالب در دو روز و چهار نوبت برگزار شد.