گزارش دیجیاتو از استارت‌آپ ویکند نوآوری اجتماعی دانشگاه خواجه‌نصیر

گزارش دیجیاتو از استارت‌آپ ویکند نوآوری اجتماعی دانشگاه خواجه‌نصیر

رویداد استارت‌آپ ویکند با موضوع «نوآوری‌های اجتماعی» در ۳۰ و ۳۱ اردیبهشت و ۱ خرداد در دانشکده‌ی مهندسی صنایع و مکانیک خواجه نصیرالدین طوسی برگزار شد. این رویداد برای اولین بار است که در ایران رخ می‌دهد و میزبان افراد متخصص، مشتاق و صاحب‌فکری بود که به دنبال راه اندازی کسب‌وکاری برای حل چالش‌های اجتماعی هستند.
در استارت‌آپ ویکند، افراد صاحب ایده که به هر شکل دسترسی به امکانات، افراد متخصص و منابع مالی ندارند، دور هم جمع می‌شوند و با روی هم گذاشتن افکار و تخصصشان، سعی می‌کنند طی ۵۴ ساعت در ۳ روز آخر هفته، یک نمونه اولیه از محصول مورد نظرشان را بسازند.
شرکت‌کنندگان ابتدا ایده‌هایشان را ارائه می‌کنند. پس از رأی‌گیری، ایده‌های برتر انتخاب می‌شوند و تیم‌ها شکل می‌گیرند. در مسیر پیاده‌سازی خوب ایده‌ها، مربیانی نیز در این رویداد شرکت می‌کنند که وظیفه راهنمایی و هدایت تیم‌ها را بر عهده دارند.
پویا کندری به عنوان نماینده‌ی جهانی استارت‌آپ ویکند در این رویداد حضور داشت. از جمله سخنرانان این دوره می‌توان کریستین اسپرنبایر از ایمپکت هاب وین، شاهین طبری، موسس و رئیس شرکت چارگون و نازنین دانشور، بنیانگذار تخفیفان را نام برد. رضا غیابی، برگزارکننده TEDx Tehran، پیمان دیانی، امیروحید رودسری از بنیانگذاران شرکت سیب و محی سنیسل، بنیانگذار استارت‌آپ ۲nate نیز از جمله مربیان این دوره بودند.
ایده‌ها در نهایت توسط تیم داوری شامل شایان شلیله، آرش برهمند، محمد جعفر نعناکار و محمد بدری داوری و ایده‌های برتر مشخص شدند. این ایده‌ها مشمول حمایت مادی و معنوی خواهند شد.

در ادامه مطلب، با گزارش اختصاصی دیجیاتو از استارت‌آپ ویکند خواجه نصیر همراه باشید.

ابتدا با ایمان داوودیان از کانون کارآفرینی ایران که وظیفه برگزاری این رویداد را بر عهده داشت، صحبت کردیم:
 
اولین بار است که استارت‌آپ ویکند با این موضوع برگزار می‌شود. اصلاً استارت‌آپ نوآوری اجتماعی یعنی چه؟
«تأکید این دوره، بر استارت‌آپ‌هایی است که سعی دارند چالش‌های اجتماعی را حل کنند و در عین حال سودده باشند. مفهوم کارآفرینی اجتماعی مفهوم جدیدی است. این‌جا علاوه بر حل چالش‌های اجتماعی و کار کردن روی ایده، خود مفهوم کارآفرینی اجتماعی اهمیت زیادی دارد. این رویداد صرفاً آموزشی نیست و حل چالش‌های اجتماعی هم از اهداف آن است.»


