پول بدون در نظر گرفتن زمان ارزشی ندارد
گزارش کارگاه آشنایی با ابزارهای مالی برای استارت‌آپ‌ها

پول بدون در نظر گرفتن زمان ارزشی ندارد

کارگاه آشنایی با ابزارهای مالی برای استارت‌آپ‌ها در روز پنج‌شنبه ۳۰ اردیبهشت‌ماه در سالن اجتماعات مرکز توانمندسازی و تسهیل‌گری کسب‌وکارهای نوپا برگزار شد. در این کارگاه میثم زرگرپور، مشاور کسب‌وکارهای نوپا پس از ارائه آمار و ارقامی در خصوص علل شکست استارت‌آپ‌ها و اهمیت بخش مالی در این بخش، به معرفی نرم‌افزار اکسل و تمرین عملی برای محاسبات مالی در این برنامه پرداخت.

میثم زرگرپور تحصیلات دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد خود را در رشته مهندسی عمران گذرانده است؛ اما در ادامه با توجه به علاقه‌ای که به مباحث مالی و مدیریتی داشت، رشته MBA، مالی و سرمایه‌گذاری را فراگرفت. او سابقه فعالیت در شرکت‌های فنی در حوزه آب و محیط‌زیست و همچنین شرکت‌های مالی و سرمایه‌گذاری را در رزومه خود دارد. زرگرپور از سال ۱۳۹۲ با فعالیت در شرکت فناپ، وارد حوزه فناوری اطلاعات شد. او همچنین در سابقه حرفه‌ای خود فعالیت‌های دیگری ازجمله مدیر پروژه راه‌اندازی کافه آی‌تی و مدیر مارکتینگ سایت برنامه ۹۰ را در رزومه خود دارد.

زرگرپور در ابتدای کارگاه با ارائه یک آمار توجه شرکت‌کنندگان را به سمت مباحث مالی و دلایل اصلی شکست استارت‌آپ‌ها جلب کرد. بر اساس آمار بین‌المللی، ۹۲ درصد افرادی که به حوزه استارت‌آپ وارد می‌شوند، با شکست مواجه می‌شوند که به اعتقاد مدرس کارگاه ابزارهای مالی برای استارت‌آپ‌ها، این آمار در ایران نیز بیشتر خواهد بود. بر این اساس بین هر هشت‌نفری که استارت‌آپ خود را راه‌اندازی می‌کنند تنها یک نفر موفق می‌شود و بقیه افراد برای آن یک نفر مشغول کار خواهند شد.

بر اساس آمار بین‌المللی که منتشر شده است، مهم‌ترین عامل شکست کسب‌وکارهای نوپا تولید محصولی است که با نیازهای بازار همخوانی ندارد؛ اما در رتبه دوم و پنجم به ترتیب مشکلات مالی و مشکلات در قیمت‌گذاری و شناسایی هزینه‌ها قرار گرفته است که با این فرض از بین پنج عامل اصلی شکست استارت‌آپ‌ها، دو مورد آن مربوط به مشکلات مالی می‌شود.

وقتی ما در خصوص حوزه مالی یا ابزارهای مالی صحبت می‌کنیم، دو رویکرد حسابداری و سرمایه‌گذاری مطرح می‌شود. در حوزه حسابداری عموماً نگاه ما متمرکز به مباحث گذشته‌ای مانند ترازنامه و حساب سود و زیان است، اما در بخش سرمایه‌گذاری نگاه ما رو به آینده بوده و موضوعاتی مانند تحلیل هزینه فایده، زمان بازگشت سرمایه و بازده پروژه مطرح می‌شود؛ اما در پروژه‌های استارت‌آپی ازآنجایی‌که عموماً محدودیت‌های مالی زیادی حکم‌فرما است، معمولاً تمرکز چندانی روی مباحث مالی ندارند و مفاهیمی همچون ترازنامه برای آن‌ها معنا ندارد؛ اما برخلاف تصور، استارت‌آپ‌ها از دو جهت متقاعد کردن سرمایه‌گذار و تعیین وضعیت مالی کسب‌وکار خود نیاز دارند به مباحث مالی توجه ویژه‌ای داشته باشند.


