سازمان بورس ارزش‌گذاری استارت‌آپ‌های بزرگ را تایید نمی‌کند

سازمان بورس ارزش‌گذاری استارت‌آپ‌های بزرگ را تایید نمی‌کند

درحالی‌که چند شرکت حوزه کسب‌وکارهای مجازی با اعلام ارزش‌گذاری‌های چند هزارمیلیاردی، درخواست پذیرش به فرابورس ایران را داده‌اند، رییس سازمان بورس و اوراق بهادار گفت: مشخص نیست این ارزشگذاری‌ها بر اساس چه چارچوبی انجام‌شده و سازمان بورس ایران هیچ‌کدام از مبالغ اعلام‌شده را تائید نمی‌کند. درعین‌حال بسیاری دیگر از فعالان این حوزه نیز این ارزش‌گذاری‌ها را قبول ندارند.

در شرایطی که برخی از شرکت‌های اینترنتی معیار ارزش‌گذاری‌های چند هزارمیلیاردی خود را معاملات صورت گرفته با سرمایه‌گذاران خارجی می‌دانند، عده‌ای معتقدند که این شرکت‌ها با هدف افزایش صوری ارزش خود اقدام به معامله صوری کرده‌اند و استدلال می‌کنند که بررسی‌های صورت گرفته مشخص کرده که سرمایه‌گذار خارجی این شرکت‌ها عملا شرکت‌های کاغذی بوده و حتی یک دفتر و نشان اینترنتی هم ندارند. سابقاً هم یکی از سهامداران عمده این شرکت‌ها در مصاحبه‌ای گفته من بابت سهامی که فروخته‌ام پول گرفته‌ام و برایم فرقی نمی‌کند که نام آن شرکت سرمایه‌گذار و یا منبع پول چیست. این موضوع به شبهه‌ها در این مورد بیش‌ازپیش دامن زده است.

بخشی از استدلال کسانی که معتقدند معاملات این شرکت‌ها صوری بوده، این است که سرمایه‌گذار خارجی قطعا با هدف سودآوری اقتصادی به هر بازاری ورود پیدا می‌کند و سرمایه‌گذاری در استارت‌آپ‌ها علاوه بر ریسک ذاتی این کسب‌وکارها که نیازمند سرمایه‌گذاری مخاطره پذیر است، به دلیل ریسک‌های ناشی از تحریم‌های مالی، تضعیف پول ملی و حتی امکان نقد شوندگی سرمایه‌گذاری صورت گرفته، بسیار بیشتر از ریسک‌های متداول برای سرمایه‌گذاری در بخش‌هایی مثل نفت و گاز و پتروشیمی است و لذا تنها زمانی حاضر به پذیرش این ریسک می‌شوند که چشم‌انداز بازدهی بسیار بالایی برای سرمایه‌گذاری خود متصور باشند و این بازدهی با توجه به اینکه این کسب‌وکارها طبق گفته مدیران خود آن‌ها زیان ده هستند، صرفا از طریق فروش سهام به قیمت‌های بسیار بالا محقق خواهد شد، لذا با توجه به عدم وجود چنین چشم‌اندازی برای سرمایه‌گذاران خارجی احتمال سرمایه‌گذاری خارجی بسیار اندک است.

اما به‌تازگی جعفر جمالی، معاون حقوقی سازمان بورس و اوراق بهادار ، در پاسخ به اینکه آیا اگر شرکتی قبل از ورود به بازار سرمایه با هدف افزایش ارزش شرکت معامله‌ای صوری انجام دهد و بگوید قسمتی از سهامش را سرمایه‌گذار خارجی خریداری کرده است و سپس درخواست پذیرش به بورس یا فرابورس دهد و در حین بررسی برای پذیرش یا بعد از پذیرش ثابت شود معاملات و سرمایه‌گذار خارجی صوری بوده، آیا قانون آن شرکت را مجرم می‌شناسد؟ گفت: ازلحاظ قانون اوراق بهادار سال ۱۳۸۴ و قانون توسعه ابزارها و نهادهای مالی جدید، هرگونه ارائه اطلاعات خلاف واقع یا عدم ارائه اطلاعات به سازمان بورس جرم است.

امیر هامونی مدیرعامل فرابورس نیز درباره نگرانی‌ها برای سرمایه‌گذاری در چنین شرکت‌هایی اظهار کرد: این‌که یک نفر بخواهند تئاتر بازی کنند و اذهان را به سمت خود معطوف کنند و نهایتا عده‌ای بیایند سرمایه‌گذاری کنند و سرشان بی‌کلاه بماند، یک جرمِ اقتصادی شناخته‌شده در بورس است. این‌که این اتفاقات بخواهد در بازار سرمایه رخ دهد عملا با فرآیندی که در نظام فرابورس طراحی‌شده، امکان‌پذیر نیست.

درعین‌حال شاپور محمدی رییس سازمان بورس اوراق بهادار نیز در این مورد گفته که «مشخص نیست این ارزش‌گذاری‌ها بر اساس چه چارچوبی انجام‌شده و سازمان بورس ایران هیچ‌کدام از مبالغ اعلام‌شده را تایید نمی‌کند.»

کارشناسان معتقدند نقش سازمان بورس به‌عنوان نهاد ناظر در بررسی این شرکت‌ها که از بسیاری از جهات دارای ابهام هستند، بسیار پررنگ است و اقدامات آگاهانه آن می‌تواند از احتمال از بین رفتن سرمایه‌های مردمی و از بین رفتن اعتماد عامه مردم به بازار سهام جلوگیری کند.