 
او سپس به تابلوهایی که استارت‌آپ‌هایی با موضوع نوآوری اجتماعی در آن‌ها معرفی شده بودند، اشاره می‌کند و می‌گوید که آن‌ها را برای انتقال بهتر مفهدم کارآفرینی اجتماعی نصب کرده‌اند و اولین‌بار است چنین حرکتی انجام می‌شود. ایمان همچنین اضافه کرد که آن‌ها از خانم کریستین اسپرنبایر از ایمپکت هاب وین به عنوان سخنران و مربی این رویداد دعوت کرده‌اند.
مخاطبان این رویداد چه افرادی هستند؟
«عموماً دانشجویانی که دغدغه حل مسائل اجتماعی را دارند.»
در دوره‌های قبل، استارت‌آپ‌ها اکثراً با موضوع تکنولوژی و IT بودند و مخاطبان آن را اکثراً دانشجویان کامپیوتر، صنایع و مدیریت تشکیل می‌دادند. این‌جا چطور است؟
«در این دوره به دلیل موضوع خاصی که دارد، شاهد تنوع رشته‌های بیشتری هستیم. ما علاوه بر افراد فنی، شاهد حضور افراد علاقه‌مند به حل چالش‌های اجتماعی نیز هستیم و حتی برای این کار یک بلیط جداگانه در سایت گذاشتیم. در دوره‌های قبل ۳ بلیط طراحی، فنی و تجاری داشتیم اما در این دوره، یک بلیط نوآوری اجتماعی هم اضافه کردیم.»


[شرح عکس: کارگاه MVP با حضور امیروحید رودسری و کریستین اسپرنبایر]


استقبال چطور بوده و چند نفر در این دوره حضور دارند؟
«استقبال از این دوره بسیار خوب بود. ما برای آماده سازی افراد با مفهوم کارآفرینی اجتماعی، ورکشاپ هایی قبل از اجرایی شدن این رویداد برگزار کردیم و با تبلیغات و فضاسازی هایی که شد، در نهایت استقابل خوبی به عمل آمد. ۱۰۰ نفر در این دوره شرکت کرده اند که با رأی گیری ایده ها، در نهایت ۱۰ تیم تشکیل شد.»
با توجه به این که اولین بار است استارت‌آپی با این موضوع برگزار می شود، کیفیت ایده ها را چطور ارزیابی می کنید؟
«اکثر افراد مفهوم کارآفرینی اجتماعی را درک کرده‌اند و بعضی ایده‌ها، واقعاً به دنبال حل چالش هستند. این رویداد در حقیقت برای فعال کردن و شکل دادن جامعه نوپای کارآفرینی اجتماعی است و بخشی از برنامه‌ی ما برای ایجاد مرکز نوآوری اجتماعی محسوب می‌شود که در چند ماه آینده تأسیس خواهد شد.  این مرکز مانند شتاب‌دهنده‌های استارت‌آپی عمل می‌کند با این تفاوت که به مسائل اجتماعی اختصاص خواهد داشت.»

 
[شرح عکس: درخت آرزوها]



در ادامه، با ۱۰ ایده‌ای که در استارت‌آپ ویکند خواجه نصیر حضور داشتند، آشنا شوید:


 
۱ـ ساره امینی، کارشناسی گرافیک و کارشناسی ارشد تاریخ هنر دارد و مدرس دانشگاه و همچنین یک مادر است. او به همراه اکثر اعضای گروهش از کرمان به تهران آمدند تا در استارت‌آپ ویکند شرکت کنند.
او از مشکلات آموزش دروس به صورت تئوری می‌گوید و ایده‌اش برای آسان‌تر و لذت‌بخش‌تر ساختن روند یادگیری است:
«بچه‌ها احساس می‌کنند دروسی مثل ریاضی، کاربردی نیستند و در آینده به دردشان نمی‌خورد. ایده‌ی ما که «بازی سرعت» نام دارد، درس‌هایی مثل ریاضی و زبان را به صورت بصری و بازی که برای بچه‌ها جذابیت دارد، به آن‌ها آموزش می‌دهد.»