گزارش کارگاه آشنایی با ابزارهای مالی برای استارت‌آپ‌ها


زرگرپور برای روشن شدن موضوع مثال ساده‌ای را مطرح کرد، اگر شما ۱۰ سال قبل کتابی را به قیمت ده هزار تومان خریده باشید و اکنون همان کتاب را با همان قیمت ده هزار تومان بفروشید، ضرر کرده‌اید چراکه تورم معمولاً مثبت بوده و ارزش پول در طول زمان را کاهش می‌دهد. همچنین اگر شما این پول را در بانک می‌گذاشتید یا می‌توانستید با آن سرمایه‌گذاری کنید، پس از ده سال، اصل پول افزایش پیدا می‌کرد و دلیل این امر را پارامتری به نام «هزینه فرصت» مشخص می‌کند.

هزینه فرصت که پارمتری از جنس تورم، سود بانکی، سرمایه‌گذاری یا ترکیبی از این سه مورد است که برای افراد مختلف میزان مختلفی دارد. برای کارمندان که حقوق ثابتی دریافت می‌کنند و سرمایه اولیه‌ای ندارند، تورم، پارمتر اصلی هزینه فرصت است که بر اساس میزان تورم در کشور، قدرت خرید افراد را با گذشت زمان کاهش می‌دهد.
افرادی که سرمایه اولیه دارند اما نمی‌توانند با پول خود کار کنند، نرخ سود بانکی، هزینه فرصت آن‌ها را تعیین خواهد کرد؛ اما افرادی که می‌توانند از سرمایه خود استفاده کنند، سرمایه‌گذاری نرخ هزینه فرصت را برایشان تعیین می‌کند که این نرخ بر اساس فعالیتی که آن فرد انجام می‌دهد و توانایی‌هایی که دارد، می‌تواند تا ۱۰۰۰ درصد هم افزایش پیدا کند.

درنتیجه با این شرایط ما مفهومی بنام پول نداریم و هرگاه از پول صحبت می‌کنیم، منظورمان ترکیبی از پارمتر پول و زمان است.

زرگرپور در ادامه کارگاه تمرکز خود را روی فرمول‌های مهم حوزه مالی قرار داد. اگر ارزش کالا در سال صفر یعنی در زمان فعلی برابر با V باشد و نرخ هزینه فرصتی برابر با i در نظر بگیریم، هزینه کالا در n سال بعد برابر با فرمول زیر خواهد بود که زرگرپور این فرمول را فرمول طلایی محاسبات نامید.


گزارش کارگاه آشنایی با ابزارهای مالی برای استارت‌آپ‌ها

 

در این فرمول ازآنجایی‌که نرخ رشد به توان n می‌رسد، درنتیجه میزان سود یا ضرر به‌صورت تصاعدی افزایش پیدا خواهد کرد. به‌عنوان‌مثال اگر شما در حال حاضر یک واحد باشید و روزی یک درصد خود را بهبود دهید، در پایان سال به عدد ۳۷٫۸ خواهید رسید.

با توجه به این فرمول و روش‌هایی که بانک‌ها برای محاسبه سپرده‌های بلندمدت و شگردهای تبلیغاتی خود استفاده می‌کنند، زرگرپور معتقد است نرخ واقعی سود یا بهره‌ای که بانک‌ها معرفی می‌کنند، با آنچه در ظاهر مشخص است، تفاوت زیادی دارد. ازاین‌رو زرگرپور دریافت وام‌های بانکی را برای استارت‌آپ‌ها کشنده دانست و فقط برای شرکت‌هایی که تجارتشان شکل گرفته است، دریافت وام را توصیه می‌کند.

در ادامه کارگاه آشنایی با ابزارهای مالی برای استارت‌آپ‌ها، زرگرپور مبحث جریان نقدی را مطرح کرد. بر این اساس کسب‌وکارها باید میزان هزینه‌ها و درآمدهای خود را روی یک نمودار به تفکیک دوره‌های زمانی که می‌تواند بر اساس هفته، ماه یا سال باشد، ترسیم می‌کنند. حاصل تفاضل هزینه‌ها از درآمدها نمودار جریان نقدی یا Cash Flow را نشان خواهد داد که در استارت‌آپ‌ها در چند دوره معمولاً منفی بوده یعنی در این مدت کسب‌وکار فقط هزینه کرده و درآمدی ندارد و به‌تدریج در دوره‌های بعدی این میزان عرضه و تقاضا به‌تناسب رسیده و در دوره‌های بعدی هم مثبت خواهد شد. اگر استارت‌آپ‌ها بتوانند میزان هزینه‌ها و درآمدهای خود را با تخمین مناسبی به دست آورند، محاسبه میزان سودآوری و بازگشت سرمایه بسیار ساده خواهد بود اما تخمین این مقادیر خصوصاً برای بخش درآمدها کار ساده‌ای نخواهد بود.

پس از تشکیل Cash Flow، می‌توانیم میزان خالص سود یا ضرر را برای سال‌های آینده مشاهده کنیم اما ازآنجایی‌که ارزش پول در چند سال آینده برای ما چندان واضح نیست، سعی می‌کنیم تمام مقادیر را به کمک فرمول طلایی به زمان حال تبدیل کنیم. پس از تبدیل تمامی مقادیر درآمد و هزینه به سال صفر (زمان فعلی) ارزش خالص فعلی (NPV) شما را مشخص خواهد کرد.

پس از تبدیل تمام این مقادیر ارزش واقعی کسب‌وکار شما را در زمان فعلی نشان خواهد داد؛ مثلاً اگر ارزشی برابر با دو میلیون تومان به دست آید، یعنی مجموع ارزش کسب‌وکار شما در n سال آینده که جریان نقدی آن را ترسیم کرده‌اید، برابر با دو میلیون تومان زمان حال خواهد بود.

اما نکته مهم در این محاسبات میزان i در فرمول طلایی است. میزان i برای افراد مختلف متفاوت خواهد بود و با تغییر i مقادیر مختلفی از NPV به دست خواهد آمد. درنتیجه برای محاسبه میزان NPV برای جذب سرمایه‌گذار باید میزان i را با مقدار موردنظر سرمایه‌گذار محاسبه کرد. ازاین‌رو می‌توانیم برای یک پروژه خاص، میزان NPV را با مقادیر مختلف i محاسبه کرد که با این کار معمولاً یک نموداری نزولی به دست خواهد آمد. این نمودار که پروفایل ارزش خالص حاضر نامیده می‌شود، در یک یا چند نقطه NPV برابر با صفر را قطع خواهد کرد که این نقطه همان نقطه‌ای خواهد بود که پروژه نه سود خواهد داشت و نه ضرر. به دلیل ضعف‌هایی که پارامتر IRR دارد، پارامتر دیگری بنام MIRR یا IRR تعدیل‌شده مطرح می‌شود.



گزارش کارگاه آشنایی با ابزارهای مالی برای استارت‌آپ‌ها
 

نقطه‌ای که NPV برابر با صفر خواهد شد، IRR یا نرخ بازگشت داخلی سرمایه نامیده می‌شود. این نقطه همان محلی خواهد بود که میزان NPV با تغییر درصد i برابر با صفر شده است و نکته مهم در خصوص این پارامتر ثابت بودن آن در یک پروژه است و برخلاف NPV که وابسته به سرمایه‌گذار تغییر می‌کند، این پارمتر در یک پروژه همیشه مقداری ثابت خواهد داشت؛ اما بااین‌حال مقدار IRR چندان قابل‌اعتماد نخواهد بود و ترکیب این مقدار با پارمترهای دیگری، جواب مناسبی خواهد داد.