 
۲ـ خانم فاطمه فیض‌آبادی فراهانی مدرک کارشناسی مهندسی مکانیک دارد و در حال حاضر دانشجوی MBA است. او از تجربه کارمندی که خودش قبلاً داشته می‌گوید و از محدودیت‌های آن گله می‌کند. به این ترتیب به فکر شروع ایده خودش می‌افتد و این گونه به استارت‌آپ ویکند خواجه نصیر راه پیدا می‌کند. او می‌گوید که قبلاً درباره استارت‌آپ‌ها اطلاعاتی از دیجیاتو کسب کرده‌است.
خانم فیض‌آبادی در مورد ایده‌اش که «بازار من» نام دارد، چنین توضیح می‌دهد:
«ممکن است خانم‌های خانه‌دار، خانم‌های دستفروش مترو که وجهه اجتماعی خوبی ندارند یا هر کس دیگری، هنری مثل آشپزی یا صنایع دستی داشته باشند اما بازاری برای ارائه آن در اختیارشان نباشد. هدف ما ایجاد بازاری برای این کار است و هر فرد می‌تواند محصول خودش را در پروفایلش بفروشد.»
او و تیمش امیدوارند که در صورت موفقیت و گسترش استارت‌آپ‌شان، این هنرها را آموزش دهند و سود حاصل از این کار را صرف آموزش و امور خیریه کند.


 
۳ـ کاوه کریمی‌نژاد که دانش‌آموخته‌ی رشته MBA از دانشگاه تهران است، از چگونگی حضورش در استارت‌آپ ویکند می‌گوید:
«بعد از فارغ‌التحصیل شدن، احساس خوبی داشتم از این که می‌توانم بیزینس‌های مختلفی را به صورت استارت‌آپ راه بیاندازم. تلاش کردم خودم چند استارت‌آپ راه‌اندازی کنم اما شکست خوردم. تصمیم گرفتم خودم را قوی‌تر کنم. در درس‌های ما می‌گفتند مارکتینگ‌پلن این است، استراتژی این است، این طور رشد می‌کنید... اما در عمل داستان فرق می‌کند.»
او ادامه می‌دهد: «من با چالش‌هایی مواجه شدم که در دانشگاه به ما یاد ندادند. تصمیم گرفتم از یک کار کوچک شروع کنم و رویا را کنار بگذاریم. آمده‌ام تا یاد بگیرم کوچک قدم برداشتن یعنی چه، تا این که به یک تیم بزرگ و سرمایه و امکانات زیاد فکر کنم... و البته آمده‌ام بیشتر به خاطر آشنایی با افراد مختلف.»
ایده‌ی تیم او مربوط به حوزه‌ی پزشکی است. او معتقد است که سطح آگاهی موجود برای انتخاب پزشک مناسب پایین است و باعث به هدر رفتن زمان و منابع مالی می‌شود. آن‌ها می‌خواهند از طریق یک رسانه در این مورد اطلاع‌رسانی کنند. علاوه بر این، مردم و پزشکان جوانی را که به دنبال کار هستند از این طریق به هم وصل کنند. این گونه هم کسب‌وکاری ایجاد کرده‌اند و هم رسالتی اجتماعی انجام داده‌اند.