پارامتر دیگری که در تحلیل مالی مطرح می‌شود، نقطه سربه‌سر است. در هزینه‌هایی که برای استارت‌آپ‌ها پرداخت می‌شود، دو نوع هزینه ثابت (مانند هزینه‌های سرور، هزینه فضای فیزیکی، حقوق نیروهای غیرعملیاتی) و هزینه متغیر (مانند هزینه‌های نیروی عملیاتی) داریم که مورد اول مستقل از میزان فروش است اما پارمتر دوم در طول زمان وابسته به میزان فروش تغییر کرد. از طرف دیگر کسب‌وکار ما شامل درآمدهایی نیز می‌شود و نقطه‌ای که میزان درآمدها و هزینه‌ها یکدیگر را خنثی می‌کنند، نقطه سربه‌سر گفته می‌شود.

پس از توضیح مفاهیم اولیه و اطلاعات موردنیاز برای محاسبات مالی، در بخش دوم کارگاه، میثم زرگرپور تمرین‌های عملی را در محیط اکسل انجام داد. در این بخش برای مسائل مختلف پس از ترسیم Cash Flow، مقادیر پارمترهای مختلفی ازجمله NPV و IRR محاسبه شدند و به کمک تغییر در میزان پارامتر i، میزان و توجیه سودآوری پروژه‌ها برای افراد مختلف به دست آمد.

زرگرپور در حال محاسبه نرخ هزینه فرصت به کمک اکسل
زرگرپور در حال محاسبه نرخ هزینه فرصت به کمک اکسل
فرصت استفاده از منابع فردی و زمانی بر اساس توانمندی‌های افراد می‌تواند متفاوت باشد
فرصت استفاده از منابع فردی و زمانی بر اساس توانمندی‌های افراد می‌تواند متفاوت باشد
زرگرپور توضیح می‌دهد چگونه فرمول طلایی محاسبات مالی با افزایش دوره، تغییر چشم‌گیری می‌یابد
زرگرپور توضیح می‌دهد چگونه فرمول طلایی محاسبات مالی با افزایش دوره، تغییر چشم‌گیری می‌یابد
مهم‌ترین نکته در ترسیم جریان نقدی برآورد صحیحی از میزان هزینه‌ها و درآمدها است و اگر بتوانیم برآورد مناسبی از میزان هزینه‌ها و درآمدها داشته باشیم، محاسبات مالی به کمک چند فرمول قابل محاسبه خواهند بود
مهم‌ترین نکته در ترسیم جریان نقدی برآورد صحیحی از میزان هزینه‌ها و درآمدها است و اگر بتوانیم برآورد مناسبی از میزان هزینه‌ها و درآمدها داشته باشیم، محاسبات مالی به کمک چند فرمول قابل محاسبه خواهند بود
از آنجایی که تصور ارزش واقعی پول در سال‌های آینده کار دشواری است، سعی می‌کنیم تمام هزینه‌ها و درآمد‌ها را به زمان صفر (زمان فعلی) تبدیل کنیم.
از آنجایی که تصور ارزش واقعی پول در سال‌های آینده کار دشواری است، سعی می‌کنیم تمام هزینه‌ها و درآمد‌ها را به زمان صفر (زمان فعلی) تبدیل کنیم.
زرگرپور در حال تفسیر نتایج بدست آمده از محاسبات مالی در نرم‌افزار اکسل
زرگرپور در حال تفسیر نتایج بدست آمده از محاسبات مالی در نرم‌افزار اکسل
میثم زرگرپور معتقد است حتی پیچیده‌ترین پروژه‌های مالی را می‌توان به کمک یک فایل اکسل محاسبه کرد
میثم زرگرپور معتقد است حتی پیچیده‌ترین پروژه‌های مالی را می‌توان به کمک یک فایل اکسل محاسبه کرد
بخش دوم کارگاه آشنایی با ابزارهای مالی برای کسب‌وکارها، به تمرین‌های عملی در نرم‌افزار اکسل اختصاص داشت
بخش دوم کارگاه آشنایی با ابزارهای مالی برای کسب‌وکارها، به تمرین‌های عملی در نرم‌افزار اکسل اختصاص داشت
۴۳.۱MB ارزش خالص فعلی (NPV)
۲۲.۸۸MB پروفایل ارزش خالص حاضر