 
۴ـ در نبود صاحب ایده یعنی آقای عیسی خانی، یاشار آذرسعید از اعضای تیم، توضیحاتی را در مورد ایده و علت حضورشان به ما داد. او گفت که تک‌تک اعضای تیمشان دغدغه‌های اجتماعی دارند و فقط برای کسب درآمد نیامده‌اند؛ واقعاً به دنبال راه حل هستند.
ایده آن‌ها مربوط به بیماری‌های خاص است: «ما دیدیم در جامعه ۷۰هزار نفر بیمار MS داریم. ۲۰هزار نفر تحت پوشش هستند و ۵۰هزار نفر دیگر بلاتکلیف که البته این آمار حدودی است و ممکن است بیشتر هم باشد. این بیماری در سن بدی رخ می‌دهد. محدوده‌ی سن افراد بیمار بین ۲۰ تا ۴۰ سال است که عموماً باعث سرخوردگی فرد می‌شود، از جامعه دور می‌شوند، مشکلاتی برای آن‌ها به وجود می‌آید.»
یاشار ادامه می‌دهد: «بخش بدتر آن این است که بیشتر افرادی که به MS مبتلاً می‌شوند زنان هستند که شکننده‌ترند. این بیماری ممکن است باعث شود همسرشان ترکشان کند یا شانس خود را برای ازدواج از دست دهند. مشکل وقتی بزرگ‌تر می‌شود که در جامعه‌ی ما برنامه‌های کمتری برای زنان وجود دارد.»
تیم آن‌ها قصد دارد از طریق ارتباط با دانشگاه‌ها و سازمان‌های پزشکی، بیماران را شناسایی کند و سپس با ایجاد یک شبکه اجتماعی، این افراد را دور هم جمع کند. بیماران ام‌اس از نظر روحی نیاز به دریافت انرژی مثبت فراوان دارند و از این طریق، می‌توانند تجربیات خود را با دیگر بیماران به اشتراک بگذارند، انرژی مثبت دریافت کنند، با پزشکان در ارتباط باشند و پرسش و پاسخ انجام دهند.


 

۵ـ موسوی دانشجوی IT است. او می‌گوید که در استارت‌آپ گرایند اصفهان با شایان شلیله که از داواران این رویداد هم هست، آشنا شد و به استارت‌آپ ویکند علاقه پیدا کرد. علی به همراه پسر دایی‌اش که از کانادا به ایران آمده در استارت‌آپ ویکند حضور پیدا کرده‌است. او گفت: «نوآوری اجتماعی برایم بسیار جالب بود و حتی با وجود داشتن مشکل جای خواب، به تهران آمدم تا در استارت‌آپ ویکند شرکت کنم. و بالاخره حل شد. من گفتم باید برم و اومدم.»
ایده تیم آن‌ها که «صفحه» نام دارد، چند بار تغییر کرد. ابتدا چاپ سفارشی کتاب، سپس فروشگاه کتاب‌های الکترونیکی و در نهایت بعد از کلی بحث، فروش کتاب‌های کاغذی. آن‌ها قصد دارند کتاب‌هایی را که به هر دلیلی فروش نرفته‌اند از انتشارات تحویل بگیرند و بفروشند. بخش‌هایی از آن را پی‌دی‌اف کنند و در اختیار افراد بگذارند تا از محتوای کتاب مطلع شوند، نقد و بررسی آن را که توسط متخصصان انجام شده در سایت منتشر کنند و دیگر کاربران نیز نقد خود را بنویسند.
او می گوید: «ما در حقیقت کتابی را که در زیر زمین خاک می‌خورد دوباره باز می‌کنیم و شانسی دوباره برای فروش به آن می‌دهیم. ما کتاب‌هایی را که به عقیده‌ی بسیاری کاغذ باطله هستند زنده می‌کنیم.»
آن‌ها با این کار از وارد آمدن خسارتی که دولت آن را به انتشارات پرداخت می‌کند، جلوگیری می‌کنند که در نهایت منجر به صرفه‌جویی در بودجه‌ی ملی خواهد شد. علاوه بر این، به حفظ محیط زیست نیز کمک خواهند کرد.


 

۶ـ سهیل اعرابی کارشناسی مهندسی مکانیک دارد و دانشجوی رشته MBA در دانشگاه خوارزمی است. او از نحوه حضورش در استارت‌آپ ویکند می‌گوید: «من حدود ۱۰سال در زمینه هنر کار کرده‌ام، نه‌تنها به عنوان علاقه بلکه شغل هنری داشته‌ام و دفتر و دستکی داشتیم. آن زمان بود که فهمیدم به مدیریت اجرایی علاقه‌مندم. به معضلات کار قبلی‌ام پی بردم و ایده‌هایی برای حل آن به ذهنم رسید. فهمیدم چیزی که مشکل را حل می‌کند و ایده‌ام را عملی می‌کند اسمش استارت‌آپ است؛ دقیقاً چیزی که این‌جا هست.»
او در ادامه گفت: «من به تیم و افراد متخصص نیاز داشتم. دیدم ممکن است نتوانم ایده خودم را اجرا کنم اما حداقل پی می‌برم ایده‌ها چطور اجرا می‌شوند. البته در چند سال اخیر بحث استارت‌آپ داغ شده که داخل پرانتز می‌گویم، یک نکته‌ی خطرناک هم برایش محسوب می‌شود.»
نام ایده‌ای که تیم آن‌ها رویش کار می‌کند، پایان نامه واقعی است. سهیل معتقد است بسیاری از پایان نامه‌ها غیر واقعی و غیر مرتبط با صنعت هستند و دانشجویان درک درستی از شرایط واقعی ندارند. آن‌ها قصد دارند پایگاهی برای تولید تزهای واقعی مرتبط با صنعت ایجاد کنند که این تزها از طرف استادان دانشگاه‌ها و صنعت تأیید شده باشند و دانشجویان بتوانند با راهنمای استاد خود، تز مورد نظرشان را برای پایان‌نامه انتخاب کنند.
امتیازهایی نیز برای کار روی تزها در نظر گرفته خواهد شد تا دانشجویان با اشتیاق بیشتر موانع کار را از سر راه خود بردارند مثل کمک هزینه‌ی مالی، در اختیار گذاشتن منابع علمی معتبر دنیا یا حتی استخدام در شرکتی که تز را ارائه داده‌است.
 

۷ـ مهدی کرمی دانشجوی ترم ۶ مهندسی صنایع است و به صورت اتفاقی با استارت‌آپ ویکند آشنا شده. او دلیل حضورش را آشنایی با فضای رویداد و آشنایی با افراد متخصص می‌داند.
ایده‌ای که تیم آن‌ها رویش کار می‌کند، یک شبکه است که افراد می‌توانند توانایی‌ها و مهارت‌های خود را به اشتراک بگذارند. مهدی با مثال درسی توضیح می دهد:
«حتماً شده که در درسی ضعیف باشید و به دنبال کسی که در آن درس قوی است، بگردید تا به شما آن را یاد دهد. ما می‌خواهیم شبکه‌ای ایجاد کنیم تا افرادی که می‌توانند چیزی را که بلدند به بقیه آموزش دهند یا اگر خودشان دنبال یادگیری چیزی هستند، فردی که آن را آموزش می‌دهد، پیدا کنند.»
محمد امین طاهری ۱۵ساله، جوان‌ترین شرکت‌کننده استارت‌آپ ویکند خواجه نصیر نیز در این گروه حضور دارد. او دانش آموزان سوم دبیرستان است و به فعالیت برنامه‌نویسی اشتغال دارد.


 
۸ـ امیرحسین خدمتگزار شیرازی، دانشجوی رشته مدیریت صنعتی در قم است. او که از کاربران پر و پا قرص دیجیاتو است، می‌گوید اولین بار از طریق دیجیاتو با استارت‌آپ ویکند آشنا شد و این رویداد نظرش را جلب کرد. امیرحسین قصد دارد استارت‌آپ ویکند را در قم برگزار کند و در این رویداد شرکت کرده تا برای این کار، تجربه‌ای کسب کند. او از زیاد بودن ایده‌ها (۵۰ نفر بین ۱۰۰ نفر ایده دادند) و انتخاب نشدن بسیاری از ایده‌های خوب گله دارد.
امیرحسین در مورد ایده تیمشان این طور توضیح می‌دهد:
«یک سرویس تهیه‌ی غذا به صورت سفارشی است. مثلاً در ساندویچ شما چه نوع کاهویی باشد، اصلاً کاهو داشته باشد یا نداشته باشد، خیارشور داشته باشد یا نداشته باشد؛ کاملاً مثل شخصیت عزیزم ببخشید کلاه قرمزی. ما با رستوران ها صحبت کردیم و آن ها بسیار استقبال کردند. ما برای تحقیقات رفته بودیم و آن ها فکر کردند ما رفته ایم قرار داد ببندیم.»
او معتقد است انسان ذاتاً دوست دارد حق انتخاب داشته باشد و این کسب‌وکار هم برای رستوران‌ها و هم برای مشتریان جذاب خواهد بود. آن‌ها برای بخش اجتماعی قضیه تصمیم گرفته‌اند مقداری از غذا را بردارند و به نیازمندان بدهند. امیرحسین می‌گوید که نمی خواهند کارشان جنبه‌ی شعار داشته باشد و می‌خواهد کاری واقعی و در عین حال، سمبلیک انجام دهند.


 
۹ـ امیرحسین فدایی، دانشجوی ترم ۴ کامپیوتر خواجه‌نصیر است. او قبلاً سابقه کار در استارت‌آپی را داشته که شکست خورده و حالا با ایده خودش که برگزیده شده در استارت‌آپ ویکند حضور پیدا کرده است.
او معتقد است که واقعاً می‌خواهد یک چالش اجتماعی را حل کند اما در عین حال باید پول هم در بیاورد چون استارت‌آپی که پول در نیاورد، شکست می‌خورد.
ایده‌ی او، رساندن مشکلات اجتماعی به گوش مسئولان از طریق یک شبکه‌ی اجتماعی به نام «فریاد» است که  با اشتیاق بسیاری در مورد آن توضیح می‌دهد. مسئولان و مردم عادی در این‌جا همه در یک سطح قرار دارند و بین آن‌ها، ارتباط تعاملی ایجاد می‌شود که باعث می‌شود مسئولیت‌پذیری اجتماعی افزایش یابد. در شبکه‌ی اجتماعی فریاد، مردم فریاد می‌زنند و مسئولان که «فریاد رس» هستند، مشکلات را برطرف می‌کنند. همچنین مردم می‌توانند بابت اقدامات خوب مسئولان، تشکر را فریاد بزنند.
امیرحسین در مورد نحوه‌ی درآمد‌زایی این شبکه‌ی اجتماعی می‌گوید: «ما از کاربران به صورت مستقیم پول نمی‌گیرم. ارزش یک شبکه‌ی اجتماعی به اطلاعتش است. اطلاعات ما این‌جا به مرور زمان به بیگ دیتایی (Big data) تبدیل خواهد شد که شامل نیازهای جامعه است و این ارزش بسیاری دارد.»

۱۰ـ در غیاب صاحب ایده یعنی آقای علی تاجیک، سیاوش دولت‌آبادی که از اعضای تیم او بود با ما صحبت کرد. او درباره علت حضورش می‌گوید: «من اتفاقی با استارت‌آپ ویکند آشنا شدم و به آن علاقه پیدا کردم. من به این ایده رأی دادم چون به نظرم زیرساختی است. کار ما این‌جا فقط یک تست و امتحان است و مسلماً به نتیجه نمی‌رسد اما اگر ما انجامش ندهیم، حتماً به دست یک نفر دیگر انجام می‌شود.»
ایده آقای تاجیک، دیجیتالی کردن پرونده پزشکی افراد است تا بیمار با آگاهی نزد پزشک برود و کارهایش با سرعت و به نحو احسن انجام شود. تیم آن‌ها ابتدا قصد داشت کل ایران را به عنوان جامعه‌ی آماری در نظر بگیرید اما برای سهولت اجرا شدن آن، جامعه آماری را به خانم‌های باردار کاهش دادند.


تیم‌های برگزیده:
در مراسم اختتامیه که جمعه در برج همراه اول برگزار شد، از میان این تیم‌ها، سه تیم برتر مشخص شدند. رتبه سوم به تیم «فریاد» (شماره ۹)، رتبه دوم به تیم «صفحه» (شماره ۵) و رتبه اول به تیم «بازار من» (شماره ۲) اختصاص یافت.
برای دیدن تصاویر بیشتر از این رویداد، #swtehran  و #swkntu را در اینستاگرام جست‌وجو کنید.